ทำแผลกดทับที่บ้าน
ทำอะไรได้เอง อะไรต้องให้พยาบาล
ยาทาที่ซื้อมาช่วยได้แค่ไหน ล้างแผลอย่างไรจึงปลอดภัย และสัญญาณไหนที่ต้องหยุดทำเองทันที
ยังจัดอันดับไม่ได้ว่าตัวไหนดีที่สุด
เทียบทุก 4 ชั่วโมง หลักฐานยังไม่ชัด
ให้สงสัยว่ามีการติดเชื้อ
ประเมินแผลและวางแผนดูแลให้ครอบครัว
ครอบครัวที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียงมักเริ่มจากคำถามเดียวกันว่า ควรทายาอะไรแผลกดทับถึงจะหายเร็ว คำตอบจากงานวิจัยกลับไม่ใช่ชื่อยา แต่เป็นเรื่องที่ทำทุกวันรอบ ๆ แผล บทความนี้เรียงให้ว่าที่บ้านทำอะไรได้เอง อะไรที่ทำเองแล้วเสี่ยงทำให้แผลแย่ลง และเมื่อไรควรให้พยาบาลวิชาชีพหรือแพทย์เข้ามาดู
ข้อมูลในบทความนี้ใช้สำหรับการดูแลทั่วไปที่บ้าน ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือสั่งการรักษาแทนทีมรักษาของผู้ป่วยแต่ละราย

ชุดทำแผลที่เตรียมครบและหยิบจับอย่างถูกวิธี สำคัญกว่าการเลือกยาทาที่ซื้อมาเอง
เนื้อหาในบทความนี้
1. ยาทาหรือวัสดุปิดแผลตัวไหนดีที่สุด คำตอบจากงานวิจัย
คำตอบสั้น: ยังไม่มีตัวไหนพิสูจน์ได้ว่าดีที่สุด งานทบทวนของ Cochrane รวมการทดลอง 39 ชิ้น ผู้ป่วย 2,127 คน เปรียบเทียบวัสดุปิดแผลและยาทา 21 ชนิด แล้วสรุปว่ายังไม่สามารถบอกได้ว่าตัวใดทำให้แผลกดทับหายสนิทมากที่สุด การเลือกจึงควรดูที่สภาพแผลและผู้ป่วย ไม่ใช่ดูที่คำโฆษณา
เวลาถามหา “ยาทาแผลกดทับ” มักได้คำแนะนำไม่เหมือนกันในแต่ละร้าน เหตุผลไม่ใช่เพราะใครรู้ไม่จริง แต่เพราะหลักฐานทางวิชาการยังไม่ชี้ชัด
งานทบทวนขนาดใหญ่ของ Cochrane ปี พ.ศ. 2560 รวบรวมงานวิจัยที่เข้าเกณฑ์ 51 ชิ้น ผู้ป่วย 2,947 คน และนำ 39 ชิ้น ผู้ป่วย 2,127 คน มาเปรียบเทียบกันเป็นเครือข่ายของการรักษา 21 แบบ ผลคือคณะผู้ทบทวนระบุว่า ไม่สามารถบอกได้ว่าวัสดุปิดแผลหรือยาทาชนิดใดมีโอกาสทำให้แผลกดทับหายสนิทมากที่สุด และยังไม่ชัดว่าวิธีที่ศึกษามาเหนือกว่าผ้าก๊อซชุบน้ำเกลือหรือไม่ เพราะงานส่วนใหญ่เล็กและเสี่ยงต่ออคติสูง ความเชื่อมั่นของหลักฐานจึงอยู่ในระดับต่ำถึงต่ำมาก
อ่านตัวเลขให้ถูก วัสดุกลุ่มที่ปรับสมดุลเอนไซม์ในแผล (protease-modulating) เทียบกับผ้าก๊อซชุบน้ำเกลือ ได้ค่าความเสี่ยงสัมพัทธ์ 1.65 แต่ช่วงความเชื่อมั่น 95% อยู่ที่ 0.92 ถึง 2.94 ซึ่งคร่อมค่าที่แปลว่าไม่ต่างกัน จึงยังสรุปไม่ได้ว่าดีกว่าจริง ตัวเลขที่สวยอย่างเดียวไม่พอ ต้องดูช่วงความเชื่อมั่นด้วยเสมอ
