ปวดขาเกิดจากอะไร? เช็ก 7 สาเหตุจากอาการ
พร้อมวิธีแก้ปวดขาด้วยตัวเอง 5 ท่า
ปวดเมื่อยขา ขาตึง ปวดตอนกลางคืน แบบไหนแก้เองได้ แบบไหนต้องรีบพบแพทย์
ยืนหรือเดินนาน
3–5 ครั้ง/ข้าง
ห้ามรอ
ยืนหรือเดินทั้งวันแล้วปวดขา ขาล้า ขาตึง มักไม่ใช่โรคร้าย แต่บางแบบเป็นสัญญาณของหลอดเลือดหรือเส้นประสาท
ถ้าปวดที่ข้อเข่าเป็นหลักอ่าน ท่าบริหารข้อเข่าเสื่อม ถ้าขาไม่มีแรงมากกว่าปวด อ่าน กายภาพกล้ามเนื้อแขนขาอ่อนแรง
เนื้อหาในบทความนี้
1. ปวดขาเกิดจากอะไร เช็ก 7 สาเหตุจากลักษณะอาการ
คำตอบสั้น: ที่พบบ่อยคือกล้ามเนื้อล้าจากยืนหรือเดินนาน ตะคริว เส้นเลือดขอด และเส้นประสาทถูกกด ที่ต้องระวังคือลิ่มเลือดและหลอดเลือดแดงตีบ ดูว่าปวดตอนไหน ข้างเดียวไหม มีบวมหรือชาไหม
| อาการ | อาจเป็น | ทำอย่างไร |
|---|---|---|
| เมื่อย ขาหนัก สองข้าง หลังยืนหรือเดินนาน พักแล้วดีขึ้น | กล้ามเนื้อล้า | พัก วางขาสูง ยืด |
| น่องเกร็งแข็งปวดทันที ไม่เกิน 10 นาที มักตอนกลางคืน | ตะคริว | ยืดและนวดน่อง |
| ขาหนัก เส้นเลือดโป่งคดเคี้ยว เป็นมากหลังยืนนาน | เส้นเลือดขอด | ไม่ยืนนาน วางขาสูง |
| ปวดร้าวจากก้นลงหลังขาข้างเดียว เหน็บชา | เส้นประสาทไซแอติก | ขยับตามปกติ ไม่ดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์พบแพทย์ |
| เดินแล้วปวดน่อง พักไม่กี่นาทีหาย เป็นซ้ำ | หลอดเลือดแดงที่ขาตีบ | พบแพทย์ |
| ปวดตุบ ๆ ข้างเดียว บวม ผิวแดงหรือคล้ำ | ลิ่มเลือด (DVT) | พบแพทย์ด่วน ห้ามนวด |
| อยากขยับขาตลอด ยุบยิบ เป็นมากตอนพักกลางคืน | ขาอยู่ไม่สุข | ยืดขา นอนไม่ได้พบแพทย์ |
สรุปจาก NHS ใช้คัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย
คนสุขภาพดีไม่ควรปวดขาเวลาเดิน หลายคนคิดว่าเป็นเรื่องของอายุ (NHS) ลิ่มเลือดพบมากขึ้นในผู้อายุเกิน 60 ปี หลังผ่าตัด นอนติดเตียง 3 วันขึ้นไป นั่งเดินทางเกิน 4 ชั่วโมง ตั้งครรภ์หรือหลังคลอดไม่เกิน 6 สัปดาห์
ท่ากระดกข้อเท้า ยืดน่องที่ตึงจากการยืนนาน
2. ยืนนานปวดขา ขาล้า ขาตึง ต่างจากปวดขาทั่วไปไหม
คำตอบสั้น: ขาล้า ขาตึงหลังยืนนานเป็นกลุ่มเดียวกับปวดเมื่อยขา น่องไม่ได้หดตัวเมื่อยืนนิ่ง ของเหลวจึงคั่งที่ขา แก้ด้วยวิธีเดียวกัน ยกเว้นเป็นข้างเดียวร่วมกับบวมแดงร้อน ให้พบแพทย์
NHS ระบุว่ายืนหรือนั่งท่าเดิมนานเกินไปเป็นสาเหตุหลักของขาบวม เส้นเลือดขอดก็ปวดมากหลังยืนนาน
- ขยับระหว่างยืน เขย่งปลายเท้า กระดกข้อเท้า หรือเดินสั้น ๆ แทนยืนนิ่ง
- รองเท้าส้นเตี้ย พื้นนุ่ม ไม่ใส่ถุงเท้าหรือกางเกงรัดแน่น · ดื่มน้ำให้พอ (NHS)
