กิลแลง บาร์เร (GBS) ฟื้นตัวนานแค่ไหน
กี่เดือนกลับมาเดินได้ ขั้นตอนฟื้นฟูทีละระยะ
ฟื้นช้าเป็นเดือน ฝึกอย่างพอดี ไม่หักโหม
Leonhard 2562
ช่วงแรกของโรค
ส่วนใหญ่ ไม่เกิน 4 สัปดาห์
แม้กำลังกลับมาแล้ว
อีกนานแค่ไหนจะเดินได้ คำตอบคือหลายเดือน มักดีขึ้นชัดในปีแรก และฝึกหนักเกินไปอาจทำให้ล้าหรืออ่อนแรงหลังฝึก
ตัวเลขจากงานวิจัยต่างประเทศ ไม่ใช่ผลของผู้ป่วย KIN
เนื้อหาในบทความนี้
1. กิลแลง บาร์เร (GBS) คืออะไร ฟื้นตัวนานแค่ไหน
คำตอบสั้น: GBS คือภาวะที่ภูมิคุ้มกันทำลายเส้นประสาทส่วนปลาย ไม่ใช่โรคของสมอง ทำให้ชาและอ่อนแรงทั้งสองข้าง ส่วนใหญ่ค่อย ๆ ฟื้นในหลายเดือน และดีขึ้นชัดในปีแรก
องค์การอนามัยโลก (WHO) อธิบายว่า GBS พบไม่บ่อย พบในผู้ใหญ่และผู้ชายมากกว่า The Lancet (Shahrizaila พ.ศ. 2564) ระบุว่าผู้ป่วยมักติดเชื้อนำมาก่อน พบบ่อยคือทางเดินหายใจส่วนบน สะกดได้หลายแบบ เช่น กิลแลง-บาร์เร กิแลง-บาร์เร คณะกายภาพบำบัด ม.มหิดล ย้ำว่าโรคนี้ไม่ได้ทำลายสมองหรือไขสันหลัง
ระยะแรกเน้นขยับข้อและจัดท่า กันข้อติด
2. อาการเริ่มต้นของกิลแลง บาร์เร เป็นอย่างไร ต่างจากสโตรกตรงไหน
คำตอบสั้น: มักเริ่มจากชาปลายมือปลายเท้า แล้วขาอ่อนแรงลามขึ้นแขน บางรายถึงใบหน้า การกลืน และการหายใจ แย่ลงต่อเนื่องได้ถึง 4 สัปดาห์ ต่างจากสโตรกที่มักเกิดทันทีและเป็นซีกเดียว
Leonhard และคณะ (Nature Reviews Neurology พ.ศ. 2562) ระบุว่าส่วนใหญ่อาการหนักสุดภายใน 2 สัปดาห์ ส่วนสโตรกเกิดทันที มักซีกเดียว หน้าเบี้ยว พูดไม่ชัด ต้องโทร 1669 อ่าน ตื่นนอนแล้วแขนขาอ่อนแรง ทำอย่างไร
3. กิลแลง บาร์เร ฉุกเฉินเมื่อไร ต้องโทร 1669
คำตอบสั้น: เมื่อหายใจลำบาก หายใจไม่อิ่ม กลืนลำบากหรือสำลัก หรืออ่อนแรงสองข้างลามเร็ว แม้ยังเดินได้ ราว 20% ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ และหายใจล้มเหลวเกิดได้โดยไม่รู้สึกหอบ
โทร 1669 ทันที
• หายใจลำบาก หายใจไม่อิ่ม พูดได้ทีละคำ ไอไม่มีแรง
• กลืนลำบาก สำลักน้ำหรืออาหาร
• อ่อนแรงสองข้างลามขึ้นเร็วภายในชั่วโมงถึงวัน แม้ยังเดินได้
• ใจสั่น หน้ามืด เป็นลม
WHO ระบุว่าราว 1 ใน 3 มีกล้ามเนื้อหน้าอกเกี่ยวข้อง Leonhard 2562 จึงให้ติดตามการหายใจในโรงพยาบาลทุกราย แพทย์อาจให้อิมมูโนโกลบูลินทางหลอดเลือด (IVIG) หรือเปลี่ยนถ่ายพลาสมา ซึ่งได้ผลเท่ากัน (Leonhard 2562) การเลือกวิธีและเวลาเป็นการตัดสินของแพทย์
4. กิลแลง บาร์เร ฟื้นตัวนานแค่ไหน กี่เดือนจะกลับมาเดินได้
คำตอบสั้น: ราว 8 ใน 10 กลับมาเดินเองได้ภายใน 6 เดือน และเพิ่มขึ้นเล็กน้อยที่ 1 ปี เร็วช้าต่างกันตามความรุนแรงและชนิดของเส้นประสาทที่เสียหาย
| กลุ่มผู้ป่วย (เดินเองไม่ได้ตอนหนักสุด) | เดินเองได้ที่ 6 เดือน | ที่ 1 ปี |
|---|---|---|
| รวมทุกภูมิภาค | 77% | 81% |
| ยุโรปและอเมริกา | 79% | 83% |
| เอเชีย (ไม่รวมบังกลาเทศ กลุ่มเล็ก) | 88% | 91% |
