1. แขนขาอ่อนแรงเกิดจากอะไร

แขนขาอ่อนแรงเกิดจากความผิดปกติของเซลล์ประสาทที่ควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อหรือเซลล์ประสาทนำคำสั่ง ทำให้ผู้ป่วยยกแขนไม่ขึ้น กำมือไม่ได้ หรือหยิบจับของแล้วหล่นง่าย มักเริ่มที่มือ แขน ขา หรือเท้าข้างใดข้างหนึ่งก่อน หากอาการรุนแรงขึ้นจะลุกลามเป็นอ่อนแรงครึ่งซีกหรือทั้งตัว ซึ่งเป็นสัญญาณว่าโรคอยู่ในระดับอันตรายแล้ว สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือภาวะสมองขาดเลือดไปเลี้ยง (หลอดเลือดสมองตีบ) หรือมีเลือดออกไปเบียดทับเนื้อสมอง (หลอดเลือดสมองแตก)

2. อาการที่ควรสังเกต — แขนขาอ่อนแรงจากโรคหลอดเลือดสมอง

อาการแขนขาอ่อนแรงจากโรคหลอดเลือดสมองมักเกิดขึ้นแบบเฉียบพลันทันทีทันใด ไม่ใช่ค่อยๆ เป็นทีละน้อยเหมือนอาการล้าจากการใช้งาน และมักมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด พูดไม่ออก หรือกลืนลำบาก หากพบอาการเหล่านี้เกิดขึ้นพร้อมกันแบบทันทีทันใด ให้สงสัยโรคหลอดเลือดสมองไว้ก่อนและรีบนำผู้ป่วยไปโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด เพราะยิ่งได้รับการรักษาเร็ว โอกาสฟื้นตัวโดยไม่พิการก็ยิ่งสูงขึ้น

3. รักษาอย่างไรให้ทันเวลา

การรักษาโรคหลอดเลือดสมองตีบเน้นที่การทำให้เลือดไหลเวียนกลับไปเลี้ยงสมองให้เร็วที่สุด มี 2 แนวทางหลัก คือ 1) ให้ยาละลายลิ่มเลือด (TPA) ซึ่งต้องให้ภายใน 4.5 ชั่วโมงนับจากเริ่มมีอาการ ผู้ป่วยที่ได้รับยาทันเวลาประมาณ 30-50% มีอาการดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด 2) ใช้ขดลวดสอดหลอดเลือดแดงลากลิ่มเลือดออก (Thrombectomy) เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มาถึงโรงพยาบาลภายใน 6 ชั่วโมง โดยแพทย์จะสอดสายสวนผ่านหลอดเลือดแดงที่ขาหนีบไปจนถึงตำแหน่งลิ่มเลือดอุดตันในสมองแล้วดึงออก ทั้งสองวิธีนี้ยิ่งทำเร็วเท่าไหร่ยิ่งได้ผลดี จึงต้องรีบพาผู้ป่วยไปโรงพยาบาลทันทีที่สงสัยอาการ

4. ต้องรีบพบแพทย์เมื่อไหร่

หากพบอาการแขนขาอ่อนแรงข้างเดียวเกิดขึ้นทันทีทันใด ไม่ว่าจะร่วมกับปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือไม่มีอาการอื่นเลยก็ตาม ควรรีบโทร 1669 หรือนำผู้ป่วยไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที พร้อมจดเวลาที่เริ่มสังเกตเห็นอาการให้แม่นยำที่สุด เพราะแพทย์ต้องใช้ข้อมูลนี้ตัดสินใจว่าจะให้การรักษาแบบใดได้บ้าง ห้ามรอดูอาการเองที่บ้านเพราะทุกนาทีที่เสียไปคือเซลล์สมองที่อาจตายเพิ่มขึ้น