เนื้องอกในสมอง อาการที่ควรสังเกตที่ควรพบแพทย์
และการฟื้นฟูหลังผ่าตัดเนื้องอกสมอง
รู้ว่าเมื่อไรต้องตรวจ และหลังผ่าตัดฝึกอะไรได้บ้าง
อาจค่อย ๆ เกิด (NHS · NCI)
แม้หยุดชักเองแล้ว
งานย้อนหลังศูนย์เดียว
อาการเหล่านี้เกิดจากโรคอื่นได้มาก แต่ถ้าเป็นแบบใหม่หรือแย่ลงเรื่อย ๆ ควรให้แพทย์ตรวจ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย ไม่บอกชนิดหรือพยากรณ์โรคของเนื้องอก ซึ่งต้องมาจากแพทย์ผู้รักษาเท่านั้น
เนื้อหาในบทความนี้
1. เนื้องอกในสมอง อาการที่ควรสังเกตมีอะไรบ้าง
คำตอบสั้น: ที่พบบ่อยคือ ปวดหัวที่ต่างไปจากเดิมหรือแย่ลงเรื่อย ๆ ชัก คลื่นไส้อาเจียนบ่อย ง่วงซึม ความจำหรือบุคลิกเปลี่ยน แขนขาอ่อนแรงซีกเดียวที่ค่อย ๆ เป็นมากขึ้น และปัญหาการมองเห็นหรือการพูด บางคนไม่มีอาการเลยในช่วงแรก
- ปวดหัว แบบที่ไม่เคยเป็น ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ปวดตอนเช้า หรือปวดแล้วดีขึ้นหลังอาเจียน
- ชัก ทั้งเกร็งกระตุกทั้งตัว หรือกระตุกเฉพาะแขนขาหรือใบหน้า โดยไม่เคยชักมาก่อน
- อ่อนแรง เดินเซ แขนขาซีกหนึ่งอ่อนลงทีละน้อย เสียการทรงตัว
- ความคิด อารมณ์ ความจำแย่ลง สมาธิสั้น บุคลิกหรือพฤติกรรมเปลี่ยน
- ตา หู การพูด มองไม่ชัด เห็นภาพซ้อน ได้ยินลดลง พูดหรือเข้าใจคำพูดยากขึ้น
- ทั่วไป คลื่นไส้อาเจียนบ่อย เบื่ออาหาร ง่วงผิดปกติ
NHS และ NCI ระบุว่าอาการขึ้นกับตำแหน่งและขนาดของก้อน และโรคอื่นก็ทำให้มีอาการเหล่านี้ได้ สาเหตุส่วนใหญ่ยังไม่ทราบ
ปวดหัวแบบใหม่ควรให้แพทย์ตรวจ
2. เมื่อมีอาการชัก แบบไหนต้องโทร 1669 ทันที
คำตอบสั้น: ให้โทร 1669 เมื่อเป็นการชักครั้งแรก ชักนานเกิน 5 นาที ชักซ้ำโดยไม่ฟื้นกลับมารู้สึกตัวเต็มที่ หรือหายใจลำบากหลังชัก ตามคำแนะนำปฐมพยาบาลของ NHS
โทร 1669 ทันที
• ชักครั้งแรกในชีวิต แม้หยุดชักเองแล้ว
• ชักนานเกิน 5 นาที หรือชักนานกว่าปกติของผู้ป่วย
• ชักซ้ำโดยไม่ฟื้นกลับมารู้สึกตัวเต็มที่
• ได้รับบาดเจ็บรุนแรงขณะชัก หรือหายใจลำบากหลังชัก
อ่านเพิ่ม ปวดหัวแบบไหนอันตราย
ระหว่างรอรถเมื่อมีคนชัก (NHS) อย่าใส่อะไรในปาก หนุนศีรษะ อย่าจับตรึงตัว จดเวลา หยุดชักแล้วจับนอนตะแคง ยังไม่ให้กินหรือดื่ม
