ไหล่หลุด เกิดจากอะไร อาการ รักษาอย่างไร
และกายภาพฟื้นฟูกันไหล่หลุดซ้ำ
เข้าที่แล้วยังไม่จบ ช่วงฟื้นฟูหลังจากนั้นมีผลต่อการกลับไปใช้แขนและเล่นกีฬา
มักจากล้มหรือกระแทก (AAOS)
ให้แพทย์จัดเข้าที่ (NHS)
กลับไปกีฬาอาจถึง 16 สัปดาห์
ไหล่หลุดด้านหน้าครั้งแรกในผู้ใหญ่
นักกีฬาที่ล้มเอาแขนยันพื้น หรือผู้ใหญ่ที่ล้มกระแทกไหล่ แขนห้อยยกไม่ขึ้น ไหล่ผิดรูป ญาติหลายคนอยากช่วยดึงให้เข้าที่ ซึ่งไม่ควรทำ
บทความนี้พูดถึงไหล่หลุดจากอุบัติเหตุ ส่วนไหล่ห้อยหลุดบางส่วนในผู้ป่วยอัมพาตหลังสโตรกเป็นคนละภาวะ ดูหัวข้อที่ 6
เนื้อหาในบทความนี้
1. ไหล่หลุด เกิดจากอะไร
คำตอบสั้น: ไหล่หลุดคือหัวกระดูกต้นแขนเคลื่อนออกจากเบ้าข้อไหล่ มักเกิดจากแรงกระแทก เช่น ล้มเอามือหรือไหล่ลง อุบัติเหตุรถ และการเล่นกีฬาที่มีการปะทะ ส่วนใหญ่หลุดไปทางด้านหน้า
ข้อมูลของสมาคมศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์อเมริกัน (AAOS) ระบุว่าข้อไหล่เป็นข้อที่เคลื่อนไหวได้มากในร่างกาย ความมั่นคงจึงอาศัยขอบเบ้า เอ็นยึดข้อ และกล้ามเนื้อหมุนไหล่ 4 มัด เมื่อมีแรงกระแทกมาก หัวกระดูกจึงหลุดได้ ส่วนใหญ่หลุดไปด้านหน้า ส่วนการชักหรือไฟดูดมักทำให้หลุดไปด้านหลัง
ประคองแขนในท่าที่สบาย แล้วรีบไปโรงพยาบาล
2. อาการไหล่หลุด และทำไมห้ามดึงไหล่เข้าที่เอง
คำตอบสั้น: อาการคือปวดมาก ขยับแขนไม่ได้ ไหล่ผิดรูปหรือดูยุบ บวม ช้ำ บางรายชาหรืออ่อนแรง ห้ามดึงเข้าที่เอง เพราะอาจมีกระดูกหัก เส้นประสาท หรือหลอดเลือดบาดเจ็บร่วมด้วย ซึ่งต้องเอกซเรย์และให้แพทย์จัดการ
- ประคองแขน ในท่าที่สบาย ใช้ผ้าคล้องหรือผ้าขนหนูพยุง ไม่พยายามขยับหรือหมุนแขน
- ประคบเย็น ห่อผ้าไม่เกิน 20 นาที (NHS) ห้ามประคบบนแผลเปิดหรือบริเวณที่เลือดไหลเวียนไม่ดี หยุดทันทีถ้าผิวซีด เขียว ชา หรือแสบมาก
- ไปโรงพยาบาล ห้ามขับรถเอง ให้คนอื่นพาไป ห้ามใส่ไหล่กลับเองหรือให้คนที่ไม่ใช่แพทย์ดึง
- อ่านหลักปฐมพยาบาลเพิ่มที่ การปฐมพยาบาลผู้ป่วยกระดูกหักและข้อเคลื่อน
โทร 1669 ทันที
• ล้มหรืออุบัติเหตุรุนแรง มีบาดเจ็บหลายที่ ศีรษะกระแทก ซึม หรือหายใจลำบาก
• มือหรือแขนข้างนั้นเย็น ซีด เปลี่ยนสี หรือชาและขยับไม่ได้
• ไม่มีใครพาไปโรงพยาบาลได้
AAOS ระบุว่าไหล่หลุดอาจทำให้เส้นประสาทหรือหลอดเลือดบาดเจ็บ ถ้าอาการชา เย็น ซีด เกิดขึ้นหลังจัดเข้าที่แล้ว หรือไหล่หลุดอีก ให้กลับโรงพยาบาลทันที
