สิทธิผู้ป่วยติดเตียง 2569 ได้อะไรจากรัฐบ้าง
กองทุน LTC ผ้าอ้อมฟรี บัตรคนพิการ
สิทธิของรัฐมีหลายทาง แต่ส่วนใหญ่ครอบครัวต้องไปขอเอง
จ่ายให้หน่วยจัดบริการ ไม่ใช่เงินสด
ADL ไม่เกิน 6 หรือกลั้นขับถ่ายไม่ได้
อายุ 18 ปีขึ้นไป ข้อมูล ก.ค. 2569
สอบถามและแจ้งขอรับสิทธิ
ผู้ป่วยติดเตียงส่วนใหญ่ดูแลโดยคนในครอบครัว แต่หลายบ้านไม่รู้ว่ามีสิทธิของรัฐที่ช่วยแบ่งภาระได้ ทั้งผู้ช่วยดูแลที่ลงเยี่ยมบ้าน ผ้าอ้อม อุปกรณ์ และเงินรายเดือน
ข้อมูลทั่วไป ณ ก.ย. 2569 เกณฑ์และวงเงินปรับได้ทุกปีงบประมาณ โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานก่อนใช้สิทธิ
เนื้อหาในบทความนี้
1. ผู้ป่วยติดเตียงได้รับสิทธิอะไรบ้างจากรัฐ
คำตอบสั้น: สิทธิผู้ป่วยติดเตียงที่ใช้ได้เกือบทุกคนมี 4 เรื่อง คือ ดูแลระยะยาวที่บ้าน (LTC) ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ บัตรคนพิการ และเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ ถ้าเป็นผู้ประกันตนมีสิทธิกรณีทุพพลภาพเพิ่ม
| สิทธิ | ใครมีสิทธิ | ได้อะไร |
|---|---|---|
| ดูแลระยะยาว LTC (สปสช.) | คนไทยทุกสิทธิที่มีภาวะพึ่งพิง ADL ไม่เกิน 11 | แผนดูแลรายบุคคล ผู้ช่วยดูแลเยี่ยมบ้าน ยืมอุปกรณ์ |
| ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ แผ่นรองซับ | ADL ไม่เกิน 6 หรือกลั้นปัสสาวะอุจจาระไม่ได้ | ไม่เกิน 3 ชิ้นต่อคนต่อวัน |
| บัตรคนพิการ | แพทย์รับรองความพิการ | เบี้ยความพิการ บัตรทองคนพิการ อุปกรณ์ช่วย |
| เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ | อายุ 60 ปีขึ้นไป ไม่ได้รับบำนาญ | 600–1,000 บาท/เดือนตามอายุ |
| ประกันสังคม ทุพพลภาพ | ผู้ประกันตนที่จ่ายสมทบครบเงื่อนไข | เงินทดแทนรายเดือน ค่ารักษา |
ข้อมูล ณ ก.ย. 2569 ตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดกับหน่วยงานก่อนใช้สิทธิ
การพลิกตัวและจัดท่าเป็นงานที่ครอบครัวต้องทำทุกวัน
2. กองทุน LTC คืออะไร ใครมีสิทธิ และได้อะไรบ้าง
คำตอบสั้น: กองทุนดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข (Long-Term Care: LTC) ของ สปสช. ดูแลคนไทยทุกสิทธิที่มีภาวะพึ่งพิง คือคะแนนความสามารถในกิจวัตรประจำวัน (Barthel ADL) ไม่เกิน 11 สปสช. จ่ายให้หน่วยจัดบริการ 10,442 บาทต่อคนต่อปี เพื่อจัดคนดูแลและทีมสุขภาพลงบ้าน ไม่ได้จ่ายเป็นเงินสดให้ครอบครัว
ผู้มีสิทธิไม่จำกัดเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือคนพิการที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ก็เข้าเกณฑ์ ADL 5–11 เรียกว่ากลุ่มติดบ้าน ADL 0–4 คือกลุ่มติดเตียง และแยกย่อยเป็น 4 กลุ่มตามภาวะสมองบกพร่องหรือระยะท้ายของโรค
- ประเมินและวางแผนการดูแลรายบุคคล (Care Plan) โดย Care Manager