3. ผู้ป่วยเนื้องอกสมองที่เข้าฟื้นฟูแบบผู้ป่วยในพบปัญหาอะไรบ้าง
คำตอบสั้น: ใน case series ย้อนหลัง 51 รายที่เข้าศูนย์ฟื้นฟูผู้ป่วยใน ปัญหาที่พบบ่อยคือความคิดความจำ แขนขาอ่อนแรง การรับรู้ทางสายตา อาการชา และการขับถ่าย หลายรายมีหลายปัญหาพร้อมกัน ตัวเลขนี้ไม่ใช่อัตราของผู้ป่วยเนื้องอกสมองทั่วไปหรือผู้ป่วยหลังผ่าตัดทั้งหมด
การรักษาขึ้นกับชนิด ตำแหน่ง และขนาดของเนื้องอก ซึ่งศัลยแพทย์ระบบประสาทและแพทย์ผู้รักษาเป็นผู้ประเมิน (อ่านผ่าตัดเปิดกะโหลก กี่วันฟื้น) งานของ Mukand และคณะ (พ.ศ. 2544) เป็น case series ย้อนหลังของผู้ป่วยเนื้องอกสมอง 51 รายที่เข้าฟื้นฟูแบบผู้ป่วยใน พบ
| ปัญหา | พบ | ตัวอย่างผลกระทบที่อาจพบ (งานนี้ไม่ได้วัด) |
|---|---|---|
| ความคิด ความจำ | 80% | ลืมนัด ทำตามขั้นตอนยาก |
| แขนขาอ่อนแรง | 78% | ลุก ยืน เดิน หยิบจับลำบาก |
| การรับรู้ทางสายตา | 53% | กะระยะผิด ชนของ |
| อาการชา | 38% | รู้ตำแหน่งเท้าไม่ดี เสี่ยงล้ม |
| ควบคุมการขับถ่าย | 37% | ต้องฝึกขับถ่าย ดูแลผิว |
Mukand JA 2001 · 74.5% มีตั้งแต่ 3 ปัญหา · พบน้อยกว่า: พูดไม่ชัด กลืนลำบาก อะเฟเซีย เดินเซ · ข้อจำกัด: ข้อมูลย้อนหลังศูนย์เดียว ไม่ใช่ข้อมูลของ KIN และตัวอย่างผลกระทบในคอลัมน์ขวาไม่ได้วัดโดยงานนี้
4. ฟื้นฟูหลังผ่าตัดเนื้องอกสมอง ฝึกอะไรบ้าง
คำตอบสั้น: ฝึกตามปัญหาที่ทีมประเมิน เช่น การทรงตัว การเดิน กำลังแขนขา การพูดและการกลืน รวมถึงความคิดความจำ เริ่มเมื่อแพทย์ผู้รักษาบอกว่าพร้อม
- การทรงตัว นั่งทรงตัว ยืนในราวจับ ฝึกเปลี่ยนท่า กันล้ม (นักกายภาพบำบัด)
- การเดิน ลุกจากเก้าอี้ เดินกับอุปกรณ์ช่วย เพิ่มระยะทีละน้อย (นักกายภาพบำบัด)
- แขนขาอ่อนแรง เพิ่มกำลังกล้ามเนื้อ ฝึกใช้มือ แต่งตัว ทานอาหาร (นักกายภาพบำบัด นักกิจกรรมบำบัด)
- การพูด การกลืน โดยทั่วไปนักแก้ไขการพูดเป็นผู้ประเมินและฝึก หลักการคล้ายการฝึกพูดหลังสโตรก (ที่ KIN การฝึกกลืนมีที่ลาดพร้าว 71)
- ความคิด ความจำ ฝึกสมาธิ จัดตารางกิจวัตร ใช้สมุดจดหรือนาฬิกาเตือน (นักกิจกรรมบำบัด)
- หยุดฝึกและแจ้งทีม เมื่อปวดหัวมากขึ้น อาเจียน ซึมลง หรือแผลผิดปกติ
ฝึกเดินทีละขั้น
5. งานวิจัยว่าการฟื้นฟูหลังการรักษาเนื้องอกสมองช่วยได้แค่ไหน
