สเต็มเซลล์รักษาอัมพาตได้ไหม
งานวิจัยล่าสุดว่าอย่างไร และแพทยสภาเตือนอะไรไว้
สรุปสิ่งที่งานวิจัยพบจริง สิ่งที่หน่วยงานกำกับเตือนไว้ และคำถามที่ควรถามก่อนตัดสินใจ
ไม่ใช่การรักษามาตรฐาน
สัญญาณเล็กน้อย ผลยังเปราะบาง
ที่ 90 วันและ 1 ปี
อัมพาตยังไม่รับรองเป็นมาตรฐาน
ญาติมักถามพยาบาลว่า สเต็มเซลล์รักษาอัมพาตได้ไหม ถ้ามีเงินพอควรลองหรือเปล่า คำถามนี้เกิดจากความหวังซึ่งเข้าใจได้ บทความนี้ช่วยแยกการทดลองที่ทำอย่างถูกต้อง ออกจากการขายบริการที่ยังไม่มีหลักฐานรองรับ
KIN Rehabilitation ไม่มีบริการสเต็มเซลล์ บทความนี้เขียนเพื่อให้ข้อมูล ไม่ได้เสนอขายการรักษาใด ๆ
อาการสโตรกเกิดขึ้นใหม่ โทร 1669 ทันที หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว พูดไม่ชัด มองเห็นหรือทรงตัวผิดปกติขึ้นทันที โทร 1669 และจดเวลาเริ่มอาการ อย่ารอนัดปรึกษาการรักษาอื่น
เนื้อหาในบทความนี้
1. สเต็มเซลล์รักษาอัมพาตได้ไหม คำตอบ ณ ปี 2569
คำตอบสั้น: ยังไม่ได้ในฐานะการรักษามาตรฐาน สเต็มเซลล์สำหรับอัมพาตจากโรคหลอดเลือดสมองยังอยู่ในขั้นงานวิจัย งานรวมล่าสุดปี 2569 เห็นสัญญาณประโยชน์เล็กน้อยแต่ผลยังไม่มั่นคง และแพทยสภาเคยเตือนว่าอัมพาตยังไม่ได้รับการรับรองว่าเป็นการรักษาที่เป็นมาตรฐาน
คำว่า อัมพาต ในบทความนี้หมายถึงแขนขาอ่อนแรงจากโรคหลอดเลือดสมองหรือสโตรก งานวิจัยที่ยังทำอยู่ไม่ได้แปลว่าการรักษาพร้อมใช้แล้ว การทดลองในคนต้องเริ่มจากดูความปลอดภัยในคนจำนวนน้อย แล้วพิสูจน์ผลในคนจำนวนมากเทียบกลุ่มควบคุม ส่วนเรื่องเล่าว่าฉีดแล้วลุกเดินได้พิสูจน์ไม่ได้ เพราะผู้ป่วยหลายคนดีขึ้นจากการฟื้นตัวตามธรรมชาติและการฝึก
ก่อนตัดสินใจเรื่องการรักษาใหม่ ควรได้ข้อมูลครบจากทีมที่ดูแลผู้ป่วยอยู่
2. สเต็มเซลล์คืออะไร ทำไมถูกพูดถึงในการรักษาสโตรก
คำตอบสั้น: สเต็มเซลล์หรือเซลล์ต้นกำเนิดคือเซลล์ที่แบ่งตัวและเปลี่ยนเป็นเซลล์ชนิดอื่นได้ ในสัตว์ทดลองพบว่าอาจช่วยให้การทำงานของร่างกายดีขึ้น จึงมีการทดลองในคน แต่ผลในคนยังไม่ชัดเจน
การทดลองที่ Cochrane รวบรวมใช้เซลล์ผู้ใหญ่ที่ไม่ใช่เซลล์สมอง เช่น จากไขกระดูก ให้ทั้งทางหลอดเลือดดำ หลอดเลือดแดง ฉีดเข้าเนื้อสมอง หรือเข้าช่องน้ำไขสันหลัง ความหลากหลายนี้ทำให้ยังสรุปไม่ได้ ว่าเซลล์ชนิดไหน ปริมาณเท่าไร ให้ช่วงไหน จึงจะได้ประโยชน์ ส่วนเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดที่ใช้รักษาโรคเลือดบางชนิดมานาน เป็นคนละเรื่องกับการรักษาอัมพาต
3. งานวิจัยสเต็มเซลล์กับอัมพาตจากสโตรกล่าสุดพบอะไร
คำตอบสั้น: งานรวมการทดลองแบบสุ่มปี 2569 (17 การศึกษา 999 คน) พบคะแนนความพึ่งพาและกิจวัตรดีขึ้นเล็กน้อย แต่ผลเปราะบาง ส่วนการทดลอง TREASURE ในญี่ปุ่น 206 คน ไม่พบผลดีกว่ายาหลอก
| ประเด็น | Cochrane (พ.ศ. 2562) | TREASURE (พ.ศ. 2567) |
|---|---|---|
