สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย 2569
ตัวเลขที่ครอบครัวต้องรู้ก่อนวางแผนดูแลพ่อแม่
ตัวเลขระดับประเทศที่บอกว่าพ่อแม่ของเรากำลังอยู่ในสถานการณ์แบบไหน และครอบครัวควรเตรียมอะไร
22.40% ของคนไทย ณ 31 ส.ค. 2569
กลุ่มที่ต้องการการดูแลมากที่สุด
เพิ่มเกือบ 4 เท่าใน 30 ปี
ผู้หญิงนานถึง 9.6 ปี
บทความนี้รวบรวมตัวเลขทางการล่าสุดปี 2569 จากกรมกิจการผู้สูงอายุ สำนักงานสถิติแห่งชาติ และรายงานสุขภาพคนไทย แล้วแปลเป็นคำถามที่ครอบครัวต้องตอบ เช่น พ่อแม่อยู่ลำพังไหม ถ้าวันหนึ่งต้องมีคนดูแลจะเป็นใคร และต้องเตรียมไว้นานแค่ไหน
ทุกตัวเลขมีแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ
เนื้อหาในบทความนี้
1. ผู้สูงอายุไทย 2569 มีกี่คน อยู่ที่ไหนมากที่สุด
คำตอบสั้น: ข้อมูลกรมกิจการผู้สูงอายุ (จากทะเบียนราษฎร์ กรมการปกครอง) ณ 31 สิงหาคม 2569 ไทยมีผู้สูงอายุสัญชาติไทย 14,491,554 คน คิดเป็น 22.40% ของคนไทย 64.69 ล้านคน เป็นผู้หญิง 56.10% และอายุ 80 ปีขึ้นไปเกือบ 1.97 ล้านคน
| ช่วงอายุ | จำนวน (คน) | สัดส่วนในผู้สูงอายุทั้งหมด |
|---|---|---|
| 60–69 ปี | 8,063,989 | 55.65% |
| 70–79 ปี | 4,454,238 | 30.74% |
| 80–89 ปี | 1,583,441 | 10.93% |
| 90–99 ปี | 342,659 | 2.36% |
| 100 ปีขึ้นไป | 47,227 | 0.33% |
ที่มา: กรมกิจการผู้สูงอายุ สถิติผู้สูงอายุ สิงหาคม 2569 (ข้อมูลทะเบียนราษฎร์ ณ 31 ส.ค. 2569)
เมื่อแยกตามภาค ภาคเหนือมีสัดส่วนผู้สูงอายุสูงที่สุด 26.02% รองลงมาคือกรุงเทพมหานคร 25.31% ภาคกลาง 22.15% ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 21.48% และภาคใต้ 18.99% ส่วนจังหวัดที่มีสัดส่วนสูงที่สุดคือ ลำปาง 31.38% แพร่ 30.79% และลำพูน 30.16% หมายความว่าในจังหวัดเหล่านี้ คนเกือบ 1 ใน 3 เป็นผู้สูงอายุแล้ว
การวางแผนดูแลพ่อแม่เริ่มได้ตั้งแต่ท่านยังแข็งแรง
2. สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์คืออะไร ไทยอยู่ระดับไหน
คำตอบสั้น: เกณฑ์ที่หน่วยงานไทยใช้แบ่ง 3 ระดับตามสัดส่วนประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป ไทยอยู่ที่ 22.40% จึงเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ และหลายจังหวัดภาคเหนือเกินเส้น 28% ของระดับสุดยอดไปแล้ว
- สังคมผู้สูงอายุ (Aged Society) ผู้สูงอายุเกิน 10% — ไทยผ่านมาแล้ว
- สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (Complete Aged Society) เกิน 20% — ระดับปัจจุบันของไทย 22.40%
- สังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด (Super Aged Society) เกิน 28% — ลำปาง แพร่ ลำพูน เกินแล้วในระดับจังหวัด
3. ผู้สูงอายุอยู่คนเดียวมากขึ้นเกือบ 4 เท่า
