เส้นเลือดสมองโป่งพอง อาการ เกิดจากอะไร
แตกแล้วรักษาและฟื้นฟูอย่างไร
ปวดศีรษะรุนแรงทันทีแบบฟ้าผ่า (thunderclap headache) คือสัญญาณที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที
โทร 1669 ทันที
แนวทาง AHA/ASA 2566
ควรคัดกรองทุกราย
รักษาได้ ปรึกษาแพทย์
หลายคนรู้ว่าตัวเองมีเส้นเลือดสมองโป่งพองจากการตรวจเรื่องอื่น ส่วนอีกหลายคนรู้ตอนที่มันแตกแล้ว
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย การตัดสินใจรักษาเป็นของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่ดูแลผู้ป่วย
เนื้อหาในบทความนี้
1. เส้นเลือดสมองโป่งพอง (intracranial aneurysm) คืออะไร มีอาการไหม
คำตอบสั้น: คือผนังหลอดเลือดแดงในสมองอ่อนแอจนโป่งออกเป็นกระเปาะ ส่วนใหญ่เล็กและไม่มีอาการ มักพบจากการตรวจเรื่องอื่น ก้อนที่ใหญ่ขึ้นอาจกดเนื้อสมองหรือเส้นประสาทจนมีอาการได้
- ปวดหัว ปวดรอบหรือหลังตา
- ตามัว เห็นภาพซ้อน
- เวียนหัว เสียการทรงตัว
- หน้าชาหรืออ่อนแรงซีกหนึ่ง
- พูดลำบาก สมาธิไม่ดี ความจำระยะสั้นแย่ลง
อาการเหล่านี้ (จาก NHS) เกิดจากโรคอื่นได้ เป็นต่อเนื่องหรือแย่ลงให้พบแพทย์ ถ้าเกิดฉับพลันโทร 1669
มักพบจากการตรวจเรื่องอื่น
2. เส้นเลือดสมองโป่งพองแตก มีอาการอย่างไร ต้องทำอะไร
คำตอบสั้น: อาการเด่นคือปวดหัวรุนแรงขึ้นมาทันทีและแรงเต็มที่ตั้งแต่แรก แบบไม่เคยเป็นมาก่อน อาจมีคอแข็ง อาเจียน แพ้แสง หรือหมดสติ ให้โทร 1669 ทันที อย่าขับรถไปโรงพยาบาลเอง
โทร 1669 ทันที
• ปวดหัวรุนแรงฉับพลันแบบไม่เคยเป็นมาก่อน แม้ทุเลาหรือหายไปแล้ว
• คอแข็ง คลื่นไส้อาเจียน ตาสู้แสงไม่ได้
• หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด ตามัวหรือมองไม่เห็นฉับพลัน
• ชัก ซึม สับสน หรือหมดสติ
อ่านเพิ่ม ปวดหัวแบบไหนอันตราย
จุดโป่งที่แตกมักทำให้เลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง (subarachnoid hemorrhage) บางรายมีเลือดเข้าเนื้อสมองหรือโพรงสมองร่วมด้วย ต่างจากเลือดออกในเนื้อสมอง (ICH) ที่ไม่ได้มาจากจุดโป่ง แนวทาง AHA/ASA 2566 ระบุว่าผู้ป่วย 10–43% เคยมีปวดหัวเตือนนำมาก่อน ตัวเลขนี้ใช้คัดกรองไม่ได้ และปวดหัวส่วนใหญ่ไม่ใช่จากโรคนี้ แต่ปวดแรงฉับพลันแบบใหม่ต้องไปโรงพยาบาล
3. เส้นเลือดสมองโป่งพอง เกิดจากอะไร ใครเสี่ยง