สิ่งที่ครอบครัวไม่ควรทำ ซื้อครีมหรือยาทาหลายตัวมาสลับกันเองตามรีวิว การเปลี่ยนวิธีบ่อยทำให้ประเมินไม่ได้ว่าแผลดีขึ้นหรือแย่ลง และยาบางกลุ่มต้องสั่งโดยแพทย์ การเลือกวัสดุปิดแผลจึงต้องให้ทีมรักษาเป็นผู้กำหนด
2. สิ่งที่สำคัญกว่าการเลือกยา
คำตอบสั้น: สามเรื่องที่ทำทุกวันแล้วเห็นผลกว่าการหายาดี ๆ คือ ลดแรงกดที่จุดเดิม ดูแลผิวและความชื้นไม่ให้แฉะ และเฝ้าดูการเปลี่ยนแปลงของแผลอย่างมีระบบ ทั้งสามอย่างนี้ครอบครัวทำเองได้ที่บ้านโดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม
สามอย่างที่ทำได้ทุกวัน
หลายครอบครัวเคยได้ยินว่า “ต้องพลิกตัวทุก 2 ชั่วโมง” จนกลายเป็นความกดดัน ความจริงจากงานทบทวนของ Cochrane ฉบับปรับปรุงปี พ.ศ. 2569 คือเมื่อนำการทดลอง 4 ชิ้น ผู้เข้าร่วม 1,104 คน ที่เทียบการพลิกตัวทุก 2 ชั่วโมงกับทุก 4 ชั่วโมงมารวมกัน ได้ค่าความเสี่ยงสัมพัทธ์ 1.05 (ช่วงความเชื่อมั่น 95% 0.79 ถึง 1.39) ซึ่งแปลว่า ยังไม่มีหลักฐานชัดว่าถี่กว่าแล้วดีกว่า และคณะผู้ทบทวนให้ความเชื่อมั่นของหลักฐานอยู่ในระดับต่ำมาก
ควรเข้าใจแบบนี้ ตัวเลขนี้ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องพลิกตัว แต่แปลว่าความถี่ที่เหมาะสมขึ้นกับผิวหนัง การไหลเวียนเลือด ความสามารถในการขยับ และชนิดที่นอน ทีมรักษาจึงควรกำหนดตารางให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย ส่วน ที่นอนลดแรงกดและเตียงปรับท่า ช่วยให้ทำตามตารางง่ายขึ้น แต่ใช้แทนการเปลี่ยนท่าไม่ได้
3. ล้างแผลที่บ้าน ทำอย่างไรให้ปลอดภัย
คำตอบสั้น: แนวทางสากลฉบับล่าสุดระบุให้เลือกวิธีและน้ำยาล้างแผลตามสภาพฐานแผล ขอบแผล และเป้าหมายการดูแลของผู้ป่วยรายนั้น ที่บ้านจึงควรใช้วิธีที่ทีมรักษาสอนไว้เท่านั้น ล้างอย่างอ่อนโยน ไม่ขัดถู และไม่เปลี่ยนน้ำยาเองตามคำบอกต่อ
แนวทางสากลเรื่องการดูแลแผลกดทับของ NPIAP, EPUAP และ PPPIA ฉบับปี พ.ศ. 2569 เขียนไว้ว่า ให้เลือกเทคนิคและน้ำยาทำความสะอาดโดยพิจารณาจากสภาพของฐานแผลและขอบแผล ร่วมกับเป้าหมายการดูแลของผู้ป่วยรายนั้น ซึ่งหมายความว่าไม่มีสูตรเดียวที่ใช้ได้กับทุกแผล
หลักที่ใช้ได้กับการล้างแผลที่บ้าน
สิ่งที่ห้ามทำเองเด็ดขาด ห้ามใช้กรรไกร มีด หรือการขูด เพื่อเอาเนื้อตายหรือสะเก็ดแข็งออกเอง แนวทางสากลระบุว่าการตัดเนื้อตายด้วยของมีคม ต้องทำโดยบุคลากรที่ผ่านการฝึกมาเท่านั้น และห้ามทำโดยไม่ผ่านการประเมินจากแพทย์เมื่อเลือดไปเลี้ยงบริเวณนั้นไม่เพียงพอ เพราะอาจทำให้แผลลุกลามและติดเชื้อหนักกว่าเดิม
