แผลกดทับเป็นโพรง ติดเชื้อ ระดับ 3-4
สัญญาณที่ต้องพาไปโรงพยาบาล
แยกให้ชัดระหว่างแผลที่ดูแลต่อที่บ้านได้ แผลที่ต้องโทรปรึกษาวันนี้ และแผลที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที
หนอง บวม แดง ร้อน มีหรือไม่มีก็ได้
ให้สงสัยว่ามีการติดเชื้อ
แนวทางสากลให้ประเมินทันที
เอกซเรย์หรือ MRI อย่างเดียวยังไม่พอ
ครอบครัวส่วนใหญ่ตัดสินใจพาไปโรงพยาบาลช้า ไม่ใช่เพราะไม่ใส่ใจ แต่เพราะ แผลกดทับที่กำลังแย่ลงมักไม่ส่งสัญญาณแบบที่คนทั่วไปคาดไว้ บางรายแผลข้างนอกดูเล็กลงด้วยซ้ำ แต่ข้างในเป็นโพรงกว้าง บทความนี้เรียงสัญญาณตามความเร่งด่วน เพื่อให้ตัดสินใจได้เร็วขึ้นในคืนที่ไม่มีใครให้ปรึกษา
ข้อมูลนี้ใช้ประกอบการตัดสินใจเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย หากไม่แน่ใจให้ถือว่าเป็นเรื่องด่วนไว้ก่อนเสมอ

อาการทั้งตัวอย่างความซึมและค่าที่วัดได้ ช่วยบอกว่าแผลกำลังติดเชื้อหรือไม่ มากกว่าหน้าตาของแผล
เนื้อหาในบทความนี้
1. ทำไมแผลที่ดูตื้นกลายเป็นโพรงได้เร็ว
คำตอบสั้น: เพราะแรงกดทำลายเนื้อเยื่อชั้นลึกใกล้กระดูกก่อนผิวหนังชั้นนอก แผลที่ปากดูเล็กจึงอาจมีโพรงกว้างอยู่ข้างใต้ และกว่าผิวด้านนอกจะเปิดให้เห็น ความเสียหายข้างในมักเกิดมาก่อนหลายวันแล้ว
ผิวหนังเป็นเนื้อเยื่อที่ทนแรงกดได้ดีกว่ากล้ามเนื้อและไขมันที่อยู่ลึกลงไป เมื่อถูกกดทับนาน ๆ บริเวณที่เสียหายก่อนจึงเป็นชั้นลึกใกล้ปุ่มกระดูก ไม่ใช่ผิวที่เรามองเห็น นี่คือเหตุผลที่บางครั้งผู้ดูแลเห็นเพียงรอยช้ำสีม่วงคล้ำกดแล้วไม่จาง แต่อีกไม่กี่วันผิวตรงนั้นเปิดออกเป็นแผลลึก
สามคำที่จะได้ยินจากพยาบาล และความหมาย
จุดที่พลาดกันบ่อย เห็นปากแผลเล็กลงแล้วคิดว่าดีขึ้น ทั้งที่ขอบแผลเริ่มม้วนเข้าและข้างในยังเป็นโพรง การวัดว่าแผลดีขึ้นจริงต้องดูทั้งขนาด ความลึก ปริมาณน้ำเหลือง และลักษณะเนื้อในแผลประกอบกัน
2. สัญญาณติดเชื้อที่ไม่ได้มาแบบที่คิด
คำตอบสั้น: แนวทางการรักษาแผลกดทับของ Wound Healing Society ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2566 ระบุชัดว่าอาการคลาสสิกของการติดเชื้อ คือหนอง ความร้อน บวม และรอยแดง อาจมีหรือไม่มีก็ได้ สัญญาณที่ใช้ได้ดีกว่าคือแผลที่หยุดคืบหน้า
แนวทางของ Wound Healing Society ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2566 เขียนว่า หากให้การดูแลตามมาตรฐานแล้ว ไม่มีหลักฐานว่าแผลดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์ ให้สงสัยว่ามีการติดเชื้อ โดยนิยามของการหายช้าคือแผลไม่คืบหน้าไปทางปิดและขนาดไม่ลดลง
- แผลที่ขนาดเท่าเดิมหรือใหญ่ขึ้นทั้งที่ดูแลเหมือนเดิมทุกวัน
- เนื้อในแผลเปลี่ยนสี ซีดลง หรือเปราะจนเลือดออกง่ายเวลาทำแผล
- น้ำเหลืองเพิ่มขึ้น ข้นขึ้น หรือเปลี่ยนสี
- กลิ่นแรงขึ้นชัดเจนเมื่อเทียบกับสัปดาห์ก่อน