คำตอบสั้น: สาเหตุยังไม่ชัดเสมอไป ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงได้แก่ สูบบุหรี่ ความดันโลหิตสูง มีญาติสายตรงเป็น ใช้โคเคน และโรคทางพันธุกรรมบางโรค เช่น โรคไตถุงน้ำจากพันธุกรรม (ADPKD)
| ปัจจัยเสี่ยง | ทำอะไรได้ |
|---|---|
| สูบบุหรี่ | เลิกบุหรี่ ขอความช่วยเหลือจากคลินิกเลิกบุหรี่ได้ |
| ความดันโลหิตสูง | วัดความดันสม่ำเสมอ กินยาตามแพทย์สั่ง ไม่หยุดยาเอง |
| ญาติสายตรงเป็น | ปรึกษาแพทย์ว่าควรตรวจคัดกรองหรือไม่ |
| ดื่มแอลกอฮอล์มาก | NHS แนะนำผู้ที่มีหลอดเลือดโป่งพองให้เลี่ยงการดื่มมาก ปรึกษาแพทย์ได้ |
| โคเคน ยาเสพติดกระตุ้นประสาท | หยุดใช้ และขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ |
ที่มา: NHS Brain aneurysm · การคัดกรองต้องให้แพทย์พิจารณาเป็นรายคน
ถ้าพบก้อนเล็กที่ยังไม่แตกและไม่มีอาการ NHS ระบุว่ามักเฝ้าดูด้วยการสแกนเป็นระยะ ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย แพทย์จะชั่งความเสี่ยงหลายอย่าง ไม่ใช่ดูขนาดอย่างเดียว
4. แตกแล้วรักษาอย่างไร ผ่าตัดหนีบหรือใส่ขดลวด
คำตอบสั้น: ต้องปิดจุดแตกโดยเร็ว แนวทาง AHA/ASA 2566 แนะนำให้ทำภายใน 24 ชั่วโมงถ้าทำได้ ด้วยการผ่าตัดหนีบ หรือใส่ขดลวดผ่านสายสวน วิธีไหนเหมาะขึ้นกับผู้ป่วยและลักษณะของก้อน ซึ่งผู้เชี่ยวชาญทั้งสองวิธีเป็นผู้ตัดสิน
| วิธี | ทำอย่างไร |
|---|---|
| ผ่าตัดหนีบ (clipping) | ศัลยแพทย์ระบบประสาทเปิดกะโหลก ใช้คลิปโลหะเล็กหนีบคอของกระเปาะไม่ให้เลือดไหลเข้า |
| ใส่ขดลวดผ่านสายสวน (coiling) | แพทย์สอดสายสวนจากหลอดเลือดแดงไปถึงสมอง ใส่ขดลวด (endovascular coiling) ให้เลือดในกระเปาะแข็งตัว บางรายอาจใช้ร่วมกับโครงตาข่าย (stent) ตามที่แพทย์พิจารณา ไม่ต้องเปิดกะโหลก |
ทั้งสองวิธีทำภายใต้การดมยาสลบในโรงพยาบาล (NHS)
การทดลอง ISAT (Lancet พ.ศ. 2545) สุ่มผู้ป่วย 2,143 รายที่ก้อนเหมาะทั้งสองวิธี ในผู้ที่มีผลติดตามครบ 1 ปี (1,594 ราย) พบผู้ที่ต้องพึ่งพาผู้อื่นหรือเสียชีวิต (คะแนน mRS 3–6 จาก 0–6) 23.7% ในกลุ่มขดลวด และ 30.6% ในกลุ่มหนีบ แต่กลุ่มขดลวดมีเลือดออกซ้ำระยะยาวบ่อยกว่าเล็กน้อย ข้อจำกัดคือใช้ได้กับก้อนที่เหมาะทั้งสองวิธีเท่านั้น ใช้เลือกแทนแพทย์ไม่ได้
ในโรงพยาบาล แพทย์อาจให้ยาป้องกันสมองขาดเลือดที่ตามมา และเฝ้าระวังหลอดเลือดหดเกร็ง น้ำในโพรงสมองคั่ง หรือชัก ยาและขนาดยาแพทย์เป็นผู้กำหนด
5. ฟื้นฟูหลังเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง ทำอะไรบ้าง เริ่มเมื่อไร