- ผู้ช่วยเหลือดูแล (Caregiver) ดูแลที่บ้านและสอนญาติ เช่น พลิกตัว ป้องกันแผลกดทับ
- ทีมหมอครอบครัวเยี่ยมบ้าน ติดตามอาการ การใช้ยา อาหาร และกายภาพบำบัด
- ยืมเครื่องมืออุปกรณ์การแพทย์ที่จำเป็น ไปใช้ที่บ้าน
อัตรา 10,442 บาทใช้ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2567 (เดิม 6,000 บาท) และขยายไปถึงผู้ป่วยสมองเสื่อมระยะปานกลางและผู้ป่วยระยะท้าย สิทธินี้ไม่ได้ใช้จ่ายค่าสถานดูแลเอกชน ส่วนกายภาพบำบัดตามสิทธิบัตรทองได้กี่ครั้ง อ่านที่ กายภาพบำบัดกับสิทธิบัตรทองและประกันสังคม
3. Care Manager คือใคร ขอรับบริการ LTC อย่างไร
คำตอบสั้น: Care Manager คือผู้จัดการระบบดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข ส่วนใหญ่เป็นพยาบาลของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ทำหน้าที่ประเมินและเขียนแผนการดูแลรายบุคคล แล้วจัด Caregiver ลงเยี่ยมบ้านตามแผน ครอบครัวเริ่มได้โดยแจ้งหน่วยบริการใกล้บ้าน
ขั้นตอนขอรับบริการดูแลระยะยาว
ความถี่ขึ้นกับพื้นที่ ตัวอย่างจากศูนย์บริการสาธารณสุข 47 คลองขวาง กรุงเทพฯ (สปสช. 2567) กลุ่มอาการน้อยเยี่ยมเดือนละ 2 ครั้ง กลุ่มกลางสัปดาห์ละครั้ง และกลุ่มหนักสุดสัปดาห์ละ 2 ครั้ง
Care Manager ประเมินและวางแผนการดูแลร่วมกับครอบครัว
4. ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ฟรี ใครได้ ได้กี่ชิ้น ลงทะเบียนที่ไหน
คำตอบสั้น: ผ้าอ้อมผู้ใหญ่และแผ่นรองซับเป็นสิทธิของคนไทยทุกสิทธิ สำหรับผู้ติดบ้านติดเตียงที่คะแนน ADL ไม่เกิน 6 หรือผู้ที่กลั้นปัสสาวะอุจจาระไม่ได้ตามข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ ได้ไม่เกิน 3 ชิ้นต่อคนต่อวัน ผ่านกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น
- ต่างจังหวัด แสดงตนที่ รพ.สต. ใกล้บ้าน
- กรุงเทพฯ ศูนย์บริการสาธารณสุขใกล้บ้าน หรือแจ้งอาสาสมัครสาธารณสุข (อสส.) ในชุมชน
- ไปเองไม่สะดวก โทรสายด่วน สปสช. 1330 แล้ว สปสช. ส่งข้อมูลให้พื้นที่
จากนั้น Care Manager รวบรวมรายชื่อและเสนอโครงการให้กองทุนท้องถิ่นอนุมัติก่อนแจกจ่าย สิทธินี้จึงขึ้นกับว่าท้องถิ่นทำโครงการแล้วหรือยัง ปี 2566 มีกองทุนท้องถิ่นร่วมทำ 1,876 แห่ง ดูแลผู้ป่วย 44,667 คน ถ้าพื้นที่ยังไม่มี แจ้ง 1330 ให้ประสานได้
ผ้าอ้อมและแผ่นรองซับขอรับได้ตามสิทธิเมื่อเข้าเกณฑ์
5. บัตรคนพิการ ผู้ป่วยติดเตียงทำได้ไหม ได้อะไรบ้าง
คำตอบสั้น: ผู้ป่วยติดเตียงหรืออัมพาตขอบัตรคนพิการได้เมื่อแพทย์ของสถานพยาบาลรัฐ หรือเอกชนที่กรมกำหนด ออกเอกสารรับรองความพิการ ผู้ถือบัตรอายุ 18 ปีขึ้นไปได้เบี้ยความพิการ 800 บาทต่อเดือน (ข้อมูล ก.ค. 2569) และรับคู่กับเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุได้
- เบี้ยความพิการ 800 บาท/เดือน อายุต่ำกว่า 18 ปี 1,000 บาท ผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐได้เพิ่ม 200 บาท (กระทรวง พม. เสนอปรับเป็น 1,000 บาททุกคน ยังเป็นข้อเสนอ ณ ก.ค. 2569)