| บังกลาเทศ | 62% | 69% |
ที่มา: IGOS (Doets และคณะ Brain พ.ศ. 2561) 1,000 รายแรก; หลังตัด 75 ราย cohort วิเคราะห์ 925 ราย · ขาดการติดตามที่ 1 ปี 143 ราย (16%) · ไม่ได้แยกข้อมูลไทย
- ปีแรกคือช่วงฟื้นหลัก Leonhard 2562 ระบุว่าการฟื้นส่วนใหญ่เกิดในปีแรก
- อาการหลงเหลือ อ่อนแรง ชา ล้าง่าย และปวดรุนแรงพบอย่างน้อย 1 ใน 3 ที่ 1 ปี
- ข้อจำกัด เป็นค่าเฉลี่ยกลุ่ม ไม่ใช่คำทำนายรายคน
ระยะฟื้นฝึกยืนและเดินด้วยราวจับ
5. ขั้นตอนฟื้นฟูกิลแลง บาร์เร จากระยะหนักจนกลับมาเดิน
คำตอบสั้น: ระยะหนักทีมโรงพยาบาลดูแลการหายใจ จัดท่า กันข้อติดและแผลกดทับ เมื่ออาการหยุดแย่ลงจึงเริ่มฝึกกำลังและการลุกนั่ง แล้วต่อด้วยฝึกเดินและความทนทาน เพิ่มทีละน้อยตามที่ร่างกายรับได้
ฟื้นฟูทีละระยะ
งานทบทวนของ Kiper และคณะ (J Clin Med พ.ศ. 2568) รวม 16 งาน พบว่าการออกกำลังกายช่วยเรื่องกำลัง ลดล้า และเพิ่มการพึ่งตนเอง Khan และคณะ (J Rehabil Med พ.ศ. 2554) ทดลองในผู้ป่วยระยะเรื้อรัง 79 คน พบโปรแกรมที่เข้มข้นกว่าลดความพิการได้มากกว่า (ไม่ใช่ช่วงที่โรคยังลุกลาม) แต่หลักฐานส่วนใหญ่ระดับต่ำ Sulli (พ.ศ. 2564) พบงานทดลองแบบสุ่มแค่ 3 งาน จึงต้องวางแผนรายคน อ่านอ่อนแรงจากการเจ็บป่วยระยะยาว
6. ความเหนื่อยล้าหลังกิลแลง บาร์เร และการฝึกหนักเกินไป (overwork weakness)
คำตอบสั้น: ความล้าพบได้ 60–80% แม้กำลังกลับมาแล้ว การฝึกที่ค่อย ๆ เพิ่มและมีผู้ดูแลช่วยลดล้าได้ แต่ฝึกหนักเกินไปอาจทำให้ล้า ปวด หรืออ่อนแรงหลังฝึก หลักฐานว่าทำให้ฟื้นช้ายังไม่ชัด
Garssen และคณะ (Neurology พ.ศ. 2547) ให้ผู้ป่วยที่ล้ามาก 20 คนปั่นจักรยาน 12 สัปดาห์ ความล้าลดลงราว 20% (กลุ่มเล็ก ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ) UW Medicine แนะให้ฝึกที่ความเหนื่อยระดับ 2–4 จาก 10 คือยังคุยได้ และเพิ่มจำนวนครั้งก่อนเพิ่มน้ำหนัก
หยุดฝึกและบอกนักกายภาพ เมื่อ อ่อนแรงมากขึ้นใน 1–5 วันหลังฝึก · ชาหรือเสียวแปลบมากขึ้น · กล้ามเนื้อปวดระบม · ล้านานเกิน 12–24 ชั่วโมง ครั้งถัดไปให้ลดลงแล้วค่อยเพิ่มใหม่ (คำแนะนำทางคลินิก ไม่ใช่ผลงานทดลอง)
ฝึกแล้วพัก ไม่ฝืนจนหมดแรง
“GBS ไม่ใช่ยิ่งฝึกหนักยิ่งหายเร็ว ฝึกพอดีแล้วพักให้พอค่ะ”
KIN ราชพฤกษ์ ช่วยผู้ป่วยกิลแลง บาร์เรและครอบครัวอย่างไร
KIN ราชพฤกษ์ (นนทบุรี) เป็นศูนย์ฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและดูแลผู้สูงอายุแบบพักค้าง ไม่ใช่ห้องฉุกเฉิน รับช่วงที่พ้นระยะเฉียบพลันและแพทย์ให้ออกจากโรงพยาบาลแล้ว แต่ยังเดินเองไม่ได้
- พยาบาลดูแลตลอด 24 ชั่วโมง สังเกตอาการเปลี่ยนแปลงและแจ้งแพทย์
- เลือกโปรแกรมฟื้นฟูที่มีกายภาพบำบัดได้ตามแผน จัดช่วงฝึกสลับพักตามแรงผู้ป่วย
- ทีมแพทย์ครอบคลุม 5 สาขา ร่วมกับ 8 สาขาวิชาชีพ ดูรายชื่อทีม
- เยี่ยมชมสถานที่และสอบถามข้อมูลบริการ ไม่มีค่าใช้จ่าย ทุกวัน 09:00–18:00 น.