คำตอบสั้น: แนวทาง AHA/ASA 2566 แนะนำให้ทีมสหวิชาชีพวางแผนฟื้นฟูตั้งแต่เนิ่น ๆ และระบุว่าการเริ่มฝึกเร็วหลังปิดจุดแตกแล้ว “สมเหตุสมผล” เมื่อไม่มีข้อห้าม (ยังไม่มีงานทดลองแบบสุ่มยืนยัน) พร้อมคัดกรองปัญหาความคิด ความจำ อารมณ์ และคุณภาพชีวิต ไม่ดูแค่การเดิน
แนวทางเดียวกันระบุว่าในผู้รอดชีวิต ความคิดบกพร่องพบได้ 40–70% ซึมเศร้าราว 1 ใน 3 และวิตกกังวลหรือภาวะเครียดหลังเหตุการณ์รุนแรงราว 15–20% แม้ในผู้ที่เดินได้ดีแล้ว งานทบทวน 61 งานของ Al-Khindi และคณะ (Stroke พ.ศ. 2553) พบปัญหาความจำ การวางแผนจัดการ และภาษา ซ้ำเติมด้วยความอ่อนล้าและการนอน ส่งผลต่อการกลับไปทำงาน
- การเคลื่อนไหว ลุกนั่ง ทรงตัว เดิน เพิ่มกำลังแขนขาที่อ่อนแรง โดยนักกายภาพบำบัด
- กิจวัตรและความคิด ฝึกแต่งตัว ทำกิจวัตร จัดตาราง ใช้สมุดจด โดยนักกิจกรรมบำบัด
- การพูดและการกลืน โดยทั่วไปนักแก้ไขการพูดเป็นผู้ประเมินและฝึก (ที่ KIN การฝึกกลืนมีที่ลาดพร้าว 71)
- อารมณ์ คัดกรองซึมเศร้าและวิตกกังวล ซึ่งรักษาได้ด้วยการปรึกษาและยาตามแพทย์
- วัดผลซ้ำ แนวทางระบุว่าควรเลือกแบบทดสอบ MoCA มากกว่า MMSE (คะแนนเต็ม 30 ทั้งสองแบบ) สำหรับคัดกรองความบกพร่องด้านความคิด (cognitive impairment)
เริ่มฝึกเมื่อแพทย์ประเมินว่าพร้อม
อ่านเพิ่ม เลือดออกในสมองไม่ผ่าตัด เริ่มฟื้นฟูเมื่อไร
ฝึกความคิดความจำ
“เดินได้แล้วยังไม่ใช่เส้นชัย ความคิดและอารมณ์ต้องได้รับการดูแลไปพร้อมกันค่ะ”
6. กลับบ้านแล้ว ญาติควรดูแลและติดตามอะไร
คำตอบสั้น: ไปตามนัดตรวจภาพหลอดเลือด คุมความดัน เลิกบุหรี่ กินยาตามแพทย์สั่งโดยไม่หยุดเอง ถามแพทย์ก่อนขับรถ และกลับมาปวดหัวรุนแรงฉับพลันหรืออ่อนแรงใหม่ให้โทร 1669
- นัดติดตาม แนวทาง AHA/ASA แนะนำตรวจภาพหลอดเลือดหลังรักษา เพื่อดูส่วนที่เหลือหรือก้อนที่โตซ้ำ
- ความเหนื่อยล้าและอารมณ์ พักเป็นช่วง ๆ ซึมเศร้า วิตกกังวล นอนไม่หลับ บอกแพทย์ได้
- ขับรถและกลับไปทำงาน ถามแพทย์ผู้รักษาก่อน (การขับรถ: NHS · ปัญหาความคิดที่กระทบการกลับไปทำงาน: Al-Khindi 2553)
KIN ช่วยครอบครัวหลังเส้นเลือดสมองโป่งพองแตกได้อย่างไร
โรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107 (ซอยแบริ่ง 10 ใกล้ BTS แบริ่ง) จดทะเบียนเป็นโรงพยาบาลกายภาพบำบัด ไม่ใช่ห้องฉุกเฉิน ไม่ได้ผ่าตัดหนีบหรือใส่ขดลวด การรักษาจุดแตกและการตรวจภาพติดตามยังอยู่กับโรงพยาบาลที่รักษา KIN เหมาะกับช่วงที่แพทย์ผู้รักษาให้ฟื้นฟูต่อ