- ปวดขาหลังวิ่ง อ่าน ท่าวอร์มร่างกายก่อนวิ่ง
3. วิธีแก้ปวดขาด้วยตัวเอง 5 ท่าทำที่บ้าน
คำตอบสั้น: ค้าง 10–30 วินาที 3–5 ครั้งต่อข้าง ตามคู่มือ NIA (สหรัฐฯ) ยืดช้า ๆ ไม่เด้ง ตึงได้แต่ห้ามเจ็บ อย่างน้อย 2 วันต่อสัปดาห์ (ACSM)
ก่อนเริ่ม: ปวดข้างเดียวร่วมกับบวมแดงร้อน ขาเย็นซีดหรือชาทันที หรือหอบเหนื่อย เจ็บหน้าอก ห้ามยืด คลึง หรือนวด ให้ทำตามหัวข้อ 5ก่อน
ท่าที่ 1 ยืดน่องกับผนัง (ช่วยตะคริวและน่องตึง)
- ท่าเริ่ม ยืนหันหน้าเข้าผนัง มือยันผนัง เท้าราบพื้น
- วิธีทำ งอเข่าขวา ถอยขาซ้ายไปหลังหนึ่งช่วงเท้า เข่าซ้ายตรง ส้นติดพื้น โน้มตัวเข้าผนัง
- ค้าง/จำนวน 10–30 วินาที 3–5 ครั้ง แล้วสลับข้าง
- ถูกเมื่อ ตึงน่องขาหลัง · ผิดบ่อย: ส้นยกลอย
ท่าที่ 2 กระดกข้อเท้าบนเก้าอี้
- ท่าเริ่ม นั่งค่อนหน้าเก้าอี้ที่มั่นคง เหยียดขา ส้นเท้าวางพื้น
- วิธีทำ กระดกปลายเท้าเข้าหาตัว ค้าง แล้วชี้ปลายเท้าออก ค้าง
- ค้าง/จำนวน ค้างท่าละ 10–30 วินาที ทำ 3–5 รอบ
- ถูกเมื่อ ตึงน่องตอนกระดก · เหมาะกับคนทรงตัวไม่มั่นใจ
ท่าที่ 3 ยืดต้นขาด้านหน้า ยืนเกาะเก้าอี้
- ท่าเริ่ม ยืนหลังเก้าอี้ที่มั่นคง เข่าตรงไม่ล็อก มือขวาจับพนัก
- วิธีทำ งอเข่าซ้ายไปหลัง มือซ้ายจับเท้า เข่าชี้พื้น ดึงเบา ๆ จนตึงต้นขา จับไม่ถึงใช้ผ้าคล้อง
- ค้าง/จำนวน 10–30 วินาที 3–5 ครั้ง แล้วสลับข้าง
- ระวัง เคยผ่าตัดสะโพกหรือหลัง ปรึกษาแพทย์ก่อน (NIA)
ท่ายืดต้นขาด้านหน้า เกาะเก้าอี้มั่นคงทุกครั้ง
ท่าที่ 4 เขย่งปลายเท้า เกาะเก้าอี้
- ท่าเริ่ม ยืนหลังเก้าอี้ มือสองข้างจับพนัก
- วิธีทำ ยกส้นขึ้นช้า ๆ ยืนบนปลายเท้า ลดลงช้า ๆ แล้วยกปลายเท้ายืนบนส้นสั้น ๆ
- จำนวน 10 ครั้ง 1–2 รอบ ทำระหว่างยืนนานได้
- ผิดบ่อย ทิ้งน้ำหนักลงเร็ว หรือปล่อยมือ
ท่าที่ 5 คลึงฝ่าเท้าด้วยลูกเทนนิสหรือขวดน้ำเย็น
- ท่าเริ่ม นั่งเก้าอี้ วางลูกเทนนิสหรือขวดน้ำเย็นใต้ฝ่าเท้า
- วิธีทำ กดเบา ๆ กลิ้งจากส้นถึงโคนนิ้ว
- เวลา 1–2 นาทีต่อข้าง
- ระวัง เบาหวานหรือเท้าชา ไม่ใช้ความเย็นจัด
| ท่า | ช่วยส่วนไหน | ค้าง / ครั้ง |
|---|---|---|
| 1. ยืดน่องกับผนัง | น่อง เอ็นร้อยหวาย | 10–30 วิ · 3–5/ข้าง |
| 2. กระดกข้อเท้าบนเก้าอี้ | น่อง หน้าแข้ง ข้อเท้า | 10–30 วิ · 3–5 รอบ |
| 3. ยืดต้นขาด้านหน้า | ต้นขาด้านหน้า | 10–30 วิ · 3–5/ข้าง |
| 4. เขย่งปลายเท้า | น่อง การไหลเวียนจากขา | 10 ครั้ง · 1–2 รอบ |
| 5. คลึงฝ่าเท้า | ฝ่าเท้า | 1–2 นาที/ข้าง |
