วิธีวัดความดันที่บ้านให้ถูก
วัดเวลาไหน กี่ครั้ง และค่าเท่าไรต้องพบแพทย์
คู่มือแบบพยาบาลสอนญาติ ตามแนวทางความดันโลหิตสูงของไทย พ.ศ. 2567
งดชา กาแฟ บุหรี่ 30 นาที
ครั้งละ 2 รอบ ห่าง 1 นาที
ที่สถานพยาบาลใช้ 140/90
มีอาการสโตรกหรือเจ็บหน้าอก โทร 1669
ญาติหลายบ้านถามว่า วัดที่บ้านได้ 150 แต่ไปโรงพยาบาลได้ 130 ควรเชื่อค่าไหน แนวทางไทยให้น้ำหนักกับค่าที่วัดนอกสถานพยาบาลเมื่อวัดถูกวิธี จึงสำคัญมากที่ต้องวัดให้ถูก
ถ้าห่วงความดันขึ้นช่วงหน้าหนาว อ่านต่อที่ หน้าหนาวทำไมความดันขึ้น
เนื้อหาในบทความนี้
1. วิธีวัดความดันที่บ้านให้ถูก ทำตาม 7 ข้อ
คำตอบสั้น: วิธีวัดความดันที่บ้านตามแนวทางไทย พ.ศ. 2567 คือ งดชา กาแฟ บุหรี่ก่อนวัด 30 นาที นั่งพัก 5 นาทีบนเก้าอี้มีพนัก เท้าวางราบ วางแขนบนโต๊ะให้ผ้าพันแขนอยู่ระดับหัวใจ และไม่พูดคุยระหว่างวัด
- งดชา กาแฟ แอลกอฮอล์ บุหรี่ และการออกกำลังกาย ก่อนวัด 30 นาที
- ปัสสาวะให้เรียบร้อย แล้วนั่งพัก 5 นาที บนเก้าอี้ หลังพิงพนักและหลังตรง
- เท้าทั้งสองวางราบกับพื้น ไม่ไขว่ห้าง
- ผ้าพันแขนขนาดพอดีรอบต้นแขน (พันทับเสื้อบางได้) วางแขนบนโต๊ะให้ผ้าพันแขนอยู่ระดับหัวใจ
- ไม่เกร็งแขน ไม่กำมือ ระหว่างวัด
- งดพูดคุย และไม่ขยับตัวระหว่างวัด
- จดทุกค่า ทั้งตัวบน ตัวล่าง ชีพจร วันและเวลา
ท่านั่งที่ถูกต้องสำคัญพอ ๆ กับเครื่องวัดที่ดี
2. เลือกเครื่องวัดความดันแบบไหนดี
คำตอบสั้น: แนวทางไทยแนะนำเครื่องวัดอัตโนมัติแบบพันต้นแขนที่ได้มาตรฐาน เลี่ยงเครื่องวัดที่ข้อมือหรือนิ้ว เว้นแต่จำเป็น เช่น ผู้ที่อ้วนมาก และไม่แนะนำเครื่องที่ไม่มีผ้าพันแขน (เช่น นาฬิกา) เพราะยังไม่มีมาตรฐานแน่ชัด
ครั้งแรกให้ลองวัดทั้งสองแขน แนวทางไทยแนะนำให้วัดทั้งสองแขนในการตรวจครั้งแรก ถ้าต่างกันเกิน 10 มม.ปรอท ให้วัดซ้ำ และใช้แขนข้างที่สูงกว่าเป็นหลัก
3. วัดความดันที่บ้านเวลาไหน กี่ครั้ง กี่วัน
คำตอบสั้น: กรมควบคุมโรคแนะนำให้วัดต่อเนื่องอย่างน้อย 7 วัน ตอนเช้าหลังตื่นนอนและเข้าห้องน้ำแล้ว ก่อนกินอาหารเช้าและก่อนกินยาลดความดัน และตอนเย็นก่อนเข้านอน แต่ละช่วงวัด 2 ครั้งติดกัน ห่างกัน 1 นาที
| สถานการณ์ | ความถี่ที่แนวทางไทยแนะนำ |
|---|---|
| เพื่อวินิจฉัยความดันสูง | วัดติดต่อกัน 7 วัน (เร่งด่วนอย่างน้อย 3 วัน) |
| หลังเริ่มยาหรือแพทย์ปรับยา | วัด 7 วัน เริ่มหลังปรับยา 2 สัปดาห์ และอีก 3 วันในสัปดาห์ก่อนวันนัด |
| คุมความดันได้ดีแล้ว | สัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง หรือ 7 วันก่อนพบแพทย์ · นัดห่างให้วัด 7 วันทุก 3 เดือน |
ที่มา: แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567 สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย
วัดเวลาเดิมทุกวันและจดไว้ ช่วยให้แพทย์เห็นภาพจริง
4. ความดันที่บ้านเท่าไรถือว่าสูง ต่างจากที่โรงพยาบาลอย่างไร
คำตอบสั้น: แนวทางไทย พ.ศ. 2567 ใช้ค่าเฉลี่ยที่วัดที่บ้านตั้งแต่ 135/85 มม.ปรอท เป็นเกณฑ์ความดันสูง ต่ำกว่าเกณฑ์ที่วัดในสถานพยาบาลซึ่งใช้ 140/90 มม.ปรอท
