กระดูกสันหลังยุบจากกระดูกพรุน
อาการ รักษา และฟื้นฟูอย่างไรให้กลับมาขยับได้ปลอดภัย
ปวดหลังทันทีหลังล้มเบา ๆ ในผู้สูงอายุ อย่าคิดว่าแค่กล้ามเนื้ออักเสบ
ในกระดูกหักจากกระดูกพรุน (AAOS)
โดยไม่ต้องผ่าตัด (AAOS)
ภายใน 1 ปีหลังหักครั้งแรก
อย่ารอดูอาการ
ผู้สูงอายุหลายคนปวดหลังทันทีหลังก้มยกของหรือก้นกระแทกพื้นเบา ๆ แล้วคิดว่าแค่หลังยอก ถ้ากระดูกบางอยู่แล้ว แรงแค่นี้ก็ทำให้กระดูกสันหลังยุบได้
ข้อมูลทั่วไป ไม่ระบุชื่อยาหรือขนาดยา การรักษาเป็นไปตามที่แพทย์ผู้รักษาประเมิน
เนื้อหาในบทความนี้
1. กระดูกสันหลังยุบ คืออะไร อาการเป็นอย่างไร
คำตอบสั้น: กระดูกสันหลังยุบคือตัวกระดูกสันหลังปล้องหนึ่งหักแบบกดอัดจนทรุดแบนลง มักปวดหลังทันทีตรงจุดที่หัก ขยับหรือเปลี่ยนท่าแล้วปวดมากขึ้น นอนพักแล้วดีขึ้น บางคนไม่ปวดมากแต่ตัวเตี้ยลงและหลังค่อมขึ้น
AAOS ระบุว่าในสหรัฐฯ เกิดราว 1.5 ล้านครั้งต่อปี อาการที่ควรสังเกต
- ปวดหลังทันที หลังล้ม ก้มยกของ หรือไอจามแรง
- ปวดมากตอนเปลี่ยนท่า ลุกจากเตียง พลิกตัว นั่งลง
- ตัวเตี้ยลง หลังค่อม จากการยุบหลายข้อสะสม
ปวดมากตอนเปลี่ยนท่า เป็นอาการที่พบบ่อย
2. กระดูกสันหลังยุบ เกิดจากอะไร ทำไมล้มเบา ๆ ก็ยุบได้
คำตอบสั้น: สาเหตุที่พบบ่อยคือกระดูกพรุน กระดูกบางและเปราะ แรงเล็กน้อย เช่น ล้มนั่งก้นกระแทก หรือก้มยกของ ก็ทำให้ทรุดได้ ผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน ผู้สูงอายุ และผู้ที่เคยกระดูกหักเสี่ยงมากขึ้น
กระดูกพรุนมักไม่มีอาการจนกระดูกหัก อ่านพื้นฐานที่ โรคกระดูกพรุน และ สารอาหารสำหรับกระดูก
หักครั้งหนึ่ง เสี่ยงกระดูกหักอีก AAOS ระบุว่ามากกว่า 30% ของผู้ที่กระดูกสันหลังหัก จะมีกระดูกหักอีกภายใน 1 ปี ปวดดีขึ้นจึงไม่ได้แปลว่าจบ ต้องรักษากระดูกพรุนและกันล้มต่อเนื่อง
3. ตรวจวินิจฉัยกระดูกสันหลังยุบอย่างไร
คำตอบสั้น: แพทย์ซักประวัติ ตรวจร่างกายและระบบประสาท แล้วเริ่มจากเอกซเรย์ MRI ช่วยบอกว่ารอยหักใหม่หรือเก่า CT ดูรายละเอียดกระดูกว่ารอยหักลามเข้าช่องไขสันหลังไหม และตรวจความหนาแน่นกระดูก (DXA)
| การตรวจ | ดูอะไร |
|---|---|
| เอกซเรย์ | รูปร่างกระดูกที่ยุบ (มักตรวจก่อน) |
| MRI | รอยหักใหม่หรือเก่า (กระดูกบวม) |
| CT | รอยหักลามเข้าช่องไขสันหลังไหม |
| DXA | ความหนาแน่นกระดูก ความเสี่ยงหักครั้งต่อไป |
ที่มา: AAOS OrthoInfo · แพทย์เลือกการตรวจตามอาการ
4. กระดูกสันหลังยุบ รักษาอย่างไร ต้องผ่าตัดไหม
คำตอบสั้น: ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด รักษาด้วยการพักเท่าที่จำเป็น ยาตามแพทย์สั่ง บางรายใช้เสื้อพยุงหลัง และรักษากระดูกพรุนควบคู่ AAOS ระบุว่าส่วนใหญ่ปวดดีขึ้นภายใน 3 เดือน ถ้าปวดมากไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาฉีดซีเมนต์เข้ากระดูก
- พักเท่าที่จำเป็น ลุกเดินสั้น ๆ ได้ · ยา แพทย์เลือกชนิดและขนาด ห้ามเพิ่ม ลด หรือหยุดเอง