ท่า 1 ขั้นตอนจาก NHS เวลาค้างตาม NIA · ท่า 2–3 NIA · ท่า 4–5 ท่าเสริมของนักกายภาพ KIN · ไม่แนะนำนั่งก้มแตะปลายเท้าในผู้มีกระดูกพรุนหรือหมอนรองกระดูกปลิ้น
4. วิธีทำให้หายปวดขาเร็วขึ้น นอกจากท่ายืด
คำตอบสั้น: วางขาสูง เดินเบา ๆ แทนนั่งนิ่ง แช่น้ำอุ่นให้ผ่อนคลาย ส่วนเกลือเอปซัมยังไม่มีหลักฐานว่าช่วยเพิ่ม
- วางขาสูง บนเก้าอี้หรือหมอน ช่วยเรื่องขาบวม (NHS)
- น้ำอุ่น ช่วยผ่อนคลาย แต่บทความทบทวนในวารสาร Nutrients ปี 2560 สรุปว่าการดูดซึมแมกนีเซียมผ่านผิวยังไม่มีหลักฐานรองรับ
- ผู้มีเบาหวาน ไม่ควรแช่เท้า ล้างด้วยน้ำอุ่นที่ทดสอบด้วยข้อมือหรือข้อศอกก่อน (Diabetes UK)
- ร้อนหรือเย็นดี ดูที่ ประคบร้อนหรือประคบเย็น
ปวดเมื่อยขาตอนกลางคืน ตะคริว: NHS แนะนำยืดน่องกับผนังค้าง 2–3 วินาที ซ้ำ 5 นาที วันละ 3 ครั้ง ครั้งสุดท้ายก่อนนอน · อยากขยับขาตลอด: ออกกำลังช่วงกลางวัน งดคาเฟอีนหลังเที่ยง
“ยืนนานให้ขยับน่องบ่อย ๆ ปวดขาข้างเดียวที่บวม อย่านวดเองค่ะ”
5. ปวดขาแบบไหนอันตราย เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
คำตอบสั้น: ขาบวมร่วมกับหอบหรือเจ็บอก อ่อนแรงซีกเดียวทันที ปวดขารุนแรงทันที หรือชารอบก้นร่วมกับปัสสาวะผิดปกติ โทร 1669 · ปวดข้างเดียวร่วมกับบวม พบแพทย์ด่วนวันนั้น
โทร 1669 ทันที เมื่อมีอาการใดอาการหนึ่ง
• ขาปวดหรือบวมร่วมกับหอบเหนื่อย เจ็บหน้าอก ไอเป็นเลือด อาจเป็นลิ่มเลือดไปปอด (NHS)
• แขนขาอ่อนแรงหรือชาซีกเดียวทันที หน้าเบี้ยว พูดไม่ชัด (NHS)
• ปวดร้าวลงขาสองข้าง ขาอ่อนแรงมากขึ้น ชารอบก้นหรืออวัยวะเพศ ปัสสาวะลำบากหรือไม่ออก กลั้นปัสสาวะไม่ได้ ไม่รู้สึกปวดถ่ายหรือกลั้นอุจจาระไม่ได้ (NHS)
• ปวดขามากขึ้นทันที ขาเย็น ซีด หรือชา (NHS)
• ปวดกล้ามเนื้อขารุนแรงทันที บวม ชา หลังบาดเจ็บหรือพันผ้า/เฝือกแน่น (NHS)
• ขาแดง ร้อน บวม ร่วมกับไข้สูงหรือหนาวสั่น (NHS)
หยุดยืดและนวด แล้วพบแพทย์ด่วนภายในวันนั้น เมื่อ
• ปวดตุบ ๆ ที่น่องหรือต้นขาข้างเดียว บวม ผิวแดงหรือคล้ำ โดยเฉพาะตั้งครรภ์หรือหลังคลอด (NHS)
• ขาบวมข้างเดียวไม่รู้สาเหตุ บวมทันที · ผิวขาปวด แดง ร้อน บวม อาจติดเชื้อ · เบาหวานแล้วขาบวม (NHS)
นัดพบแพทย์หรือนักกายภาพเมื่อ เดินแล้วปวดน่องซ้ำ ๆ · ปวดร้าวลงขาไม่ดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์ · ตะคริวเกิน 10 นาที · แผลที่ขาไม่หายใน 2 สัปดาห์ · ปวดหลังร่วมด้วย อ่าน วิธีแก้ปวดหลัง
วางขาบนหมอนเมื่อพัก ช่วยเรื่องขาบวม
ที่ KIN ลาดพร้าว 71 ช่วยคนที่ปวดขาเรื้อรังอย่างไร