4. งานที่ต้องให้พยาบาลวิชาชีพหรือแพทย์ทำ
คำตอบสั้น: การประเมินระดับแผล การจัดการเนื้อตาย แผลที่เป็นโพรงหรือมีช่องลึก การเลือกวัสดุปิดแผลเฉพาะทาง และการตัดสินใจเรื่องยา เป็นงานของวิชาชีพ ไม่ใช่สิ่งที่ครอบครัวควรลองเอง เพราะตัดสินผิดครั้งเดียวแผลถอยหลังเป็นเดือน
- ประเมินระดับและความลึกของแผล โดยเฉพาะเมื่อมีเนื้อตายคลุมจนมองไม่เห็นฐานแผล
- แผลเป็นโพรงหรือมีขอบเซาะใต้ผิวหนัง ซึ่งมองจากปากแผลไม่เห็นว่าข้างในกว้างแค่ไหน
- การจัดการเนื้อตาย รวมถึงการตัดสินใจว่าแผลนี้ยังไม่ควรเอาเนื้อตายออก
- เลือกวัสดุปิดแผล ให้เหมาะกับน้ำเหลือง ความชื้น สภาพผิวรอบแผล และความเจ็บ
- การตัดสินใจเรื่องยา รวมถึงยาปฏิชีวนะ ซึ่งต้องมาจากแพทย์
ครอบครัวที่ดูแลเองอยู่แล้วให้พยาบาลวิชาชีพมาประเมินเป็นครั้ง ๆ ได้โดยไม่ต้องจ้างประจำ พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมบ้านของ KIN ทำแผลที่บ้านครั้งละ 1,200 บาท รวมการประเมินแผล สอนวิธีดูแลระหว่างรอบ และบันทึกให้ครอบครัวเห็นว่าแผลไปทางไหน ถ้าต้องการผู้ช่วยรายวันร่วมด้วย มี นักบริบาลดูแลที่บ้าน ให้เลือกตามชั่วโมงที่ต้องการ

การลดแรงกดและจัดท่าให้ถูกต้องทุกวัน คือสิ่งที่ครอบครัวทำเองได้และมีผลต่อแผลมากที่สุด
5. อาหารกับการหายของแผล
คำตอบสั้น: แผลที่หายช้าหลายรายมีสาเหตุจากการกินได้น้อยลง ไม่ใช่จากการเลือกยาผิด แนวทางสากลให้ประเมินภาวะโภชนาการเป็นรายบุคคล ไม่ใช้สูตรโปรตีนหรือพลังงานเดียวกับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคไตหรือหัวใจซึ่งเพิ่มโปรตีนเองไม่ได้
ร่างกายต้องใช้พลังงานและโปรตีนสร้างเนื้อเยื่อใหม่ ผู้ป่วยติดเตียงที่กินได้น้อยลง กลืนลำบาก หรือเบื่ออาหารหลังนอนโรงพยาบาล จึงมักมีแผลที่เหมือนหยุดนิ่งไม่ว่าจะเปลี่ยนวัสดุปิดแผลกี่ครั้ง สิ่งที่ครอบครัวทำได้คือจดว่าแต่ละมื้อกินได้จริงเท่าไร ไม่ใช่จดว่าเตรียมไปเท่าไร
ก่อนซื้ออาหารเสริมโปรตีน ผู้ที่มีโรคไต ภาวะหัวใจล้มเหลว หรือถูกจำกัดน้ำ ห้ามเพิ่มโปรตีนหรืออาหารเสริมเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพราะอาจทำให้ภาวะเดิมแย่ลงเร็วกว่าที่แผลจะดีขึ้น
6. สัญญาณที่ต้องหยุดทำเองแล้วโทรปรึกษา
คำตอบสั้น: แผลเรื้อรังที่ติดเชื้ออาจไม่มีอาการบวมแดงร้อนให้เห็นชัดเสมอไป แนวทางของ Wound Healing Society ระบุว่า หากดูแลตามมาตรฐานแล้วแผลไม่มีทีท่าดีขึ้นภายใน 2 สัปดาห์ ให้สงสัยว่ามีการติดเชื้อ และควรให้วิชาชีพประเมินซ้ำ