| วิธีวัด | ถือว่าความดันสูงเมื่อ (มม.ปรอท) |
|---|---|
| วัดที่สถานพยาบาล | ตัวบนตั้งแต่ 140 และ/หรือตัวล่างตั้งแต่ 90 |
| วัดเองที่บ้าน (ค่าเฉลี่ย) | ตัวบนตั้งแต่ 135 และ/หรือตัวล่างตั้งแต่ 85 |
ที่มา: แนวทางความดันไทย พ.ศ. 2567 · ค่า 130–139/80–89 ที่สถานพยาบาลจัดเป็นระดับเสี่ยง (BP at risk)
ถ้าค่าที่โรงพยาบาลสูงแต่ที่บ้านปกติ เรียกว่า ความดันสูงเฉพาะในสถานพยาบาล (white-coat) ถ้ากลับกัน เรียกว่า ความดันสูงแบบซ่อนเร้น (masked) แนวทางไทยระบุว่าเมื่อสองค่าไม่ตรงกัน ให้ใช้ค่านอกสถานพยาบาลเป็นหลัก เพราะพยากรณ์โรคได้แม่นกว่า ความดันกับสโตรกอ่านต่อที่ ความดันโลหิตกับโรคหลอดเลือดสมอง
5. เป้าหมายความดันที่บ้าน แต่ละวัยไม่เท่ากัน
คำตอบสั้น: แนวทางไทยตั้งเป้าค่าเฉลี่ยที่บ้านโดยทั่วไปต่ำกว่า 130/80 มม.ปรอท ผู้อายุ 65–79 ปีหรือเคยเป็นสโตรกควรต่ำกว่า 135/85 และผู้อายุ 80 ปีขึ้นไปอาจใช้ต่ำกว่า 140/80 เป้าของแต่ละคนให้แพทย์กำหนด
| กลุ่ม | เป้าค่าเฉลี่ยที่บ้าน (มม.ปรอท) |
|---|---|
| ผู้ป่วยความดันสูงทั่วไป | ต่ำกว่า 130/80 |
| เบาหวาน โรคหัวใจ ความเสี่ยงสูง หรืออายุ 18–65 ปี | น่าจะต่ำกว่า 125/75 |
| อายุ 65–79 ปี หรือเคยเป็นสโตรก | ต่ำกว่า 135/85 |
| อายุ 80 ปีขึ้นไป | อาจต่ำกว่า 140/80 |
ที่มา: แนวทางความดันไทย พ.ศ. 2567 ตารางเป้าหมายจากการตรวจที่บ้าน · แพทย์ปรับตามสุขภาพของแต่ละคน
ค่าไม่ตรงเป้า ห้ามปรับยาเอง จดค่าไว้แล้วนำไปให้แพทย์ดู ค่าที่ต่ำเกินไปจนหน้ามืดก็ต้องแจ้งแพทย์เช่นกัน ห้ามเพิ่ม ลด หรือหยุดยาลดความดันเอง
6. ความดันเท่าไรต้องพบแพทย์ เท่าไรต้องโทร 1669
คำตอบสั้น: ความดันตั้งแต่ 180/110 มม.ปรอทขึ้นไปเป็นระดับอันตราย ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที ถ้าสูงร่วมกับปวดศีรษะรุนแรงทันที หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือเจ็บแน่นหน้าอก ให้โทร 1669 ไม่ต้องรอวัดซ้ำ
| สิ่งที่เห็นจากบันทึก | ควรทำอะไร |
|---|---|
| ค่าเฉลี่ยเกินเป้าที่แพทย์ให้ไว้ หลายวันติดกัน | นัดพบแพทย์ก่อนกำหนด ระหว่างนี้กินยาตามเดิม |
| วัดซ้ำแล้วยังตั้งแต่ 180/110 แม้ไม่มีอาการ | ไปพบแพทย์ทันที |
| ความดันสูงร่วมกับอาการทางสมอง | โทร 1669 ทันที |
| เจ็บแน่นหน้าอกไม่หาย ร้าวไปแขนหรือกราม เหงื่อแตก หายใจไม่อิ่ม | โทร 1669 ห้ามขับรถไปเอง |
ที่มา: แนวทางความดันไทย พ.ศ. 2567 (ตั้งแต่ 180/110 = ระดับ 3) · กรมควบคุมโรค (17 พ.ค. 2567) · NHS สหราชอาณาจักร (อาการเจ็บหน้าอก)
จำ BE FAST — พบข้อใดข้อหนึ่ง โทร 1669
• B เสียการทรงตัว เดินเซทันที
• E ตามัว เห็นภาพซ้อนทันที
• F หน้าเบี้ยว มุมปากตก
• A แขนขาอ่อนแรงหรือชาซีกเดียว
• S พูดไม่ชัด พูดไม่ออก
• T จดเวลาที่เห็นเป็นปกติครั้งสุดท้าย
อ่านละเอียดที่ BE FAST สัญญาณเตือนสโตรก
นำสมุดบันทึกความดันไปทุกครั้งที่นัด