| รูปแบบ | งานรวมการทดลองแบบสุ่ม 7 งาน ผู้ป่วย 401 คน | การทดลองแบบสุ่ม 44 ศูนย์ในญี่ปุ่น 206 คน อายุเฉลี่ย 76.5 ปี ให้เซลล์ทางหลอดเลือดดำภายใน 18–36 ชม. หลังสโตรก |
| ผลด้านการทำงาน | คะแนน NIHSS ดีขึ้นเล็กน้อย (ความเชื่อมั่นต่ำ) · คะแนนความพึ่งพา (mRS) และกิจวัตร (Barthel) ไม่ต่าง | ผลดีมากที่ 90 วัน 11.5% เทียบกับยาหลอก 9.8% ไม่ต่างกันทางสถิติ · ที่ 1 ปีก็ไม่ต่าง |
| ข้อสรุปของผู้วิจัย | ไม่พบปัญหาความปลอดภัยชัดเจน แต่หลักฐานมาจากงานเล็กที่เสี่ยงอคติสูง ต้องทดลองเพิ่ม | ผลข้างเคียงใกล้เคียงยาหลอก แต่ไม่ช่วยผลระยะสั้น ต้องวิจัยต่อ |
NIHSS = คะแนนความบกพร่องทางระบบประสาท · mRS = ระดับความพึ่งพาผู้อื่น · Barthel = ความสามารถทำกิจวัตรประจำวัน
งานรวมล่าสุด (พ.ศ. 2569) 17 การทดลองแบบสุ่ม 999 คน พบ mRS และ Barthel ดีขึ้นเล็กน้อยทางสถิติ ผลข้างเคียงใกล้เคียงกลุ่มควบคุม แต่ผู้วิจัยระบุว่าผลเปราะบาง นัยสำคัญหายเมื่อตัดการศึกษาออกทีละงาน และงานที่รวมเสี่ยงอคติปานกลาง ส่วน Cochrane พบงานที่ผลดีส่วนใหญ่มีผู้ป่วยไม่เกิน 32 คน สรุปคือยังไม่มีหลักฐานที่มั่นคงจากการทดลองขนาดใหญ่ที่ทำซ้ำได้ ว่าผู้ป่วยทำกิจวัตรได้ดีขึ้น
การตัดสินใจเรื่องการรักษาที่ยังเป็นงานวิจัย ควรคุยกับแพทย์ผู้ดูแลก่อนทุกครั้ง
4. แพทยสภาและหน่วยงานกำกับเตือนเรื่องสเต็มเซลล์ไว้อย่างไร
คำตอบสั้น: แพทยสภาออกประกาศเตือนประชาชนเมื่อ 3 พ.ย. 2558 ว่าการอ้างใช้สเต็มเซลล์รักษาโรคอัมพาต ไขสันหลังบาดเจ็บ ข้อเข่าเสื่อม มะเร็ง และชะลอวัย ยังไม่ได้รับการรับรองว่าเป็นการรักษาที่เป็นมาตรฐาน และอาจเป็นอันตรายต่อผู้ป่วย
แพทยสภาขอให้ผู้ที่พบการอวดอ้าง หรือพบผู้ป่วยที่ได้รับผลกระทบ แจ้งแพทยสภาหรือกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ส่วน US FDA ยังไม่อนุมัติผลิตภัณฑ์สเต็มเซลล์ใดสำหรับรักษาสโตรก ที่อนุมัติแล้วใช้กับโรคเฉพาะ เช่น เซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดจากเลือดสายสะดือสำหรับโรคที่กระทบการสร้างเม็ดเลือด และเซลล์มีเซนไคม์สำหรับภาวะ GVHD ในเด็ก (ธ.ค. 2567) ควรตรวจสอบสถานะล่าสุดก่อนตัดสินใจ
อันตรายที่ US FDA รายงานจากผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้รับอนุญาต ตาบอด เกิดก้อนเนื้อ เกิดอาการทางระบบประสาท และติดเชื้อแบคทีเรียรวมถึงติดเชื้อในกระแสเลือด US FDA เตือนด้วยว่าถ้าถูกเรียกเก็บเงินหรือถูกเสนอผลิตภัณฑ์เหล่านี้นอกการทดลองทางคลินิก มีโอกาสสูงที่กำลังถูกหลอก
5. เช็กลิสต์ก่อนตัดสินใจ แยกงานวิจัยจริงกับการขายบริการ
คำตอบสั้น: การทดลองที่ทำอย่างถูกต้องจะผ่านคณะกรรมการจริยธรรม ลงทะเบียนการทดลองให้ตรวจสอบได้ และมีเอกสารยินยอมที่อธิบายความเสี่ยงชัดเจน ถ้าถูกเรียกเก็บเงินก้อนใหญ่ สัญญาผลลัพธ์ หรือเร่งให้ตัดสินใจ ให้หยุดและปรึกษาแพทย์ประจำก่อน