3. ไหล่หลุด รักษาอย่างไรที่โรงพยาบาล
คำตอบสั้น: แพทย์จะเอกซเรย์ยืนยัน แล้วจัดไหล่เข้าที่หลังให้ยาชาหรือยาระงับปวดและยาคลายกล้ามเนื้อหรือยากล่อมประสาท (sedative)ภายใต้การดูแลของโรงพยาบาล ใส่ผ้าคล้องแขนช่วงแรก และนัดฝึกกายภาพ บางรายต้องผ่าตัด เช่น จัดเข้าที่ไม่ได้ หลุดซ้ำบ่อย หรือมีกระดูกและเนื้อเยื่อบาดเจ็บร่วม
การจัดเข้าที่เรียกว่า closed reduction ทำอย่างค่อยเป็นค่อยไปโดยทีมแพทย์ (AAOS) หลังจากนั้นแพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มเพื่อดูการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อรอบข้อ ยาแก้ปวดให้ใช้ตามที่แพทย์สั่ง ไม่ซื้อยาเพิ่มหรือปรับยาเอง
4. ไหล่หลุด กี่วันหาย ระยะฟื้นฟูหลังเข้าที่เป็นอย่างไร
คำตอบสั้น: NHS ระบุว่าโดยทั่วไปฟื้นตัวราว 6–12 สัปดาห์ ใส่ผ้าคล้องช่วงสัปดาห์แรก ๆ และกลับไปเล่นกีฬาอาจใช้เวลาถึง 16 สัปดาห์ ช่วงเวลาแต่ละขั้นแพทย์และนักกายภาพจะกำหนดตามการบาดเจ็บของแต่ละคน
| ช่วง | เป้าหมายของการฝึก (ตามที่แพทย์อนุญาต) |
|---|---|
| ใส่ผ้าคล้อง (มักราว 1–2 สัปดาห์ ถ้ามีกระดูกหักร่วมอาจนานกว่า) | ลดปวดบวม ขยับมือ ข้อมือ ศอก ตามที่ทีมสอน · ช่วง 3 สัปดาห์แรกเลี่ยงยกแขนเกินระดับไหล่ เลี่ยงยกของหนัก 6 สัปดาห์ |
| คืนองศา | ค่อย ๆ ยก กาง หมุนไหล่ในขอบเขตที่ปลอดภัย ลดข้อติด |
| เสริมแรง | ฝึกกล้ามเนื้อหมุนไหล่และกล้ามเนื้อสะบักให้ช่วยยึดข้อ |
| กลับไปใช้งานและกีฬา | ฝึกท่าเฉพาะงานหรือกีฬา อาจถึง 16 สัปดาห์ (NHS) |
ที่มา: NHS, AAOS, เอกสารผู้ป่วยของโรงพยาบาล NHS (Hull, Plymouth) · ระยะเวลาจริงแพทย์กำหนดเป็นรายบุคคล
คืนองศาไหล่ทีละน้อยในขอบเขตที่ปลอดภัย
5. ไหล่หลุดซ้ำ ใครเสี่ยง และป้องกันได้อย่างไร
คำตอบสั้น: งานรวมในผู้ใหญ่ที่ไหล่หลุดไปด้านหน้าจากอุบัติเหตุครั้งแรก พบข้อไหล่ไม่มั่นคงซ้ำ (หลุดซ้ำหรือหลุดไม่สนิท) ภายใน 1 ปีราว 39% ในอายุ 15–30 ปีพบราวครึ่งหนึ่ง ส่วนอายุเกิน 40 ปีราว 1 ใน 10 และเสี่ยงขึ้นในผู้ชายกับผู้ที่มีภาวะข้อหลวม (hyperlaxity) แพทย์และนักกายภาพมักแนะนำให้ฝึกกล้ามเนื้อรอบไหล่ ซึ่งอาจช่วยลดความเสี่ยง