- ปวดมากกว่าเดิม หรือผู้ป่วยที่เคยนิ่งเริ่มร้องเวลาพลิกตัว
- ผิวรอบแผลแดงลามออกเป็นวงกว้างขึ้น
เรื่องที่ทำให้ตัดสินใจผิดบ่อย ผลเพาะเชื้อจากการป้ายผิวแผลที่ขึ้นเชื้อ ไม่ได้แปลว่าแผลติดเชื้อลุกลามเสมอไป เพราะแผลเรื้อรังมีเชื้อประจำถิ่นอยู่แล้ว การตัดสินว่าติดเชื้อจริงจึงต้องดูอาการทั้งตัวของผู้ป่วยร่วมด้วย ไม่ใช่ดูใบผลอย่างเดียว
3. สามระดับความเร่งด่วน ตัดสินใจอย่างไร
คำตอบสั้น: ระดับที่หนึ่งคือดูแลต่อที่บ้านและเฝ้าดูใกล้ชิด ระดับที่สองคือโทรหาพยาบาลหรือแพทย์ภายในวันนี้ ระดับที่สามคือไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 ทันที ถ้าไม่แน่ใจว่าอยู่ระดับไหน ให้ยกขึ้นระดับที่สูงกว่าไว้ก่อน
ระดับ 1 ดูแลต่อที่บ้าน เฝ้าดูใกล้ชิด แผลขนาดเท่าเดิมหรือเล็กลง เนื้อในแผลสีชมพูแดงสด น้ำเหลืองปริมาณเท่าเดิม ไม่มีกลิ่นผิดปกติ ผู้ป่วยกินได้ ไม่มีไข้ และอาการทั่วไปเหมือนเดิม ให้ทำแผลตามที่ทีมรักษาสอน และถ่ายรูปเทียบทุก 3 วัน
ระดับ 2 โทรหาพยาบาลหรือแพทย์ภายในวันนี้ แผลขยายหรือลึกขึ้น • น้ำเหลืองหรือกลิ่นเปลี่ยนชัดเจน • ปวดมากขึ้น • ผิวรอบแผลแดงลามออก • เนื้อในแผลเปราะ เลือดออกง่าย • ดูแลตามเดิมครบ 2 สัปดาห์แล้วยังไม่ดีขึ้น • เริ่มมีเนื้อตายคลุมจนมองไม่เห็นฐานแผล
ระดับ 3 ไปโรงพยาบาลทันที หรือโทร 1669
• มีไข้โดยไม่มีจุดติดเชื้ออื่นที่อธิบายได้ แนวทางสากล พ.ศ. 2569 ให้สงสัยว่าเชื้อจากแผลเข้ากระแสเลือด
• ซึมลง สับสน เรียกแล้วตอบสนองช้ากว่าเดิม
• หนาวสั่น หายใจเร็ว ชีพจรเร็ว หรือความดันตก
• รอยแดงลามเร็วเป็นชั่วโมง ผิวรอบแผลบวมตึงหรือคลำได้เหมือนมีลมใต้ผิวหนัง
• มีหนองไหลออกมาก หรือคลำได้ก้อนนุ่มเหมือนมีหนองสะสม
• มองเห็นหรือคลำได้ว่าแผลลึกถึงกระดูกหรือเอ็น
แนวทางสากลฉบับ พ.ศ. 2569 ระบุว่ากรณีผิวหนังอักเสบลุกลาม มีฝีหรือการติดเชื้อชัดเจน และเมื่อสงสัยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด เป็นข้อบ่งชี้ให้ปรึกษาศัลยแพทย์โดยด่วน

เมื่อมีสัญญาณเร่งด่วน ทีมจะบอกตรง ๆ ว่าควรส่งโรงพยาบาล ไม่ใช่ดูแลต่อที่บ้าน
4. แผลลึกถึงกระดูก ต้องรู้อะไรบ้าง
คำตอบสั้น: แผลที่เห็นหรือคลำได้ถึงกระดูกมีโอกาสเกิดภาวะกระดูกอักเสบ แต่การยืนยันไม่ได้ใช้เอกซเรย์หรือ MRI เพียงอย่างเดียว แนวทางสากลระบุให้ตัดชิ้นเนื้อกระดูกส่งเพาะเชื้อและตรวจทางพยาธิวิทยาเมื่อสงสัย และการตัดสินใจเรื่องยาเป็นของแพทย์
เมื่อแผลลึกจนเห็นกระดูก คำถามที่ครอบครัวมักได้ยินคือจะต้องให้ยาปฏิชีวนะนานแค่ไหน เรื่องนี้ยังเป็นประเด็นที่แพทย์ต้องชั่งน้ำหนักเป็นรายคน การทบทวนวรรณกรรมที่ตีพิมพ์ในวารสาร Clinical Infectious Diseases พ.ศ. 2562 ระบุว่าผู้ป่วยจำนวนมากที่มีกระดูกโผล่เรื้อรัง เมื่อตัดชิ้นเนื้อกระดูกไปตรวจกลับไม่พบหลักฐานของภาวะกระดูกอักเสบ และภาพ MRI อาจแยกภาวะกระดูกอักเสบออกจากการเปลี่ยนแปลงของกระดูกตามปกติได้ไม่แม่นยำ