- ฉีดซีเมนต์เข้ากระดูก (vertebroplasty / kyphoplasty) พิจารณาเมื่อปวดรุนแรงจากรอยหักใหม่ งานทดลองเทียบหัตถการหลอก 2 งาน (NEJM พ.ศ. 2552) ไม่พบว่า vertebroplasty ลดปวดต่างจากกลุ่มหลอกชัดเจน โดยผลนี้ใช้กับ vertebroplasty ในงานทั้งสอง ไม่ใช่หลักฐานตัดสิน kyphoplasty ควรถามแพทย์ถึงประโยชน์และความเสี่ยงก่อนตัดสินใจ · ฟื้นฟูหลังหัตถการอ่าน กายภาพบำบัดหลังผ่าตัดกระดูกสันหลัง
- กระดูกที่ติดแล้วไม่กลับรูปเดิม เป้าหมายคือลดปวดและกลับมาเคลื่อนไหว
รักษากระดูกพรุนควบคู่ เพื่อกันข้ออื่นหักตามมา
5. ฟื้นฟูและออกกำลังกายหลังกระดูกสันหลังยุบ ทำอย่างไรให้ปลอดภัย
คำตอบสั้น: เริ่มจากขยับในท่าที่ไม่ปวดมาก ฝึกลุกนั่งและเดินให้ถูกท่า แล้วเพิ่มการฝึกทรงตัว กล้ามเนื้อเหยียดหลัง และแรงต้านเบา ๆ ตามที่นักกายภาพประเมิน หลีกเลี่ยงซิทอัพ รวมถึงการก้มงอหรือบิดกระดูกสันหลังแบบเร็ว ซ้ำ มีน้ำหนักถ่วง หรือสุดช่วง และหลีกเลี่ยงการยกจากพื้น ควรใช้ท่าพับสะโพก (hip hinge) และให้นักกายภาพกำหนดน้ำหนักตามรายบุคคล
ยังไม่ได้ตรวจ อย่าเริ่มท่าบริหารเอง ปวดหลังเฉียบพลันหลังล้มในผู้สูงอายุ ต้องให้แพทย์ประเมินก่อน ถ้าสงสัยบาดเจ็บรุนแรง อย่าพยุงลุกซ้ำ ๆ ให้โทร 1669
ลำดับการฟื้นฟูที่ใช้บ่อย (ปรับตามคำสั่งแพทย์)
กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ Too Fit To Fracture (พ.ศ. 2557–2558) แนะนำโปรแกรมที่มีการฝึกแรงต้านและการทรงตัว ไม่ใช่เดินอย่างเดียว หลังกระดูกสันหลังหักให้ใช้ความหนักปานกลาง ฝึกทรงตัวทุกวัน และฝึกท่าถนอมหลัง ท่าพื้นฐานดูที่ ท่าบริหารสำหรับโรคกระดูกพรุน
หลักฐานยังมีข้อจำกัด งานทบทวน Cochrane (Gibbs และคณะ พ.ศ. 2562) รวม 9 งาน 749 คน สำหรับแบบทดสอบลุกเดิน (Timed Up and Go) การวิเคราะห์ 3 งาน 139 คนพบว่าเร็วขึ้นเฉลี่ย 1.09 วินาที (95% CI 0.40–1.78 วินาที; หลักฐานปานกลาง) แต่ขนาดผลเล็กและยังไม่ถือว่ามีความหมายทางคลินิก ส่วนผลต่อการหักซ้ำและการล้มมาจากอย่างละ 1 งาน มีหลักฐานต่ำมาก และผลเรื่องปวดยังไม่สม่ำเสมอ
ฝึกทรงตัวและกล้ามเนื้อหลังกับนักกายภาพบำบัด
“หลายครอบครัวไม่กล้าให้คุณพ่อคุณแม่ขยับ แต่ไม่ควรนอนบนเตียงนานโดยไม่จำเป็น ควรขยับตามระดับที่แพทย์และนักกายภาพประเมินว่าปลอดภัยครับ”
6. สัญญาณอันตรายของกระดูกสันหลังยุบ ที่ต้องโทร 1669
คำตอบสั้น: ถ้าปวดหลังร่วมกับขาชาหรืออ่อนแรง ชารอบอวัยวะเพศหรือก้น กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ หรือปัสสาวะไม่ออก อาจมีการกดทับเส้นประสาท ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที
โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที
• ขาชาหรืออ่อนแรงทั้งสองข้าง หรืออ่อนแรงจนลุกเดินไม่ได้
• ชารอบอวัยวะเพศหรือก้น
• กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ หรือปัสสาวะไม่ออก
• ปวดหลังภายหลังอุบัติเหตุรุนแรง หรือร่วมกับเจ็บหน้าอก