- โปรแกรมฟื้นฟูโรคหลอดเลือดสมอง แบบพักค้าง ไปกลับ หรือ Day Care เน้นฟื้นฟู
- ทีมแพทย์ประจำสาขา 3 ท่าน แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู แพทย์รังสีร่วมรักษา และแพทย์ประสาทวิทยา
- ทีมแพทย์ครอบคลุม 5 สาขา ร่วมกับ 8 สาขาวิชาชีพ ดูรายชื่อทีม
- เบิกประกันสุขภาพได้ ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ · สอบถามข้อมูลและเยี่ยมชมสถานที่ฟรีทุกวัน 09:00–18:00 น. (ไม่รวมการตรวจรักษา)
ติดต่อ โรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107 | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาแผนฟื้นฟูหลังเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมอง · อาการฉับพลันโทร 1669 ก่อน
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
เส้นเลือดสมองโป่งพอง อาการเริ่มแรกมีไหม
ส่วนใหญ่ไม่มีค่ะ ก้อนที่ใหญ่ขึ้นอาจทำให้ปวดหัว ปวดตา ตามัว เห็นภาพซ้อน หรือหน้าชาซีกหนึ่ง ควรพบแพทย์ค่ะ
ปวดหัวแบบไหนต้องสงสัยว่าเส้นเลือดสมองโป่งพองแตก
ปวดรุนแรงขึ้นมาทันทีแบบไม่เคยเป็นมาก่อน อาจมีคอแข็ง อาเจียน แพ้แสง หรือหมดสติ ให้โทร 1669 ทันทีค่ะ
เส้นเลือดสมองโป่งพองที่ยังไม่แตก ต้องผ่าตัดทุกรายไหม
ไม่ทุกรายค่ะ ก้อนเล็กไม่มีอาการมักเฝ้าดูด้วยการสแกนเป็นระยะ แพทย์จะพิจารณาเป็นรายคนค่ะ
ผ่าตัดหนีบกับใส่ขดลวด แบบไหนดีกว่า
ขึ้นกับผู้ป่วยและลักษณะก้อนค่ะ ในก้อนที่เหมาะทั้งสองวิธี งาน ISAT พบผลที่ 1 ปีดีกว่าในกลุ่มขดลวด แต่ผู้เชี่ยวชาญทั้งสองวิธีเป็นผู้ตัดสินค่ะ
พ่อแม่หรือพี่น้องเป็นเส้นเลือดสมองโป่งพอง ต้องตรวจคัดกรองไหม
ไม่ได้ตรวจทุกคนค่ะ แนวทาง AHA/ASA 2566 ระบุว่าผู้ที่มีญาติสายตรงเป็นตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป พบโรคนี้ราว 12% และการตรวจภาพเป็นระยะคุ้มค่าในกลุ่มนี้ ควรปรึกษาแพทย์เป็นรายคนค่ะ
KIN สุขุมวิท 107 ใส่ขดลวดหรือผ่าตัดเส้นเลือดสมองไหม
ไม่ทำค่ะ KIN เป็นโรงพยาบาลกายภาพบำบัด ดูแลช่วงฟื้นฟูหลังแพทย์ผู้รักษาให้ฟื้นฟูต่อแล้วค่ะ
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย น.อ.นพ.เถลิงเกียรติ แจ่มอุลิตรัตน์ ว.28431 แพทย์เฉพาะทางรังสีร่วมรักษา | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยเฉพาะราย KIN ไม่ได้ทำหัตถการรักษาหลอดเลือดโป่งพอง ตัวเลขงานวิจัยไม่ใช่ผลของผู้ป่วย KIN