สัญญาณที่ควรหยุดคิด — พบข้อใดข้อหนึ่ง ให้ปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลก่อน
• อ้างว่ารักษาได้หลายโรคด้วยวิธีเดียว ตั้งแต่อัมพาตถึงชะลอวัย
• สัญญาว่าจะกลับมาเดินหรือพูดได้ หรือบอกเปอร์เซ็นต์ความสำเร็จโดยไม่มีงานวิจัย
• เก็บเงินก้อนใหญ่สำหรับสิ่งที่เรียกว่างานวิจัย
• ใช้คลิปรีวิวแทนผลการทดลองที่ตีพิมพ์ หรือเร่งให้ตัดสินใจ
ห้ามหยุดหรือปรับยาที่แพทย์สั่งเอง เพื่อไปรับการรักษาอื่น
คำถามที่ควรถามก่อนตัดสินใจ
- เป็นการรักษามาตรฐานหรือการทดลอง ถ้าเป็นการทดลอง ขอเลขทะเบียนแล้วค้นที่ ทะเบียนการทดลองทางคลินิกไทย (TCTR)
- ผ่านคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์หรือไม่ มีเอกสารยินยอมที่บอกความเสี่ยงและสิทธิถอนตัวไหม
- แพทย์ผู้ทำมีใบอนุญาตหรือไม่ ตรวจรายชื่อได้ที่เว็บไซต์แพทยสภา
- ทำไมต้องจ่ายเงิน และถ้าเกิดผลข้างเคียง ใครรับผิดชอบดูแล
การฝึกซ้ำอย่างสม่ำเสมอกับทีมฟื้นฟูยังเป็นหัวใจของการฟื้นตัวหลังสโตรก
6. ฟื้นฟูสมองหลังสโตรกที่มีหลักฐานรองรับตอนนี้
คำตอบสั้น: สิ่งที่ช่วยได้ตอนนี้คือการรักษาเฉียบพลันให้ทันเวลา การฝึกกายภาพบำบัดและกิจวัตรอย่างสม่ำเสมอกับทีมสหวิชาชีพ และการคุมปัจจัยเสี่ยงเพื่อกันสโตรกซ้ำ
ช่วงแรกคือการรักษาเฉียบพลันให้ทันเวลา อ่านได้ที่ การรักษาสโตรกตีบระยะเฉียบพลัน วิธีฟื้นฟูสมองที่มีหลักฐานรองรับอ่านต่อที่ ฟื้นฟูสมองหลัง Stroke ทำได้อย่างไร ถ้าเป็นสโตรกมานานแล้ว ดู Stroke เป็นมานานแล้วฟื้นได้ไหม
“ความหวังสำคัญ แต่ควรเดินคู่กับข้อมูลจริง ถามคำถามในเช็กลิสต์ให้ครบ และอย่าทิ้งการฝึกฟื้นฟูที่ทำอยู่”
ฟื้นฟูหลังสโตรกที่โรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107
โรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107 ในซอยแบริ่ง 10 ใกล้ BTS แบริ่ง จดทะเบียนเป็นโรงพยาบาลกายภาพบำบัด ไม่มีบริการสเต็มเซลล์ มีแพทย์ 5 ท่าน ทีมแพทย์ครอบคลุม 5 สาขา · 8 สาขาวิชาชีพ ร่วมประเมินและวางแผนฟื้นฟูหลังสโตรกเป็นรายคน
- ฟื้นฟูสโตรกแบบไปกลับ และ Day Care เน้นฟื้นฟู
- TMS กระตุ้นสมอง บริเวณที่แพทย์กำหนด ใช้เสริมการฝึกกายภาพ ไม่ต้องผ่าตัด เมื่อแพทย์ประเมินแล้วเห็นด้วย
- สระธาราบำบัดน้ำอุ่น มีนักกายภาพบำบัดดูแลทุกครั้ง
- ศูนย์หลอดเลือด KIN × CHARNN ตรวจหลอดเลือดคอ ใช้ประกอบการวางแผนป้องกันสโตรกซ้ำกับแพทย์
- ได้รับข้อเสนอการรักษาใหม่ นำข้อมูลมาปรึกษาทีมได้ ดูรายชื่อทีมแพทย์และสหวิชาชีพ และโปรแกรมฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองของ KIN
ติดต่อ โรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107 | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาแผนฟื้นฟูหลังสโตรกที่มีหลักฐานรองรับ · เยี่ยมชมได้ทุกวัน 09:00–18:00 น.