แนวทางการรักษาแผลกดทับของ Wound Healing Society ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2566 เขียนไว้ตรง ๆ ว่าอาการคลาสสิกของการติดเชื้อ ได้แก่ หนอง ความร้อน บวม และรอยแดง อาจมีหรือไม่มีก็ได้ สิ่งที่ใช้เป็นสัญญาณได้ดีกว่าคือแผลที่ไม่คืบหน้า ขนาดไม่ลดลงทั้งที่ดูแลมาตามมาตรฐาน
โทรปรึกษาพยาบาลหรือแพทย์ภายในวันนี้ เมื่อ แผลขยายขึ้นหรือลึกลง • น้ำเหลืองเพิ่มขึ้น เปลี่ยนสี หรือมีกลิ่นแรงขึ้น • ปวดมากกว่าเดิมอย่างชัดเจน • ผิวรอบแผลแดงลามออก • เนื้อในแผลเปราะ เลือดออกง่าย • ดูแลตามเดิมแล้ว 2 สัปดาห์ยังไม่ดีขึ้น
ไปโรงพยาบาลทันที หรือโทร 1669 เมื่อ มีไข้โดยไม่มีจุดติดเชื้ออื่นที่อธิบายได้ • ซึมลง สับสน เรียกไม่ค่อยรู้ตัว • หนาวสั่น หายใจเร็ว ความดันตก • รอยแดงลามเร็วเป็นชั่วโมง • มีหนองหรือฝี • มองเห็นหรือคลำได้ว่าแผลลึกถึงกระดูก แนวทางสากลฉบับ พ.ศ. 2569 ระบุว่ากรณีเหล่านี้เป็นข้อบ่งชี้ให้ปรึกษาศัลยแพทย์โดยด่วน — รายละเอียดอยู่ที่ บทความแผลกดทับเป็นโพรงและติดเชื้อ
KIN ดูแลทั้งที่ ศูนย์ 6 สาขา และ ที่บ้าน ทีมพยาบาลและนักกายภาพบำบัดอยู่ในระบบเดียวกัน ครอบครัวที่ดูแล ผู้ป่วยติดเตียง อยู่แล้วจึงเปลี่ยนรูปแบบการดูแลได้โดยไม่ต้องเริ่มเล่าประวัติใหม่ หากต้องดูแลต่อเนื่องระยะยาว มี โปรแกรมดูแลระยะยาว ให้เลือกตามอาการ

“แผลกดทับที่หายช้า ส่วนใหญ่ไม่ได้แพ้ที่ยา แต่แพ้ที่แรงกดซ้ำจุดเดิมและผิวที่ยังแฉะทั้งวัน เวลาไปเยี่ยมบ้านครั้งแรก สิ่งที่เราดูก่อนเปิดแผลคือที่นอน แผ่นรองซับ และท่านอน เพราะสามอย่างนี้เปลี่ยนได้วันนี้เลย”
ประเมินแผล สอนวิธีดูแลระหว่างรอบ และบอกตรง ๆ ว่าแผลนี้ดูแลต่อที่บ้านได้หรือควรไปโรงพยาบาล ทำแผลที่บ้านครั้งละ 1,200 บาท ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล
ดูบริการพยาบาลเยี่ยมบ้านของ KINปรึกษาการดูแลแผลกดทับที่บ้าน
ปรึกษาเบื้องต้นไม่มีค่าใช้จ่าย ทีมพยาบาลช่วยประเมินว่าควรให้พยาบาลไปดูที่บ้านหรือไปโรงพยาบาล
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
ยาทาแผลกดทับตัวไหนดีที่สุด
ยังไม่มีคำตอบเดียวค่ะ งานทบทวนของ Cochrane ที่รวมการทดลอง 39 ชิ้น ผู้ป่วย 2,127 คน เปรียบเทียบวัสดุและยาทา 21 ชนิด สรุปว่ายังบอกไม่ได้ว่าตัวใดทำให้แผลหายสนิทมากที่สุด การเลือกจึงต้องให้พยาบาลหรือแพทย์ดูสภาพแผลของผู้ป่วยรายนั้นค่ะ