สิ่งที่ครอบครัวไม่ควรทำ ขอยาปฏิชีวนะมากินเองหรือใช้ยาที่เหลือจากครั้งก่อน การให้ยาปฏิชีวนะโดยไม่จำเป็นทำให้เชื้อดื้อยา และทำให้อาการที่ควรเห็นถูกกลบจนประเมินได้ยากขึ้นเมื่อไปถึงมือแพทย์ แนวทางการรักษาที่เหมาะสมต้องมาจากการประเมินแผลและผู้ป่วยโดยตรง
5. เตรียมอะไรไปด้วยก่อนไปโรงพยาบาล
คำตอบสั้น: ข้อมูลที่ทีมแพทย์อยากรู้มากที่สุดคือแผลเปลี่ยนไปอย่างไรในช่วงที่ผ่านมา ไม่ใช่แค่หน้าตาแผลวันนี้ รูปถ่ายย้อนหลัง บันทึกไข้ และรายการยาที่ใช้อยู่ ช่วยให้ตัดสินใจได้เร็วขึ้นมาก
- รูปแผลย้อนหลัง ถ่ายในระยะและแสงใกล้เคียงกัน พร้อมวันที่
- บันทึกอุณหภูมิ ที่วัดได้ในช่วง 2 ถึง 3 วันที่ผ่านมา และเวลาที่วัด
- รายการยาทั้งหมด ที่ใช้อยู่ รวมยาทา อาหารเสริม และยาที่เคยได้จากที่อื่น
- วิธีทำแผลที่ใช้อยู่ น้ำยาอะไร วัสดุปิดแผลชนิดไหน เปลี่ยนบ่อยแค่ไหน
- การกินและการขับถ่าย กินได้กี่ส่วนของปกติ ปัสสาวะสีและปริมาณเปลี่ยนไปหรือไม่
- โรคประจำตัวและประวัติแพ้ยา โดยเฉพาะเบาหวาน โรคไต และยาต้านการแข็งตัวของเลือด
ครอบครัวที่ยังไม่แน่ใจว่าต้องไปโรงพยาบาลหรือไม่ ขอให้ พยาบาลวิชาชีพไปประเมินที่บ้าน ก่อนได้ ค่าทำแผลที่บ้านครั้งละ 1,200 บาท ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ซึ่งรวมการประเมินแผลและบอกตรง ๆ ว่ากรณีนี้ดูแลต่อที่บ้านได้หรือควรไปโรงพยาบาล วิธีดูแลแผลระหว่างรอบอ่านได้ที่ บทความทำแผลกดทับที่บ้าน
6. กลับบ้านแล้วทำอย่างไรไม่ให้เกิดซ้ำ
คำตอบสั้น: แผลที่หายแล้วมีโอกาสเกิดซ้ำที่เดิมได้สูง เพราะเนื้อเยื่อที่เคยเสียหายทนแรงกดได้น้อยลงกว่าเดิม แผนป้องกันจึงต้องทำต่อแม้แผลปิดสนิทแล้ว โดยเน้นลดแรงกด ดูแลความชื้น และตรวจผิวทุกวัน
สี่อย่างที่ต้องทำต่อหลังแผลหาย
ครอบครัวที่ดูแล ผู้ป่วยติดเตียง ต่อเนื่องและเริ่มไม่ไหวเรื่องกำลังคน สามารถใช้ นักบริบาลดูแลที่บ้าน เป็นกะ หรือเลือกการดูแลที่ ศูนย์ KIN ทั้ง 6 สาขา ซึ่งมีพยาบาลดูแลตลอด 24 ชั่วโมง ทีมจะประเมินให้ก่อนว่าแบบไหนเหมาะกับอาการจริง

“สิ่งที่ครอบครัวมักถามคือแผลแบบนี้อันตรายไหม คำตอบที่ตรงกว่าคือดูอาการทั้งตัวของท่านวันนี้เป็นอย่างไร ถ้ามีไข้ ซึมลง หรือกินได้น้อยลงพร้อมกับแผลที่ไม่ดีขึ้น นั่นคือสัญญาณที่เราอยากให้โทรหาเราทันที ไม่ต้องรอรอบทำแผล”
พยาบาลวิชาชีพประเมินแผลและอาการทั้งตัว บอกตรง ๆ ว่าดูแลต่อที่บ้านได้หรือควรส่งโรงพยาบาล ครั้งละ 1,200 บาท ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล
ดูบริการพยาบาลเยี่ยมบ้านของ KINปรึกษาเรื่องแผลกดทับที่ดูแล้วไม่ดีขึ้น
ปรึกษาเบื้องต้นไม่มีค่าใช้จ่าย หากเป็นกรณีเร่งด่วนให้โทร 1669 ก่อนเสมอ
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
แผลกดทับมีกลิ่น แปลว่าติดเชื้อแล้วใช่ไหม
