ดื่มเหล้า เส้นเลือดสมองแตกได้จริงไหม
ดื่มเท่าไรถึงเสี่ยง และทำไมดื่มน้อยก็ไม่ปลอดภัย
ดูตัวเลขจากงานวิจัย นับดื่มมาตรฐานให้เป็น และรู้ว่าเมื่อไรอาการหลังดื่มไม่ใช่แค่เมา
งานรวม 27 การศึกษา
เบียร์ 5% ราว 250 มล. · สุรา 40% 30 มล.
ดื่มอยู่: หญิง ≤1 ชาย ≤2 ดื่ม/วัน
ดื่มน้อยก็มีความเสี่ยง
ญาติมักถามว่า คุณพ่อดื่มเหล้าทุกเย็นมานาน จะเสี่ยงเส้นเลือดสมองแตกจริงหรือ คำตอบคือเสี่ยงจริง ยิ่งดื่มมากยิ่งเสี่ยง และงานวิจัยใหม่ไม่สนับสนุนว่าดื่มนิดหน่อยช่วยหลอดเลือด
ภาพรวมปัจจัยเสี่ยงทั้ง 5 ด้านอ่านที่ 5 ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญของโรคหลอดเลือดสมอง
เนื้อหาในบทความนี้
1. ดื่มเหล้า เส้นเลือดสมองแตกได้จริงไหม เสี่ยงแค่ไหน
คำตอบสั้น: ดื่มเหล้า เส้นเลือดสมองแตกได้จริง งานรวม 27 การศึกษาในวารสาร BMC Medicine ปี 2559 พบว่าคนที่ดื่มหนักวันละเกิน 4 ดื่ม เสี่ยงเลือดออกในเนื้อสมองราว 1.7 เท่า และเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองราว 1.8 เท่า เทียบกับคนไม่ดื่มหรือดื่มนาน ๆ ครั้ง
| ดื่มต่อวัน | เลือดออกในเนื้อสมอง | เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง |
|---|---|---|
| ไม่เกิน 2 ดื่ม | ไม่พบความต่าง | ไม่พบความต่าง |
| เกิน 2–4 ดื่ม | สูงขึ้นแต่ยังไม่ชัด | สูงขึ้นแต่ยังไม่ชัด |
| เกิน 4 ดื่ม (ดื่มหนัก) | ราว 1.67 เท่า | ราว 1.82 เท่า |
ที่มา: Larsson และคณะ BMC Medicine 2559 · 27 การศึกษา · 1 ดื่มในงานนี้ราว 12 กรัมแอลกอฮอล์ · ข้อจำกัด: งานเชิงสังเกต คนตอบปริมาณดื่มเองอาจน้อยกว่าจริง
งาน INTERSTROKE จาก 32 ประเทศ (Lancet 2559) พบว่าคนที่ดื่มมากหรือดื่มหนักเป็นครั้ง ๆ มีโอกาสเป็นสโตรกราว 2 เท่า ของคนที่ไม่ดื่มหรือเลิกแล้ว องค์การอนามัยโลกก็จัดการดื่มแบบเป็นอันตรายเป็นปัจจัยเสี่ยงสโตรกที่ปรับแก้ได้
คุยเรื่องการดื่มอย่างเปิดใจ คือจุดเริ่มลดความเสี่ยง
2. ทำไมแอลกอฮอล์ทำให้หลอดเลือดสมองแตกง่ายขึ้น
คำตอบสั้น: กลไกสำคัญประการหนึ่งคือความดัน งานใน China Kadoorie Biobank (วารสาร Lancet ปี 2562) พบว่ายิ่งดื่มมาก ความดันตัวบนยิ่งสูง และแนวทางความดันโลหิตสูงของไทย พ.ศ. 2567 ก็จัดแอลกอฮอล์ไว้ในรายการสารที่อาจทำให้ความดันสูงขึ้น
ความดันที่สูงต่อเนื่องทำให้หลอดเลือดเล็กในสมองเปราะจนแตกได้ งาน INTERSTROKE พบว่าความดันสูงสัมพันธ์กับเลือดออกในสมองมากกว่าสมองขาดเลือด คนที่ดื่มเป็นประจำจึงควรวัดความดันสม่ำเสมอ อ่านต่อที่ ความดันโลหิตกับโรคหลอดเลือดสมอง
3. 1 ดื่มมาตรฐานคือเท่าไร ดื่มเท่าไรถึงเกินแนวทาง
คำตอบสั้น: องค์การอนามัยโลกนับ 1 ดื่มมาตรฐานเท่ากับแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ 10 กรัม แนวทางความดันไทย พ.ศ. 2567 ไม่แนะนำให้คนไม่ดื่มเริ่มดื่ม ส่วนคนที่ดื่มอยู่ให้จำกัด ผู้หญิงไม่เกินวันละ 1 ดื่มมาตรฐาน ผู้ชายไม่เกินวันละ 2 ดื่มมาตรฐาน
| เครื่องดื่ม | ประมาณ 1 ดื่มมาตรฐาน (10 กรัม) |
|---|---|
| เบียร์ (ราว 5%) | ราว 250 มล. — กระป๋อง 330 มล. จึงราว 1.3 ดื่ม |
| ไวน์ (ราว 12%) | 1 แก้ว 100 มล. |
| สุรากลั่น (ราว 40%) | 3 ฝา 30 มล. |