ติดต่อ KIN ราชพฤกษ์ | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาการพักฟื้นในศูนย์สำหรับผู้ป่วยกิลแลง บาร์เรที่ยังเดินเองไม่ได้ · เยี่ยมชมได้ทุกวัน 09:00–18:00 น.
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
กิลแลง บาร์เร ฟื้นตัวนานแค่ไหน กลับมาเดินได้ไหม
มักใช้หลายเดือนค่ะ ในกลุ่มที่เดินเองไม่ได้ตอนหนักสุด 77% เดินเองได้ที่ 6 เดือน และ 81% ที่ 1 ปี บางคนยังอ่อนแรงหรือชาหลงเหลือค่ะ
เคยเป็น GBS ฉีดวัคซีนได้ไหม
ประวัติ GBS ไม่ใช่ข้อห้ามเด็ดขาดในการฉีดวัคซีนค่ะ แต่วัคซีนหลายชนิดมีคำเตือนเรื่องนี้ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนฉีดทุกครั้งค่ะ
GBS เป็นโรคสมองหรือเปล่า
ไม่ใช่ค่ะ GBS เกิดจากภูมิคุ้มกันทำลายเส้นประสาทส่วนปลาย ไม่ได้ทำลายสมองหรือไขสันหลัง จึงต่างจากสโตรกค่ะ
อาการแบบไหนของ GBS ต้องโทร 1669
หายใจลำบาก หายใจไม่อิ่ม กลืนลำบากหรือสำลัก หรืออ่อนแรงสองข้างลามเร็วแม้ยังเดินได้ ให้โทร 1669 ทันทีค่ะ
ทำกายภาพหนัก ๆ จะหายเร็วขึ้นไหม
ไม่ใช่ค่ะ ฝึกจนล้าข้ามวันอาจทำให้ปวดหรืออ่อนแรงหลังฝึก ควรฝึกระดับที่ยังคุยได้ แล้วเพิ่มตามที่นักกายภาพประเมินค่ะ
กิลแลง บาร์เร เป็นซ้ำได้ไหม
พบไม่บ่อย ราว 2–5% ค่ะ ถ้าดีขึ้นแล้วกลับแย่ลงซ้ำ หรือยังแย่ลงหลัง 8 สัปดาห์ ให้รีบพบแพทย์ เพราะอาจเป็นโรคเรื้อรังที่รักษาต่างออกไปค่ะ
- Leonhard SE และคณะ Diagnosis and management of GBS in ten steps. Nat Rev Neurol 2562
- Doets AY และคณะ Regional variation of Guillain-Barré syndrome (IGOS). Brain 2561
- WHO. Guillain–Barré syndrome (2568)
- Shahrizaila N และคณะ Guillain-Barré syndrome. Lancet 2564
- Garssen MP และคณะ Physical training and fatigue in GBS and CIDP. Neurology 2547
- Kiper P และคณะ Physical Exercise in GBS: A Scoping Review. J Clin Med 2568
- Sulli S และคณะ The efficacy of rehabilitation in GBS. Expert Rev Neurother 2564
- Khan F และคณะ High- and low-intensity rehabilitation in chronic phase GBS. J Rehabil Med 2554
- UW Medicine. Guillain Barré Syndrome and Exercise (เอกสารผู้ป่วย 2569)
- ศูนย์กายภาพบำบัด คณะกายภาพบำบัด ม.มหิดล. กิแลง-บาร์เร (2566)
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กฤชฐา พึ่งเจริญ ว.40781 แพทย์ประสาทวิทยา | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยเฉพาะราย ไม่แนะนำขนาดยาหรือการรักษา ตัวเลขงานวิจัยไม่ใช่ผลของผู้ป่วย KIN แผนฟื้นฟูต้องให้แพทย์และนักกายภาพประเมินเป็นรายคน