คำตอบสั้น: การสำรวจประชากรสูงอายุ พ.ศ. 2567 ของสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบผู้สูงอายุอยู่คนเดียว 12.9% เพิ่มจาก 3.6% ในปี 2537 และอยู่ลำพังกับคู่สมรสอีก 22.6% รวมกันมากกว่า 1 ใน 3 ที่ไม่มีคนรุ่นลูกหลานอยู่ในบ้าน
แหล่งรายได้หลักของผู้สูงอายุมาจาก บุตร 35.7% การทำงาน 33.9% เบี้ยยังชีพ 13.3% เมื่อถึงวันที่ต้องมีคนดูแล ภาระทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายจึงมักตกที่ลูกพร้อมกัน
ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียวหรืออยู่กับคู่สมรสที่อายุมากเช่นกัน ควรมีแผนรองรับ 3 เรื่อง ใครจะรู้ถ้าหกล้มหรือไม่สบายกลางคืน · ใครพาไปโรงพยาบาลได้ทันที · ถ้าต้องพักฟื้นหลังออกจากโรงพยาบาลจะพักที่ไหน
ผู้สูงอายุไทย 12.9% อยู่คนเดียว เพิ่มเกือบ 4 เท่าใน 30 ปี
4. ช่วงเจ็บป่วยท้ายชีวิตเฉลี่ย 6.9 ปี หมายความว่าอะไร
คำตอบสั้น: รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 ของ สสส. ร่วมกับสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่าคนไทยต้องใช้ชีวิตอยู่กับภาวะเจ็บป่วยในช่วงท้ายของชีวิตเฉลี่ย 6.9 ปี ผู้หญิงนานกว่า คือ 9.6 ปี ส่วนผู้ชาย 5.6 ปี
ตัวเลขนี้คือระยะเวลาที่ครอบครัวควรใช้วางแผน ไม่ใช่ไม่กี่เดือน แต่เป็นหลายปี และเพราะผู้หญิงอายุยืนกว่าและมีช่วงเจ็บป่วยนานกว่า แม่จึงมักเป็นคนที่ต้องการการดูแลนานที่สุดในครอบครัว ขณะที่ลูกสาวก็มักเป็นคนที่รับบทผู้ดูแลหลัก
ช่วงเจ็บป่วยนี้มักมาเป็นลำดับ เริ่มจากโรคเรื้อรังที่ยังช่วยตัวเองได้ ตามด้วยเหตุการณ์ใหญ่ เช่น หกล้มกระดูกหัก โรคหลอดเลือดสมอง หรือผ่าตัด แล้วจึงถึงช่วงที่ต้องมีคนช่วยอาบน้ำ เข้าห้องน้ำ และเคลื่อนย้ายตลอดวัน
เหตุการณ์ใหญ่คือจุดเปลี่ยน การฟื้นฟูที่เหมาะสมหลังออกจากโรงพยาบาลมีส่วนช่วยให้กลับมาช่วยตัวเองได้มากขึ้น อ่านเรื่องการฟื้นฟูหลังผ่าตัดที่ ดูแลและฟื้นฟูหลังผ่าตัด และหลังโรคหลอดเลือดสมองที่ โปรแกรมฟื้นฟูสโตรก
5. ระบบดูแลที่มีอยู่จริง สถานดูแล สิทธิ และคนดูแล
คำตอบสั้น: ทั้งประเทศมีสถานดูแลผู้สูงอายุที่ได้รับอนุญาตถูกต้อง 1,188 แห่ง ส่วนใหญ่เป็นแบบพักค้างคืน กองทุนดูแลระยะยาวของรัฐจ่าย 10,442 บาทต่อคนต่อปี และผู้สูงอายุที่ต้องพึ่งพาผู้อื่นส่วนใหญ่ยังดูแลโดยคนในบ้านที่ไม่ได้รับค่าจ้าง
| ระบบดูแล | ตัวเลขล่าสุด | ครอบครัวควรรู้ |
|---|---|---|
| สถานดูแลผู้สูงอายุที่ได้รับอนุญาต | 1,188 แห่ง (นับจากทะเบียน กรม สบส. 21 ก.ย. 2569) | 98.6% เป็นแบบพักค้างคืน เดย์แคร์มีเพียง 4 แห่ง 16 จังหวัดยังไม่มีเลย |
| กองทุนดูแลระยะยาว (LTC) ของ สปสช. | 10,442 บาท/คน/ปี (ตั้งแต่ปี 2567 เดิม 6,000) | ราว 870 บาทต่อเดือน ใช้จัดบริการดูแลที่บ้านและชุมชน ไม่ใช่ค่าสถานดูแล |