คำนวณ: ปริมาตร (มล.) × ความแรง (%) × 0.79 = กรัมแอลกอฮอล์ · นิยาม 10 กรัมตามองค์การอนามัยโลก · ความแรงจริงดูที่ฉลาก
เพดาน ไม่ใช่ปริมาณแนะนำ ลองนับตามตาราง หลายคนเกินเพดานโดยไม่รู้ตัว ผู้ที่เคยเป็นสโตรก ความดันยังคุมไม่ได้ หรือกินยาประจำ ให้ถามแพทย์ก่อนว่าดื่มได้หรือไม่
4. ดื่มนิดหน่อยช่วยหลอดเลือดจริงไหม
คำตอบสั้น: ไม่ควรดื่มเพื่อหวังป้องกันสโตรก งาน China Kadoorie Biobank (Lancet 2562) ใช้ยีนที่กำหนดว่าใครดื่มได้มากหรือน้อยมาช่วยแยกผล พบว่าผลป้องกันจากการดื่มน้อยแทบไม่ได้มาจากแอลกอฮอล์ และยิ่งดื่มมาก ความเสี่ยงสโตรกยิ่งสูงต่อเนื่อง
| ดื่มเพิ่ม 280 กรัม/สัปดาห์ (ราววันละ 4 ดื่มมาตรฐาน) | ความเสี่ยง |
|---|---|
| เลือดออกในสมอง | ราว 1.58 เท่า |
| สมองขาดเลือด | ราว 1.27 เท่า |
ที่มา: Millwood และคณะ Lancet 2562 · ผู้ใหญ่จีนราว 5 แสนคน ตรวจพันธุกรรม 161,498 คน · ข้อจำกัด: วิเคราะห์ในผู้ชายจีนเป็นหลัก ตัวเลขอาจไม่เท่ากันในคนไทย
องค์การอนามัยโลกสรุปว่า ไม่มีการดื่มรูปแบบใดที่ปราศจากความเสี่ยง ถ้าไม่ดื่มอยู่แล้ว ไม่ต้องเริ่ม
เปลี่ยนแก้วตอนเย็นเป็นเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์ ลดได้ทีละขั้น
5. อาการหลังดื่มที่ไม่ใช่แค่เมา ต้องโทร 1669
คำตอบสั้น: อาการเส้นเลือดสมองแตกอาจถูกเข้าใจว่าเมา ถ้าพูดไม่ชัด เดินเซ ปวดศีรษะรุนแรง หรือแขนขาอ่อนแรงซีกเดียวเกิดขึ้นทันที อย่าปล่อยให้นอนพัก ให้โทร 1669 และแจ้งว่าดื่มอะไร ประมาณเท่าไร
จำ BE FAST — พบข้อใดข้อหนึ่ง โทร 1669
• B เสียการทรงตัว เดินเซทันที
• E ตามัว เห็นภาพซ้อนทันที
• F หน้าเบี้ยว มุมปากตก
• A แขนขาอ่อนแรงหรือชาซีกเดียว
• S พูดไม่ชัด พูดไม่ออก
• T จดเวลาที่เห็นเป็นปกติครั้งสุดท้าย
ระหว่างรอ ถ้าอาเจียนหรือซึมให้นอนตะแคง ห้ามป้อนยา น้ำ หรืออาหาร · อ่านต่อที่ BE FAST สัญญาณเตือนสโตรก
อาการพูดไม่ชัดหรือเดินเซที่เกิดขึ้นทันที อย่าคิดเองว่าแค่เมา
“หลายบ้านคิดว่าพ่อแค่เมา ให้นอนพักจนเช้า ซึ่งเสียเวลาสำคัญไป ถ้าอาการมาแบบทันที ให้โทร 1669 ก่อนเสมอค่ะ”
6. ลดการดื่มให้ได้จริง เริ่มจากอะไรดี
คำตอบสั้น: เริ่มจากนับว่าตอนนี้ดื่มสัปดาห์ละกี่ดื่มมาตรฐาน แล้วลดทีละขั้น เพิ่มวันไม่ดื่ม และบอกแพทย์ตามจริงในวันนัด
- นับ 1 สัปดาห์ จดว่าดื่มอะไร กี่แก้ว แล้วแปลงเป็นดื่มมาตรฐาน
- ตั้งวันไม่ดื่ม เริ่มสัปดาห์ละ 2–3 วัน แล้วค่อยเพิ่ม
- เลี่ยงดื่มหนักรวดเดียว แก้วเล็กลง สลับน้ำเปล่า
- วัดความดัน นำบันทึกการดื่มกับค่าความดันไปให้แพทย์ดู
ดื่มหนักทุกวันมานาน อย่าหยุดเองทันที ปรึกษาแพทย์ก่อนเพื่อวางแผนเลิก หลังหยุดดื่มถ้ามีชัก ไข้ สับสนรุนแรง เห็นภาพหลอน หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ เป็นภาวะถอนแอลกอฮอล์รุนแรงที่อันตรายถึงชีวิต ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที
บุหรี่มักมาคู่กัน อ่านต่อที่ สูบบุหรี่เสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง
ที่ KIN ศาลายา ช่วยครอบครัวที่ห่วงเรื่องเส้นเลือดสมองแตกอย่างไร