- บัตรทองคนพิการ (ท.74) รักษาในสถานพยาบาลรัฐโดยไม่ต้องมีใบส่งตัว รวมการฟื้นฟูสมรรถภาพ
- อุปกรณ์เครื่องช่วยความพิการ เช่น รถเข็น ตามการวินิจฉัยของแพทย์
- ปรับสภาพที่อยู่อาศัย รายละไม่เกิน 40,000 บาท
ยื่นขอบัตรที่โรงพยาบาลจังหวัดหรืออำเภอที่มีศูนย์บริการเบ็ดเสร็จ หรือท้องถิ่น สอบถามสายด่วน พม. 1300 ถ้าผู้ป่วยมาเองไม่ได้ ผู้ดูแลที่อาศัยอยู่ด้วยยื่นแทนได้ ใช้รูปถ่าย 1 นิ้ว 2 รูปและหนังสือรับรองการเป็นผู้ดูแล ขั้นตอนละเอียดและการลดหย่อนภาษี อ่านที่ ลดหย่อนภาษีดูแลพ่อแม่และผู้ป่วยติดเตียง 2569
6. สิทธิประกันสังคม และการใช้สิทธิคู่กับการดูแลแบบอื่น
คำตอบสั้น: ถ้าผู้ป่วยเป็นผู้ประกันตนและจ่ายเงินสมทบครบ 3 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนทุพพลภาพ ขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีทุพพลภาพได้ กรณีรุนแรงได้เงินทดแทนการขาดรายได้ร้อยละ 50 ของค่าจ้างทุกเดือนตลอดชีวิต พร้อมค่ารักษาและค่าพาหนะตามเกณฑ์
ยื่นแบบ สปส. 2-01 พร้อมใบรับรองแพทย์และสำเนาเวชระเบียนที่สำนักงานประกันสังคมพื้นที่หรือจังหวัด แพทย์ที่ขึ้นทะเบียนกับสำนักงานจะตรวจประเมินก่อนคณะกรรมการการแพทย์พิจารณา สอบถามสายด่วน 1506
สิทธิรัฐเป็นฐาน ครอบครัวยังต้องวางแผนคนดูแลรายวัน รายงานองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ปี 2568 อ้างการสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติปี 2564 ว่า ผู้สูงอายุที่พึ่งพิงปานกลางถึงรุนแรง 86% ได้รับการดูแลจากผู้ที่ไม่ได้รับค่าจ้าง ส่วนใหญ่เป็นคนในครอบครัว 4% มีผู้ดูแลที่จ้าง และ 10% ไม่มีใครดูแลทั้งที่ต้องการ
Caregiver ของรัฐเยี่ยมตามรอบ ไม่ได้อยู่ทั้งวัน ครอบครัวจึงใช้สิทธิรัฐร่วมกับการดูแลแบบอื่นได้ เช่น ให้ Care Manager วางแผน แล้วให้ผู้ดูแลที่จ้างทำตามแผนทุกวัน · ดูบริการดูแลที่บ้านของ KIN · นักบริบาล (งานอย่างดูดเสมหะทำโดยนักบริบาลที่ผ่านการฝึกงานนั้น ภายใต้การกำกับของทีมพยาบาลวิชาชีพ) · ดูแลผู้ป่วยติดเตียง · สิทธิบัตรทองอื่น ๆ อ่านวิธีใช้สิทธิบัตรทองสำหรับผู้สูงอายุ · หาที่พักของรัฐ อ่านบ้านพักคนชราของรัฐ
“สิทธิของรัฐช่วยได้จริง แต่ต้องไปขอเองและรอขั้นตอน แนะนำให้ติดต่อ รพ.สต. ตั้งแต่วันแรกที่ผู้ป่วยกลับบ้าน แล้ววางแผนคนดูแลรายวันควบคู่กันค่ะ”
ทางเลือกศูนย์ดูแลของเอกชน
ศูนย์ดูแลผู้ป่วยติดเตียง KIN เริ่มต้น 25,000 บาท/เดือน ตามระดับการดูแล · ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ KIN
ติดต่อสอบถาม | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาการดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้านฟรี · เยี่ยมชมศูนย์ได้ทุกวัน 09:00–18:00 น.
