1. ทำไมผู้สูงอายุเสี่ยงสำลักอาหารง่ายกว่า

ปัญหาการสำลักอาหารหรืออาหารติดคอเกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย ในเด็กเล็กมักเป็นเพราะขนาดอาหารใหญ่เกินไปแล้วเผลอกลืนลงคอจนสำลัก หรือติดเล่นจนกลืนอาหารผิดจังหวะ ส่วนผู้สูงอายุมีความเสี่ยงต่อการสำลักอาหารเพราะเป็นวัยที่น้ำลายในปากน้อยลง ทำให้อาหารอาจติดคอได้ง่ายเวลากลืน หากผู้สูงอายุมีปัญหากลืนลำบากอยู่แล้ว ควรระมัดระวังเรื่องขนาดคำอาหารและความเร็วในการกินเป็นพิเศษ

2. วิธีช่วยเหลือเมื่อผู้สูงอายุยังรู้สึกตัว

หากผู้สูงอายุเริ่มแสดงอาการทรมานจากการสำลักและไม่สามารถส่งเสียงได้ ให้ลองทุบหลังตรงระหว่างสะบักทั้งสองข้างก่อน 5 ครั้ง ด้วยแรงพอประมาณ หากอาหารยังลงไปไม่ลึกมากอาจหลุดออกมาทางปากได้ หากอาหารยังไม่ออกมา ให้เข้าไปทางด้านหลังของผู้ป่วย โอบผู้สูงอายุจากทางด้านหลัง เอามือประสานกันกดไปที่หน้าอก ยกผู้สูงอายุขึ้นเล็กน้อยแล้วเขย่าตัวเพื่อให้สำลักอาหารออกมา ทั้งหมดนี้ควรรีบทำภายใน 3-5 นาทีที่แสดงอาการ เพราะอาจอันตรายถึงชีวิตได้

3. ถ้าผู้สูงอายุหมดสติหรือหายใจไม่ได้

หากผู้สูงอายุมีอาการหายใจไม่ได้ พูดไม่ออก ให้จับผู้สูงอายุนอนหงายบนพื้น เปิดทางเดินหายใจโดยยกปลายคางขึ้นและใช้อีกมือหนึ่งกดหน้าผากลง จากนั้นเป่าปากเพื่อช่วยในการหายใจ หากลองเป่าปากแล้วหน้าอกไม่ยกขึ้น ให้ใช้มือกดที่ท้องในท่านอนหงาย 6-10 ครั้ง สำหรับเด็กเล็กให้ใช้วิธีตบระหว่างสะบักทั้ง 2 ข้าง สลับกับกดหน้าอก และคอยตรวจเช็กช่องปาก หากมองเห็นสิ่งแปลกปลอมให้ใช้นิ้วเกี่ยวออกมา และควรโทรแจ้ง 1669 ทันทีคู่ขนานกับการช่วยเหลือเบื้องต้น

4. เมื่อไหร่ควรพบแพทย์หลังสำลัก

หากผู้สูงอายุยังคงรู้สึกตัว พูดได้ และหายใจได้ตามปกติ แต่ยังรู้สึกว่ามีอาหารติดคออยู่ ให้รีบพาไปพบแพทย์ทันทีเพื่อตรวจว่ามีเศษอาหารตกค้างในหลอดอาหารหรือหลอดลมหรือไม่ นอกจากนี้หากผู้สูงอายุมีปัญหาด้านการกลืนหรือสำลักบ่อยเป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกิจกรรมบำบัดเพื่อประเมินและวางแผนการกินอาหารที่ปลอดภัยมากขึ้น