| คนดูแลที่บ้าน | ILO: ไทยต้องการผู้ดูแลที่ได้รับค่าจ้างเพิ่มอีกถึง 250,000 คนภายในปี 2580 | ปัจจุบันส่วนใหญ่ยังดูแลโดยคนในครอบครัวที่ไม่ได้รับค่าจ้าง |
ก่อนเลือกสถานดูแล ตรวจใบอนุญาตได้เองในระบบของกรม สบส. และดูเช็กลิสต์อื่นที่ 5 เช็กลิสต์วิธีเลือกสถานดูแล · สิทธิจากรัฐที่ผู้สูงอายุติดเตียงควรได้ เช่น กองทุนดูแลระยะยาว ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ และบัตรคนพิการ สรุปไว้ที่ สิทธิผู้ป่วยติดเตียง 2569 ส่วนบ้านพักคนชราของรัฐรับใครได้บ้าง อ่านที่ บ้านพักคนชราของรัฐ
การดูแลที่ดีไม่ใช่แค่ดูแลร่างกาย แต่รวมกิจกรรมและการมีเพื่อน
6. ครอบครัวควรวางแผนดูแลพ่อแม่อย่างไรตั้งแต่วันนี้
คำตอบสั้น: เริ่มจากคุยกันตอนที่พ่อแม่ยังแข็งแรง ประเมินความเสี่ยงของบ้าน ตรวจสิทธิที่มี และรู้จักทางเลือกการดูแลทุกแบบไว้ก่อน เพื่อไม่ต้องตัดสินใจทั้งหมดในวันที่พ่อแม่เพิ่งออกจากโรงพยาบาล
- คุยกันในครอบครัว ถ้าวันหนึ่งช่วยตัวเองไม่ได้ พ่อแม่อยากอยู่ที่ไหน อยากให้ใครดูแล
- ประเมินความเสี่ยง อยู่คนเดียวไหม มีโรคประจำตัวอะไร เคยหกล้มไหม ห้องน้ำลื่นไหม
- ตรวจสิทธิและเอกสาร สิทธิรักษาพยาบาล รายการยา และผู้ตัดสินใจแทนได้เมื่อจำเป็น
- แบ่งหน้าที่พี่น้อง ใครดูแลเรื่องเงิน ใครพาไปหาหมอ ใครเป็นผู้ติดต่อฉุกเฉิน
- รู้จักทางเลือกล่วงหน้า เยี่ยมชมสถานที่หรือคุยกับผู้ให้บริการไว้ก่อนมีเหตุ
| สถานการณ์ของพ่อแม่ | ทางเลือกที่มักเหมาะ |
|---|---|
| ยังช่วยตัวเองได้ แต่อยู่บ้านคนเดียวตอนกลางวัน | เดย์แคร์ไปเช้ากลับเย็น หรือผู้ดูแลที่บ้านบางเวลา |
| เพิ่งออกจากโรงพยาบาล ยังต้องฟื้นฟู | ศูนย์ฟื้นฟูระยะกลางหรือพักฟื้นหลังผ่าตัด แล้วค่อยกลับบ้าน |
| ต้องมีคนช่วยตลอดวัน ครอบครัวมีคนอยู่บ้าน | ผู้ดูแลที่บ้านร่วมกับสิทธิดูแลระยะยาวของชุมชน |
| ต้องมีคนช่วยตลอดวัน ครอบครัวทำงานนอกบ้านทั้งหมด | สถานดูแลระยะยาวที่มีใบอนุญาตและมีพยาบาลดูแล |
แต่ละครอบครัวต่างกัน ควรให้แพทย์หรือพยาบาลประเมินความต้องการการดูแลก่อนเลือก
เปรียบเทียบค่าใช้จ่ายแต่ละแบบต่อเดือนได้ที่ ค่าใช้จ่ายการดูแลพ่อแม่แต่ละแบบ · ดูบริการของ KIN ได้ที่ ดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน · เดย์แคร์ผู้สูงอายุ · เนอร์สซิ่งโฮม KIN
“หลายครอบครัวเริ่มคิดเรื่องการดูแลในวันที่คุณพ่อคุณแม่หกล้มหรือเพิ่งออกจากโรงพยาบาล ซึ่งเป็นวันที่เหนื่อยและมีเวลาน้อยที่สุด ถ้าได้คุยและเตรียมไว้ตั้งแต่ท่านยังแข็งแรง การตัดสินใจจะง่ายขึ้นมาก”
ติดต่อสอบถาม | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาการวางแผนดูแลผู้สูงอายุฟรี · เยี่ยมชมสถานที่ได้ทุกวัน 09:00–18:00 น.