ยืดและพักแล้วยังปวดซ้ำ ให้นักกายภาพบำบัดประเมินปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้อง และแนะนำพบแพทย์เมื่อจำเป็น แบบไปกลับใช้บริการที่ KIN สหคลินิกเวชกรรมกายภาพบำบัด ซอยนาคนิวาส 20
- นักกายภาพบำบัดประเมิน และวางโปรแกรมเฉพาะคน ผลลัพธ์แต่ละคนแตกต่างกัน ดูคลินิกกายภาพบำบัด ลาดพร้าว 71 และกายภาพบำบัดอาการปวด
- นัดที่คลินิกนาคนิวาส 20 โทร 084-993-6988 · ออกใบเสร็จสำหรับยื่นเบิกประกันกลุ่มได้ ตามเงื่อนไขกรมธรรม์
- ไม่สะดวกเดินทาง มีนักกายภาพบำบัดไปที่บ้าน โทร 095-767-6307
ปรึกษานักกายภาพบำบัด KIN | ลาดพร้าว 71
ปวดขาซ้ำไม่หาย ให้นักกายภาพช่วยประเมินและแนะนำ
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
ปวดขาเกิดจากอะไร
ที่พบบ่อยและมักไม่รุนแรงคือกล้ามเนื้อล้าหลังยืนหรือเดินนาน แต่ยังมีตะคริว เส้นเลือดขอด เส้นประสาทถูกกด ปวดข้างเดียวร่วมกับบวม หรือเดินแล้วปวดน่อง ต้องพบแพทย์ค่ะ
ยืนนานปวดขา แก้ยังไง
เขย่งปลายเท้าเป็นระยะ ไม่ยืนนิ่งนาน พักแล้ววางขาสูง และยืดน่องค้าง 10–30 วินาทีค่ะ
ปวดขาทำไงให้หาย
พักวางขาสูง ยืดน่องและต้นขา ไม่ดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์ให้นักกายภาพหรือแพทย์ตรวจค่ะ
ปวดเมื่อยขาตอนกลางคืน เกิดจากอะไร
มักเป็นตะคริวหรือขาอยู่ไม่สุข ยืดน่องก่อนนอนช่วยได้ ถ้านอนไม่หลับหรือมีชาบวมร่วม ควรพบแพทย์ค่ะ
ปวดขาข้างเดียว อันตรายไหม
ถ้าบวม ผิวแดงหรือคล้ำ อาจเป็นลิ่มเลือด พบแพทย์ด่วน ห้ามนวด มีหอบหรือเจ็บอกโทร 1669 ค่ะ
แช่เท้าน้ำอุ่นผสมเกลือเอปซัม ช่วยแก้ปวดขาได้จริงไหม
น้ำอุ่นช่วยผ่อนคลาย แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าแมกนีเซียมดูดซึมผ่านผิวได้ ผู้มีเบาหวานไม่ควรแช่เท้าค่ะ
- DVT (deep vein thrombosis) — NHS
- Peripheral arterial disease (PAD) — NHS
- Sciatica — NHS
- Swollen ankles, feet and legs (oedema) — NHS
- Leg cramps — NHS
- Varicose veins — NHS
- Restless legs syndrome — NHS
- Symptoms of a stroke — NHS
- Compartment syndrome — NHS
- Cellulitis — NHS
- Workout to Go — National Institute on Aging (NIH)
- ACSM Position Stand: Quantity and quality of exercise — Garber CE และคณะ Med Sci Sports Exerc พ.ศ. 2554
- Myth or Reality—Transdermal Magnesium? — Gröber U และคณะ Nutrients พ.ศ. 2560
- Taking care of your feet — Diabetes UK
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย ปวดขาข้างเดียวร่วมกับบวม เคยผ่าตัดสะโพกหรือหลัง หรือมีเบาหวาน ควรปรึกษาแพทย์ก่อน