1. Stroke ร้ายแรงแค่ไหน และใครมีความเสี่ยงบ้าง

ในทางการแพทย์แบ่ง Stroke ออกเป็นสองกลุ่มหลัก คือ หลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน (Ischemic Stroke) ซึ่งพบได้บ่อยที่สุด และหลอดเลือดสมองแตก (Hemorrhagic Stroke) ซึ่งมักมีความรุนแรงสูงกว่า ปัจจัยเสี่ยงที่พบบ่อยในคนไทย ได้แก่ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ การสูบบุหรี่ ภาวะอ้วน และการขาดการออกกำลังกาย ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยที่ควบคุมและป้องกันได้หากตรวจพบและดูแลตั้งแต่เนิ่นๆ เมื่อเกิด Stroke แล้ว ผู้ป่วยจำนวนมากต้องเผชิญกับความพิการระยะยาว ไม่ว่าจะเป็นอัมพฤกษ์ อัมพาตครึ่งซีก การพูดและการสื่อสารบกพร่อง หรือการกลืนลำบาก ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อการใช้ชีวิตประจำวันทั้งของผู้ป่วยเองและคนในครอบครัวที่ต้องดูแล การเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟู Stroke อย่างเป็นระบบโดยทีมสหวิชาชีพตั้งแต่ระยะแรก จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด

2. สัญญาณเตือน Stroke แบบ F.A.S.T. และควรทำอย่างไรเมื่อพบผู้ป่วย

อาการเตือนของ Stroke ที่ควรจดจำคือหลัก F.A.S.T. ได้แก่ Face คือใบหน้าเบี้ยวหรือชาไปข้างใดข้างหนึ่ง โดยเฉพาะเมื่อยิ้มแล้วมุมปากตกไม่เท่ากัน, Arm คือแขนหรือขาข้างใดข้างหนึ่งอ่อนแรงจนยกค้างไว้ไม่ได้, Speech คือพูดไม่ชัด พูดติดขัด หรือฟังไม่เข้าใจสิ่งที่คนอื่นพูด และ Time คือเมื่อพบอาการเหล่านี้แม้เพียงข้อใดข้อหนึ่งต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลทันทีโดยไม่รอดูอาการ นอกจาก F.A.S.T. ยังมีสัญญาณอื่นที่ควรระวัง เช่น ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลันโดยไม่ทราบสาเหตุ เวียนศีรษะหรือทรงตัวไม่ได้ทันที และตามองเห็นภาพซ้อนหรือมัวลงกะทันหันในข้างใดข้างหนึ่ง เมื่อผู้ป่วยผ่านพ้นระยะฉุกเฉินและอาการคงที่แล้ว ขั้นตอนถัดไปที่สำคัญไม่แพ้กันคือการเริ่มฟื้นฟูให้ทันภายในช่วง Golden Period ซึ่งเป็นช่วงที่สมองมีความสามารถในการปรับตัวและซ่อมแซมตัวเองสูงที่สุด การฟื้นฟูที่ครบทีมสหวิชาชีพ ทั้งแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู นักกายภาพบำบัด และนักกิจกรรมบำบัด จะช่วยวางแผนการฟื้นฟูที่เหมาะกับอาการของผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อให้กลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้