กลิ่นที่แรงขึ้นชัดเจนเมื่อเทียบกับสัปดาห์ก่อนเป็นสัญญาณที่ควรให้พยาบาลหรือแพทย์ประเมินภายในวันนั้นค่ะ แต่กลิ่นอย่างเดียวยังไม่ใช่ข้อสรุป เพราะเนื้อตายที่ยังไม่ได้เอาออกก็มีกลิ่นได้ ให้ดูร่วมกับขนาดแผล ปริมาณน้ำเหลือง และอาการทั้งตัวเช่นไข้หรือความซึมค่ะ
แผลกดทับทำให้เสียชีวิตได้จริงไหม
อันตรายไม่ได้มาจากตัวแผลโดยตรง แต่มาจากภาวะแทรกซ้อนอย่างการติดเชื้อที่ลุกลามเข้ากระแสเลือดค่ะ แนวทางสากลจึงระบุว่าเมื่อผู้ป่วยมีไข้โดยไม่มีจุดติดเชื้ออื่นที่อธิบายได้ ให้สงสัยว่าเชื้อจากแผลเข้ากระแสเลือดและประเมินทันที นี่คือเหตุผลที่อาการทั้งตัวสำคัญกว่าหน้าตาของแผลค่ะ
แผลลึกเห็นกระดูกแล้ว ต้องกินยาปฏิชีวนะนานแค่ไหน
ต้องให้แพทย์ประเมินเป็นรายคนค่ะ การทบทวนวรรณกรรมในวารสาร Clinical Infectious Diseases พบว่าผู้ป่วยหลายรายที่มีกระดูกโผล่เรื้อรัง เมื่อตัดชิ้นเนื้อกระดูกไปตรวจกลับไม่พบภาวะกระดูกอักเสบ และภาพ MRI อาจแยกได้ไม่แม่นยำ การตัดสินใจเรื่องยาจึงต้องอาศัยการตรวจจริง ไม่ควรซื้อยามาใช้เองค่ะ
แผลปากเล็กลงแล้ว แปลว่าดีขึ้นใช่ไหม
ไม่เสมอไปค่ะ แผลกดทับบางแผลมีโพรงกว้างอยู่ใต้ขอบแผล ปากแผลที่ดูเล็กลงจึงอาจเป็นขอบแผลที่ม้วนเข้า การประเมินว่าดีขึ้นจริงต้องวัดความลึกและดูลักษณะเนื้อในแผลด้วย ซึ่งเป็นงานของพยาบาลวิชาชีพค่ะ
ที่บ้านดูแลเองต่อได้ไหม ถ้าแผลอยู่ระดับ 3 หรือ 4
ดูแลที่บ้านได้ในหลายกรณี แต่ต้องมีพยาบาลวิชาชีพเข้ามาประเมินและทำแผลเป็นรอบ ไม่ใช่ครอบครัวทำเองทั้งหมดค่ะ เพราะแผลระดับนี้ต้องประเมินความลึก จัดการเนื้อตาย และเลือกวัสดุปิดแผลให้เหมาะกับปริมาณน้ำเหลือง ทีมจะบอกตรง ๆ หากประเมินแล้วเห็นว่าควรรักษาในโรงพยาบาลค่ะ
- WHS Guidelines for the Treatment of Pressure Ulcers 2023 update — Gould LJ และคณะ วารสาร Wound Repair and Regeneration
- Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: International Guideline 2026 หมวด Supporting Wound Healing — NPIAP, EPUAP และ PPPIA
- Osteomyelitis Complicating Sacral Pressure Ulcers: Whether or Not to Treat With Antibiotic Therapy — Wong D และคณะ วารสาร Clinical Infectious Diseases พ.ศ. 2562
- Repositioning for pressure injury prevention in adults — Latimer SL และคณะ Cochrane Database of Systematic Reviews พ.ศ. 2569

ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 แพทย์ประจำคิน | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: พ.ย. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้นเพื่อช่วยครอบครัวตัดสินใจว่าควรขอความช่วยเหลือเมื่อใด ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะราย หากอาการเข้าข่ายเร่งด่วนให้ไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669