KIN Medical Hub ลาดพร้าว 71
โรงพยาบาลกายภาพบำบัด KIN สุขุมวิท 107
KIN ศูนย์ฟื้นฟู พัทยา
KIN ศูนย์ฟื้นฟู ราชพฤกษ์
KIN รามคำแหง 24 จองสิทธิ์ก่อนเปิด 15 พ.ย. 2569
KIN ศาลายา จองสิทธิ์ก่อนเปิด 15 ธ.ค. 2569
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
ปี 2569 ประเทศไทยมีผู้สูงอายุกี่คน
ข้อมูลกรมกิจการผู้สูงอายุ ณ 31 สิงหาคม 2569 มีผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปสัญชาติไทย 14,491,554 คน คิดเป็น 22.40% ของคนไทยทั้งหมด และอายุ 80 ปีขึ้นไปราว 1.97 ล้านคนค่ะ
ประเทศไทยเป็นสังคมผู้สูงอายุระดับไหน
ไทยมีผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป 22.40% เกินเกณฑ์ 20% จึงเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ และบางจังหวัด เช่น ลำปาง แพร่ ลำพูน มีสัดส่วนเกิน 28% ซึ่งเป็นเกณฑ์ของสังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอดแล้วค่ะ
จังหวัดไหนมีสัดส่วนผู้สูงอายุมากที่สุด
ข้อมูล ณ 31 สิงหาคม 2569 จังหวัดลำปางมีสัดส่วนสูงที่สุด 31.38% รองลงมาคือแพร่ 30.79% และลำพูน 30.16% ส่วนภาคเหนือทั้งภาค 26.02% ค่ะ
ผู้สูงอายุไทยอยู่คนเดียวกี่เปอร์เซ็นต์
การสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติปี 2567 พบ 12.9% เพิ่มเกือบ 4 เท่าจาก 3.6% ในปี 2537 และอยู่ลำพังกับคู่สมรสอีก 22.6% ค่ะ
ควรเตรียมดูแลพ่อแม่ไว้นานแค่ไหน
รายงานสุขภาพคนไทยปี 2569 ระบุว่าคนไทยใช้ชีวิตกับภาวะเจ็บป่วยช่วงท้ายชีวิตเฉลี่ย 6.9 ปี ผู้หญิง 9.6 ปี ผู้ชาย 5.6 ปี จึงควรวางแผนเป็นหลายปี ไม่ใช่ไม่กี่เดือนค่ะ
ตรวจสอบได้อย่างไรว่าสถานดูแลผู้สูงอายุมีใบอนุญาตถูกต้อง
ค้นชื่อสถานที่ในระบบตรวจสอบสถานประกอบการเพื่อสุขภาพของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ที่ esta.hss.moph.go.th ค้นได้ทันทีไม่ต้องสมัครสมาชิกค่ะ
- กรมกิจการผู้สูงอายุ — สถิติผู้สูงอายุ สิงหาคม 2569 (ข้อมูลทะเบียนราษฎร์ กรมการปกครอง ณ 31 ส.ค. 2569)
- สำนักงานสถิติแห่งชาติ — บทสรุปสำหรับผู้บริหาร การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567
- สสส. ร่วมกับสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล — รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 (ข่าวเปิดตัวรายงาน)
- กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ — ระบบตรวจสอบสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ (นับสถานดูแลผู้สูงอายุที่ได้รับอนุญาต 21 ก.ย. 2569)
- สปสช. — เพิ่มงบเหมาจ่ายผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง 10,442 บาท/คน/ปี ปี 2567 (กรมประชาสัมพันธ์)
- International Labour Organization — Thailand faces shortfall of 250,000 care workers by 2037
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 แพทย์ประจำคิน | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: 23 ก.ย. พ.ศ. 2569 | บทความนี้สรุปสถิติทางการเพื่อให้ข้อมูลทั่วไป ตัวเลขอาจปรับตามรอบเผยแพร่ของแต่ละหน่วยงาน โปรดตรวจสอบกับต้นทางก่อนนำไปอ้างอิงต่อ