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
สเต็มเซลล์รักษาอัมพาตได้ไหม
ยังไม่ได้ในฐานะการรักษามาตรฐานค่ะ สำหรับอัมพาตจากโรคหลอดเลือดสมองยังเป็นงานวิจัย งานรวมการทดลองแบบสุ่มปี 2569 เห็นสัญญาณประโยชน์เล็กน้อย แต่ผลเปราะบางและยังสรุปไม่ได้ค่ะ
ฉีดสเต็มเซลล์แล้วกลับมาเดินได้จริงไหม
ยังไม่มีหลักฐานที่มั่นคงพอจากการทดลองขนาดใหญ่ที่ทำซ้ำได้ค่ะ การทดลอง TREASURE 206 คนพบว่าผลที่ 90 วันไม่ต่างจากยาหลอก เรื่องเล่ารายคนพิสูจน์ไม่ได้ค่ะ
แพทยสภาอนุญาตให้ใช้สเต็มเซลล์รักษาอัมพาตไหม
แพทยสภาเตือนประชาชนเมื่อ 3 พ.ย. 2558 ว่าอัมพาตยังไม่ได้รับการรับรองว่าเป็นการรักษาที่เป็นมาตรฐาน หลักเกณฑ์อาจปรับปรุง ควรตรวจสอบสถานะล่าสุดกับแพทยสภาค่ะ
สเต็มเซลล์มีความเสี่ยงอะไรบ้าง
การทดลองที่มีการควบคุมยังไม่พบปัญหาความปลอดภัยชัดเจนค่ะ แต่ US FDA รายงานอันตรายจากผลิตภัณฑ์ที่ไม่ได้รับอนุญาต เช่น ตาบอด เกิดก้อนเนื้อ และติดเชื้อในกระแสเลือด ถ้าเคยรับมาแล้วมีอาการผิดปกติ ให้รีบพบแพทย์พร้อมเอกสารค่ะ
อยากเข้าร่วมงานวิจัยสเต็มเซลล์ ต้องดูอะไร
ขอเลขทะเบียนการทดลองแล้วค้นใน TCTR ดูว่าผ่านคณะกรรมการจริยธรรม มีเอกสารยินยอมชัดเจน และปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลก่อนค่ะ
ระหว่างรองานวิจัย ผู้ป่วยอัมพาตจากสโตรกควรทำอย่างไร
ฝึกกายภาพบำบัดกับทีมสหวิชาชีพอย่างสม่ำเสมอ กินยาตามแพทย์สั่ง และคุมปัจจัยเสี่ยงเพื่อกันสโตรกซ้ำ ไม่ควรหยุดการฝึกหรือยาเพื่อรอการรักษาใหม่ค่ะ
- Efficacy and safety of stem cell therapy in ischemic stroke patients: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials — de Wilde D และคณะ วารสาร Stroke and Vascular Neurology พ.ศ. 2569
- Stem cell transplantation for ischemic stroke — Boncoraglio GB และคณะ Cochrane Database of Systematic Reviews พ.ศ. 2562
- Allogeneic Stem Cell Therapy for Acute Ischemic Stroke: The Phase 2/3 TREASURE Randomized Clinical Trial — Houkin K และคณะ วารสาร JAMA Neurology พ.ศ. 2567
- แพทยสภาเตือนประชาชน เรื่องการอ้างใช้สเต็มเซลล์รักษาโรค — แพทยสภา 3 พฤศจิกายน 2558
- Important Patient and Consumer Information About Regenerative Medicine Therapies — US FDA (ปรับปรุง พ.ศ. 2567)
- ทะเบียนการทดลองทางคลินิกไทย (Thai Clinical Trials Registry, TCTR)
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กฤชฐา พึ่งเจริญ ว.40781 แพทย์ประสาทวิทยา ระบบสมองและระบบประสาท | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์หรือกฎหมายเฉพาะราย KIN ไม่มีบริการสเต็มเซลล์ ตัวเลขงานวิจัยไม่ใช่ผลของผู้ป่วย KIN