อ้างอิง NHS · ปวดร้าวลงขาข้างเดียวโดยไม่มีอาการข้างบน มีไข้ หรือปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ให้รีบพบแพทย์
KIN ช่วยผู้ที่กระดูกสันหลังยุบและครอบครัวได้อย่างไร
- กายภาพลดปวดและฝึกกล้ามเนื้อหลัง ที่ KIN ลาดพร้าว 71 (คลินิกกายภาพ ซอยนาคนิวาส 20) วางแผนตามแพทย์ผู้รักษาเดิม
- ธาราบำบัดลู่วิ่งใต้น้ำ ซอยนาคนิวาส 18 น้ำช่วยพยุงตัว ใช้เมื่อแพทย์และนักกายภาพประเมินว่าพร้อม
- ฟื้นฟูหลังผ่าตัดหรือฉีดซีเมนต์ แบบไปกลับหรือพักฟื้น ดูที่ ดูแลผู้ป่วยหลังผ่าตัด
- เดินทางไม่สะดวก มีกายภาพบำบัดที่บ้าน เฉพาะกรุงเทพฯ และปริมณฑล
- ทีมแพทย์ครอบคลุม 5 สาขา ร่วมกับ 8 สาขาวิชาชีพ
ติดต่อ KIN ลาดพร้าว 71 | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาการฟื้นฟูหลังกระดูกสันหลังยุบ ฝึกลดปวด ฝึกทรงตัว และธาราบำบัดลู่วิ่งใต้น้ำ
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
กระดูกสันหลังยุบ อาการเป็นอย่างไร
มักปวดหลังทันทีหลังล้มเบา ๆ หรือก้มยกของ ปวดมากตอนเปลี่ยนท่า บางคนตัวเตี้ยลงหรือหลังค่อมครับ
กระดูกสันหลังยุบ กี่เดือนหาย
AAOS ระบุว่าส่วนใหญ่ปวดดีขึ้นภายในราว 3 เดือนโดยไม่ผ่าตัด แต่กระดูกไม่กลับรูปเดิม และต้องรักษากระดูกพรุนต่อครับ
กระดูกสันหลังยุบ ต้องผ่าตัดไหม
ส่วนใหญ่ไม่ต้องครับ การฉีดซีเมนต์พิจารณาเมื่อปวดรุนแรงไม่ดีขึ้น ควรถามแพทย์ถึงประโยชน์และความเสี่ยงครับ
กระดูกสันหลังยุบ ออกกำลังกายได้ไหม
ได้ครับ เริ่มจากท่าที่นักกายภาพประเมินแล้ว เน้นทรงตัวและกล้ามเนื้อหลัง หลีกเลี่ยงซิทอัพ รวมถึงการก้มงอหรือบิดกระดูกสันหลังแบบเร็ว ซ้ำ มีน้ำหนักถ่วง หรือสุดช่วง และให้นักกายภาพกำหนดแรงต้านตามรายบุคคลครับ
กระดูกสันหลังยุบ ต้องใส่เสื้อพยุงหลังนานแค่ไหน
ไม่ใช่ทุกคนต้องใส่ครับ ชนิด ระยะเวลา และการใส่ตอนนอน แพทย์ผู้รักษากำหนดเป็นรายบุคคล ไม่มีระยะเวลาเดียวที่ใช้ได้กับทุกคนครับ
ปวดหลัง ขาชา ปัสสาวะไม่ออก ทำอย่างไร
อาจมีการกดทับเส้นประสาทครับ ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันทีครับ
- Osteoporosis and Spinal Fractures — OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS)
- Exercise for improving outcomes after osteoporotic vertebral fracture — Gibbs JC และคณะ Cochrane Database of Systematic Reviews พ.ศ. 2562
- Too Fit To Fracture: exercise recommendations… — Giangregorio LM และคณะ Osteoporos Int พ.ศ. 2557
- Too Fit To Fracture: Delphi consensus… — Giangregorio LM และคณะ Osteoporos Int พ.ศ. 2558
- Vertebroplasty RCT — Buchbinder R และคณะ NEJM พ.ศ. 2552
- Vertebroplasty RCT — Kallmes DF และคณะ NEJM พ.ศ. 2552
- Back pain — NHS
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.ธัญชนก ชูธรรมสถิตย์ ว.62998 ผู้อำนวยการการแพทย์ ด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย ไม่ระบุชื่อยาหรือขนาดยา ตัวเลขงานวิจัยไม่ใช่ผลของผู้ป่วยที่ใช้บริการ KIN