KIN Medical Hub ลาดพร้าว 71
โรงพยาบาลกายภาพบำบัด KIN สุขุมวิท 107
KIN ศูนย์ฟื้นฟู พัทยา
KIN ศูนย์ฟื้นฟู ราชพฤกษ์
KIN รามคำแหง 24 จองสิทธิ์ก่อนเปิด 15 พ.ย. 2569
KIN ศาลายา จองสิทธิ์ก่อนเปิด 15 ธ.ค. 2569
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
ผู้ป่วยติดเตียงได้รับสิทธิอะไรบ้าง
หลัก ๆ มี 4 เรื่องค่ะ คือ การดูแลที่บ้านจากกองทุน LTC ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ไม่เกินวันละ 3 ชิ้น บัตรคนพิการพร้อมเบี้ยความพิการ และเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ
กองทุน LTC ได้เงินไหม ได้เท่าไหร่
ไม่ได้เป็นเงินสดค่ะ สปสช. จ่าย 10,442 บาทต่อคนต่อปีให้หน่วยจัดบริการ เพื่อจัดผู้ช่วยดูแลเยี่ยมบ้านและอุปกรณ์ตามแผน
Care Manager คือใคร ติดต่อที่ไหน
ผู้จัดการระบบดูแลระยะยาว ส่วนใหญ่เป็นพยาบาล รพ.สต. ทำหน้าที่เขียนแผนการดูแลรายบุคคล ติดต่อที่ รพ.สต. อบต. เทศบาล หรือศูนย์บริการสาธารณสุขในกรุงเทพฯ ค่ะ
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ฟรี ลงทะเบียนที่ไหน ได้วันละกี่ชิ้น
ได้ไม่เกิน 3 ชิ้นต่อคนต่อวัน สำหรับผู้ที่คะแนน ADL ไม่เกิน 6 หรือกลั้นขับถ่ายไม่ได้ แสดงตนที่ รพ.สต. หรือศูนย์บริการสาธารณสุขใกล้บ้าน หรือโทร 1330 ค่ะ
ผู้ป่วยติดเตียงทำบัตรคนพิการได้ไหม ได้เงินเท่าไหร่
ทำได้เมื่อแพทย์ออกเอกสารรับรองความพิการค่ะ อายุ 18 ปีขึ้นไปได้เบี้ยความพิการ 800 บาทต่อเดือน (ข้อมูล ก.ค. 2569) ผู้ดูแลยื่นแทนได้
ผู้ป่วยติดเตียงที่เป็นผู้ประกันตน ได้สิทธิประกันสังคมอะไร
ถ้าจ่ายเงินสมทบครบ 3 เดือนภายใน 15 เดือนก่อนทุพพลภาพ ขอรับประโยชน์กรณีทุพพลภาพได้ กรณีรุนแรงได้ร้อยละ 50 ของค่าจ้างทุกเดือนตลอดชีวิตค่ะ
- สปสช. — ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง รับการดูแลที่บ้านตามสิทธิ (ต.ค. 2566)
- สปสช. — ดูแลผู้ป่วยติดเตียงใน กทม. ด้วย Care Giver (ก.พ. 2567)
- กรมประชาสัมพันธ์ — สปสช. เพิ่มงบผู้มีภาวะพึ่งพิง 10,442 บาท/คน/ปี (มิ.ย. 2567)
- สปสช. — สรุปเวทีพัฒนากองทุน LTC (พ.ค. 2568)
- สปสช. — ขั้นตอนจัดบริการผ้าอ้อมผู้ใหญ่ (มิ.ย. 2565)
- สปสช. — ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ครอบคลุมคนไทยทุกสิทธิ (ส.ค. 2566)
- กรมคนพิการ (พก.) — บัตรประจำตัวคนพิการ
- กรมประชาสัมพันธ์ — สิทธิประโยชน์คนพิการ (ก.ค. 2569)
- กรมประชาสัมพันธ์ — สิทธิสวัสดิการเบี้ยผู้สูงอายุ (มี.ค. 2569)
- สำนักงานประกันสังคม — กรณีทุพพลภาพ
- ILO — Care at home: Thailand (ต.ค. 2568)
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 แพทย์ประจำคิน | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: 23 ก.ย. พ.ศ. 2569 | บทความนี้สรุปข้อมูลหน่วยงานรัฐเพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะราย เกณฑ์และวงเงินอาจเปลี่ยน โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานก่อนใช้สิทธิ