งานวิจัยบอกอะไร งานทบทวนของ Olds และคณะ (British Journal of Sports Medicine พ.ศ. 2558) รวม 10 งาน 1,324 คน พบข้อไหล่ไม่มั่นคงซ้ำ (หลุดซ้ำหรือหลุดไม่สนิท) ที่ 1 ปีหลังหลุดไปด้านหน้าครั้งแรก เฉลี่ย 39% (แต่ละงาน 4–60%) ความเสี่ยงสูงขึ้นในผู้ที่อายุ 40 ปีลงมา (อัตราส่วนออดส์ 13.46 จากทั้ง 10 งาน) ผู้ชาย (3.18 จาก 6 งาน) และผู้ที่มีภาวะข้อหลวม (hyperlaxity) (2.68 จาก 2 งาน) และลดลงเมื่อเวลาผ่านไปนานขึ้น ข้อจำกัด: เป็นงานติดตามกลุ่มที่ต่างกันมาก หลักฐานเรื่องผลของกายภาพในงานนี้ยังอ่อน ตัวเลขไม่ใช่ผลของผู้ป่วย KIN
- ฝึกให้ครบโปรแกรม NHS แนะนำกายภาพเพื่อเสริมแรงกล้ามเนื้อไหล่ แม้หลักฐานว่าลดการหลุดซ้ำได้แค่ไหนยังไม่ชัด
- กลับไปกีฬาเมื่อได้รับอนุญาต ไม่เร่งกลับเพราะหายปวดแล้ว
- หลุดซ้ำหรือรู้สึกไหล่หลวม กลับไปพบแพทย์ บางรายแพทย์อาจพิจารณาผ่าตัด
- อ่านเรื่องบาดเจ็บจากกีฬาเพิ่มที่ อาการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา
“หลายคนหยุดฝึกเมื่อหายปวด แต่กล้ามเนื้อรอบไหล่ยังไม่แข็งแรงพอค่ะ ฝึกให้ครบตามที่นักกายภาพวางไว้ก่อนกลับไปเล่นกีฬาค่ะ”
เสริมแรงกล้ามเนื้อหมุนไหล่ด้วยยางยืดตามโปรแกรม
6. ไหล่หลุดในผู้ป่วยอัมพาตหลังสโตรก ต่างจากไหล่หลุดจากอุบัติเหตุอย่างไร
คำตอบสั้น: เป็นคนละภาวะ ผู้ป่วยหลังโรคหลอดเลือดสมองบางรายมีข้อไหล่เคลื่อนหลุดไม่สนิท (glenohumeral subluxation) เพราะกล้ามเนื้อรอบไหล่อ่อนแรง หัวกระดูกจึงค่อย ๆ เลื่อนต่ำลง ไม่ได้เกิดจากแรงกระแทก การดูแลจึงต่างกัน
ห้ามดึงแขนข้างอ่อนแรง ญาติผู้ป่วยสโตรกไม่ควรดึงหรือยกแขนข้างอ่อนแรงเวลาพยุงลุกนั่งหรือเดิน ให้จับที่เอวหรือสะโพกแทน อ่านวิธีดูแลเต็มที่ ไหล่เจ็บหลัง Stroke เกิดจากอะไร ทำไมห้ามดึงแขน และอาการปวดไหล่ทั่วไปที่ อาการปวดไหล่เกิดจากอะไร
KIN ช่วยผู้ที่ไหล่หลุดได้อย่างไร
หลังแพทย์ผู้รักษาจัดไหล่เข้าที่และอนุญาตให้ฝึก ผู้ป่วยมาทำกายภาพแบบไปกลับที่ คลินิกกายภาพบำบัดของ KIN ได้ นักกายภาพประเมินไหล่และวางโปรแกรมรายบุคคลตามคำสั่งแพทย์
- KIN สหคลินิกเวชกรรมกายภาพบำบัด ลาดพร้าว 71 ซอยนาคนิวาส 20 กายภาพบำบัดแบบผู้ป่วยนอก (ไปกลับ) โทร 084-993-6988
- โรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107 มีคอร์สกายภาพบำบัดแบบไปกลับ ซอยแบริ่ง 10 ใกล้ BTS แบริ่ง
- ฝึกตามระยะ คืนองศา เสริมแรงกล้ามเนื้อรอบไหล่ และสอนท่าฝึกต่อที่บ้านระหว่างนัด
- ผู้ป่วยสโตรกที่ไหล่ห้อย ทีมฟื้นฟูประเมินและสอนญาติจัดท่าและพยุงอย่างถูกวิธี
ติดต่อ KIN ลาดพร้าว 71 | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาการฟื้นฟูหลังไหล่หลุด · กายภาพแบบไปกลับที่คลินิกซอยนาคนิวาส 20 โทร 084-993-6988