ต้องพลิกตัวทุก 2 ชั่วโมงจริงไหม ถ้าคนดูแลมีคนเดียว
ข้อมูลล่าสุดปี พ.ศ. 2569 ที่เทียบการพลิกทุก 2 ชั่วโมงกับทุก 4 ชั่วโมงในผู้เข้าร่วม 1,104 คน ยังไม่พบความต่างที่ชัดเจน และความเชื่อมั่นของหลักฐานอยู่ในระดับต่ำมาก ความถี่ที่เหมาะสมขึ้นกับสภาพผิว การขยับได้เอง และชนิดที่นอน ให้ทีมรักษากำหนดตารางที่ทำได้จริงกับกำลังคนที่บ้านจะดีกว่าค่ะ
ล้างแผลด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อที่แรงขึ้นจะหายเร็วกว่าไหม
ไม่ควรเปลี่ยนเองค่ะ แนวทางสากลให้เลือกน้ำยาและวิธีล้างตามสภาพฐานแผลและขอบแผลของผู้ป่วยรายนั้น น้ำยาบางชนิดเมื่อใช้ต่อเนื่องรบกวนเนื้อเยื่อที่กำลังงอกใหม่ ทำให้แผลหายช้าลงแทนค่ะ
เอาสะเก็ดแข็งสีดำออกเองได้ไหม
ไม่ได้ค่ะ การเอาเนื้อตายหรือสะเก็ดออกด้วยของมีคมต้องทำโดยบุคลากรที่ผ่านการฝึก และบางกรณีสะเก็ดแห้งที่ยังไม่ติดเชื้อ ควรปล่อยไว้ก่อนเพราะทำหน้าที่เหมือนฝาปิดแผลตามธรรมชาติ การแกะเองเสี่ยงทำให้แผลลุกลามและติดเชื้อค่ะ
ให้พยาบาลมาทำแผลที่บ้านราคาเท่าไร
ทำแผลที่บ้านโดยพยาบาลวิชาชีพของ KIN ครั้งละ 1,200 บาท ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล รวมการประเมินแผล สอนวิธีดูแลระหว่างรอบ และบันทึกการเปลี่ยนแปลงให้ครอบครัว หากต้องการผู้ดูแลรายวันร่วมด้วย ทีมจะแจ้งราคาทั้งหมดก่อนยืนยันงานค่ะ
- Dressings and topical agents for treating pressure ulcers — Westby MJ และคณะ Cochrane Database of Systematic Reviews พ.ศ. 2560 (CD011947.pub2)
- Repositioning for pressure injury prevention in adults — Latimer SL และคณะ Cochrane Database of Systematic Reviews พ.ศ. 2569 (CD009958.pub4)
- Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: International Guideline 2026 หมวด Supporting Wound Healing — NPIAP, EPUAP และ PPPIA
- WHS Guidelines for the Treatment of Pressure Ulcers 2023 update — Gould LJ และคณะ วารสาร Wound Repair and Regeneration

ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 แพทย์ประจำคิน | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: พ.ย. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้นสำหรับครอบครัวผู้ดูแล ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การประเมินแผล การเลือกวัสดุปิดแผล และการใช้ยาทุกชนิด ต้องให้ทีมรักษาของผู้ป่วยเป็นผู้กำหนด