KIN Rehabilitation ศาลายา ศูนย์ฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและดูแลผู้สูงอายุ ตรงข้าม HomePro ศาลายา อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม กำลังจะเปิด 15 ธันวาคม 2569 จองสิทธิ์ล่วงหน้าได้แล้ว
- มีส่วนช่วยฟื้นฟูผู้ป่วยหลังเส้นเลือดสมองแตกหรือตีบ ตามแผนของแพทย์เจ้าของไข้ ดูโปรแกรมฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
- ทีมแพทย์ 5 ท่าน ครอบคลุม 5 สาขา ทำงานร่วมกับ 8 สาขาวิชาชีพ คุยกับครอบครัวเรื่องปัจจัยเสี่ยงรวมถึงการดื่ม
- จองผ่าน LINE หรือโทรจากกล่องด้านล่าง ระหว่างรอเปิดปรึกษาสาขาที่ให้บริการอยู่ได้ทุกสาขา
จองสิทธิ์ KIN ศาลายา | เปิด 15 ธ.ค. 2569
ปรึกษาการฟื้นฟูหลังเส้นเลือดสมองแตกหรือตีบ · ระหว่างนี้ปรึกษาสาขาที่ให้บริการอยู่ได้ทุกสาขา
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
ดื่มเหล้าทำให้เส้นเลือดสมองแตกได้จริงไหม
ได้จริงค่ะ งานรวม 27 การศึกษาพบว่าคนดื่มหนักวันละเกิน 4 ดื่ม เสี่ยงเลือดออกในเนื้อสมองราว 1.7 เท่า กลไกสำคัญประการหนึ่งคือแอลกอฮอล์ทำให้ความดันสูงขึ้นค่ะ
ดื่มเท่าไรถึงเสี่ยงเส้นเลือดสมองแตก
ยิ่งดื่มมากยิ่งเสี่ยงค่ะ WHO ระบุว่าไม่มีการดื่มที่ไร้ความเสี่ยง แนวทางความดันไทย 2567 ให้คนที่ดื่มอยู่จำกัด ผู้หญิงไม่เกินวันละ 1 ผู้ชายไม่เกินวันละ 2 ดื่มมาตรฐานค่ะ
1 ดื่มมาตรฐานเท่ากับเบียร์กี่กระป๋อง
1 ดื่มมาตรฐานคือแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ 10 กรัม เท่ากับเบียร์ 5% ราว 250 มล. เบียร์กระป๋อง 330 มล. จึงราว 1.3 ดื่ม ส่วนไวน์ 12% 1 แก้ว 100 มล. หรือสุรา 40% 3 ฝา 30 มล. ราว 1 ดื่มค่ะ
ดื่มไวน์วันละแก้วช่วยป้องกันสโตรกจริงไหม
ไม่ควรดื่มเพื่อหวังผลนี้ค่ะ งานที่ใช้ข้อมูลพันธุกรรมพบว่าผลป้องกันแทบไม่ได้มาจากแอลกอฮอล์ และยิ่งดื่มมากยิ่งเสี่ยงค่ะ
เคยเป็นสโตรกแล้ว ดื่มเหล้าได้ไหม
ให้ถามแพทย์เจ้าของไข้ก่อนค่ะ เพราะการดื่มมีผลกับความดันและยาที่ใช้อยู่ ห้ามตัดสินใจหรือปรับยาเองค่ะ
กินเหล้าแล้วพูดไม่ชัด เดินเซ เป็นสโตรกหรือแค่เมา
แยกเองได้ยากค่ะ ถ้าอาการเกิดทันที ปวดศีรษะรุนแรง หน้าเบี้ยว หรืออ่อนแรงซีกเดียว ให้โทร 1669 ทันทีและแจ้งว่าดื่มมาค่ะ
- Larsson SC และคณะ — Alcohol consumption and different stroke types (meta-analysis) — BMC Medicine 2559
- Millwood IY และคณะ — Alcohol and vascular disease, China Kadoorie Biobank — Lancet 2562
- O'Donnell MJ และคณะ — INTERSTROKE 32 ประเทศ — Lancet 2559
- แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567 — สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย
- Alcohol fact sheet และ Stroke fact sheet — องค์การอนามัยโลก
- Standard drink 10 กรัม — องค์การอนามัยโลก (Global Health Observatory)
- Alcohol withdrawal — MedlinePlus (หอสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐฯ)
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กฤชฐา พึ่งเจริญ ว.40781 แพทย์ประสาทวิทยา ระบบสมองและระบบประสาท | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การดื่มเมื่อมีโรคประจำตัวหรือกินยาอยู่ ต้องให้แพทย์ประเมิน ตัวเลขงานวิจัยไม่ใช่ผลของผู้ป่วย KIN