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
ไหล่หลุด ดึงเข้าที่เองได้ไหม
ไม่ควรค่ะ อาจมีกระดูกหัก เส้นประสาทหรือหลอดเลือดบาดเจ็บร่วม ให้ประคองแขนในท่าที่สบาย แล้วรีบไปโรงพยาบาลให้แพทย์เอกซเรย์และจัดเข้าที่ค่ะ
ไหล่หลุด กี่วันหาย
โดยทั่วไปฟื้นตัวราว 6–12 สัปดาห์ค่ะ กลับไปเล่นกีฬาอาจใช้เวลาถึง 16 สัปดาห์หรือนานกว่า ขึ้นกับการบาดเจ็บและการฝึกค่ะ
ไหล่หลุด นอนท่าไหนดี
นอนหงายให้มีหมอนเล็กรองใต้แขนข้างที่เจ็บค่ะ ถ้านอนตะแคงให้ตะแคงด้านตรงข้าม กอดหมอนให้แขนวางพัก และใส่ผ้าคล้องตอนนอนตามที่แพทย์แนะนำค่ะ
ไหล่หลุดแล้ว จะหลุดซ้ำไหม
มีโอกาสค่ะ งานรวมในผู้ใหญ่ที่หลุดไปด้านหน้าครั้งแรกพบข้อไหล่ไม่มั่นคงซ้ำ (หลุดซ้ำหรือหลุดไม่สนิท) ภายใน 1 ปีราว 39% ในอายุ 15–30 ปีพบราวครึ่งหนึ่ง ส่วนอายุเกิน 40 ปีราว 1 ใน 10 และเสี่ยงขึ้นในผู้ชายกับผู้ที่มีภาวะข้อหลวม (hyperlaxity) การฝึกกล้ามเนื้อรอบไหล่อาจช่วยลดความเสี่ยงค่ะ
ไหล่หลุดหลังสโตรก เหมือนไหล่หลุดจากอุบัติเหตุไหม
ไม่เหมือนค่ะ หลังสโตรกเป็นไหล่หลุดบางส่วนจากกล้ามเนื้ออ่อนแรง ห้ามดึงแขนข้างอ่อนแรง และต้องดูแลตามที่ทีมฟื้นฟูประเมินค่ะ
กายภาพไหล่หลุดที่ KIN ทำที่ไหน
แบบไปกลับที่คลินิกกายภาพ ลาดพร้าว 71 ซอยนาคนิวาส 20 โทร 084-993-6988 หรือโรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107 ค่ะ
- Dislocated Shoulder — OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons
- Dislocated shoulder — NHS
- Anterior shoulder dislocation: advice regarding healing and recovery — Hull University Teaching Hospitals NHS Trust
- Shoulder dislocations — University Hospitals Plymouth NHS Trust
- Risk factors which predispose first-time traumatic anterior shoulder dislocations to recurrent instability in adults — Olds M และคณะ Br J Sports Med พ.ศ. 2558
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.ธัญชนก ชูธรรมสถิตย์ ว.62998 ผู้อำนวยการการแพทย์ ด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การจัดไหล่เข้าที่ต้องทำโดยแพทย์ ระยะเวลาและท่าฝึกต้องเป็นไปตามแพทย์ผู้รักษาและนักกายภาพที่ประเมินผู้ป่วย ตัวเลขงานวิจัยไม่ใช่ผลของผู้ป่วยที่ใช้บริการ KIN