“ตัวเลขครั้งเดียวบอกอะไรได้น้อย ค่าที่วัดถูกวิธีเช้าเย็นติดกัน 7 วัน ช่วยให้หมอปรับการรักษาได้ตรงขึ้น ขอให้วัดแบบเดิมและจดไว้ค่ะ”
ที่ KIN ศาลายา ช่วยครอบครัวเรื่องความดันของผู้สูงอายุอย่างไร
KIN Rehabilitation ศาลายา ศูนย์ฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและดูแลผู้สูงอายุ ตรงข้าม HomePro ศาลายา อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม กำลังจะเปิด 15 ธันวาคม 2569 จองสิทธิ์ล่วงหน้าได้แล้ว
- มีส่วนช่วยดูแลผู้สูงอายุที่มีความดันสูงและผู้ฟื้นฟูหลังสโตรก ให้ทำตามแผนของแพทย์เจ้าของไข้ได้สม่ำเสมอ ดูโปรแกรมฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
- ทีมแพทย์ 5 ท่าน ครอบคลุม 5 สาขา ทำงานร่วมกับ 8 สาขาวิชาชีพ
- จองผ่าน LINE หรือโทรจากกล่องด้านล่าง ระหว่างรอเปิดปรึกษาสาขาที่ให้บริการอยู่ได้ทุกสาขา
จองสิทธิ์ KIN ศาลายา | เปิด 15 ธ.ค. 2569
ปรึกษาการดูแลผู้สูงอายุที่มีความดันสูงและการฟื้นฟูหลังสโตรก · ระหว่างนี้ปรึกษาสาขาที่ให้บริการอยู่ได้ทุกสาขา
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
วิธีวัดความดันที่บ้านที่ถูกต้องทำอย่างไร
งดชา กาแฟ แอลกอฮอล์ บุหรี่ และออกกำลังกาย 30 นาที ปัสสาวะให้เรียบร้อย นั่งพัก 5 นาทีบนเก้าอี้มีพนัก เท้าวางราบ วางแขนบนโต๊ะให้ผ้าพันแขนอยู่ระดับหัวใจ ไม่พูดคุยระหว่างวัด และจดค่าทุกครั้งค่ะ
ควรวัดความดันตอนไหนดี
ตอนเช้าหลังตื่นนอนและเข้าห้องน้ำ ก่อนอาหารเช้าและก่อนกินยา กับตอนก่อนนอน ช่วงละ 2 ครั้ง ห่างกัน 1 นาที ต่อเนื่องอย่างน้อย 7 วันค่ะ
ความดันที่บ้านเท่าไรถือว่าสูง
แนวทางไทย 2567 ใช้ค่าเฉลี่ยที่บ้านตั้งแต่ 135/85 มม.ปรอท ส่วนที่สถานพยาบาลใช้ 140/90 มม.ปรอทค่ะ
วัดที่บ้านกับที่โรงพยาบาลไม่ตรงกัน เชื่อค่าไหน
แนวทางไทยให้ใช้ค่านอกสถานพยาบาลเป็นหลักเมื่อวัดถูกวิธี เพราะพยากรณ์โรคได้แม่นกว่า ให้นำบันทึกไปปรึกษาแพทย์ค่ะ
ความดันเท่าไรต้องไปโรงพยาบาล
ตั้งแต่ 180/110 มม.ปรอทขึ้นไป ต้องรีบพบแพทย์ทันที ถ้ามีหน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด ปวดศีรษะรุนแรงทันที หรือเจ็บแน่นหน้าอก ให้โทร 1669 ค่ะ
เครื่องวัดความดันแบบข้อมือใช้ได้ไหม
แนวทางไทยแนะนำเครื่องแบบพันต้นแขน ใช้แบบข้อมือเฉพาะเมื่อจำเป็น เช่น ผู้ที่อ้วนมาก และไม่แนะนำเครื่องที่ไม่มีผ้าพันแขนค่ะ
- แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567 — สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย
- Thai Hypertension Society guidelines on home blood pressure monitoring — J Clin Hypertens 2565
- กรมควบคุมโรค รณรงค์วันความดันโลหิตสูงโลก ปี 2567 (17 พ.ค. 2567)
- High blood pressure — NHS สหราชอาณาจักร
- Stroke fact sheet — องค์การอนามัยโลก (WHO)
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 แพทย์ประจำคิน | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย เป้าความดันและการปรับยาต้องให้แพทย์ตัดสิน