คำตอบสั้น: งานย้อนหลังพบว่าคะแนนความสามารถในการทำหน้าที่ (Functional Independence Measure; FIM) เพิ่มขึ้นในระดับใกล้เคียงกลุ่มสโตรกใน cohort นี้ แต่หลักฐานจากงานทดลองยังน้อย
Greenberg และคณะ (พ.ศ. 2549) เทียบผู้ป่วยหลังผ่าตัดเนื้องอกสมองชนิดปฐมภูมิ 168 ราย กับผู้ป่วยสโตรก 1,660 ราย ในศูนย์ฟื้นฟูเดียวกัน พบคะแนนความสามารถในการทำหน้าที่ (FIM) เพิ่มขึ้นในระดับใกล้เคียงกัน กลุ่มเนื้องอกนอนฟื้นฟูสั้นกว่า และในผู้ที่เข้าฟื้นฟูผู้ป่วยในของศูนย์แห่งนี้ กลับบ้านได้ 82.7–91.7% ตามชนิด (ข้อมูลย้อนหลังศูนย์เดียว) ส่วน Cochrane (Khan และคณะ พ.ศ. 2558) เรื่องการฟื้นฟูหลังการรักษาเนื้องอกสมองปฐมภูมิ พบงานเข้าเกณฑ์ 1 งาน 106 ราย เป็น controlled clinical trial คุณภาพต่ำ ซึ่งสนับสนุนว่าการฟื้นฟูสหวิชาชีพแบบผู้ป่วยนอกที่เข้มข้นกว่าช่วยลดความพิการ แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าช่วยคุณภาพชีวิตหรือการมีส่วนร่วม และยังไม่รู้ปริมาณการฝึกที่เหมาะ
ฝึกสมาธิ
“เป้าหมายแรกหลังผ่าตัด คือให้ผู้ป่วยทำสิ่งที่สำคัญกับเขาได้เองอย่างปลอดภัยค่ะ”
6. กลับบ้านหลังผ่าตัดเนื้องอกสมอง ญาติควรดูแลอะไร
คำตอบสั้น: จัดบ้านกันล้ม ให้ยาตามแพทย์สั่งโดยไม่หยุดเอง ไปตามนัด และสังเกตอาการเตือนของแผลและระบบประสาท
- ยา โดยเฉพาะยากันชักและยาลดสมองบวม ห้ามหยุดหรือปรับเอง · ขับรถต้องถามแพทย์ก่อน
- กันล้ม ทางเดินโล่ง มีไฟกลางคืน ราวจับในห้องน้ำ ช่วงแรกมีคนอยู่ใกล้ขณะเดิน
- ความเหนื่อยล้าและอารมณ์ ฝึกช่วงสั้น ๆ ซึมเศร้า วิตกกังวล ปรึกษาแพทย์ได้
- ติดต่อทีมผ่าตัดในวันนั้น ไข้ แผลแดงหรือมีน้ำซึม มีน้ำใสไหลจากแผล (อาจเป็นน้ำไขสันหลัง) คอแข็ง อาเจียน ปวดหัวไม่ทุเลา ตามัวเพิ่ม หรืออาการค่อย ๆ แย่ลง
- โทร 1669 เมื่อมีอาการชักฉุกเฉิน ได้แก่ ชักครั้งแรก ชักนานเกิน 5 นาที ชักซ้ำโดยไม่ฟื้น หรือหายใจลำบากหลังชัก ส่วนอาการทางระบบประสาทที่เกิดขึ้นฉับพลันต้องใช้แนวทางฉุกเฉินเฉพาะของแพทย์ผู้รักษา
KIN ช่วยครอบครัวผู้ป่วยหลังผ่าตัดเนื้องอกสมองได้อย่างไร
โรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107 (ซอยแบริ่ง 10 ใกล้ BTS แบริ่ง) จดทะเบียนเป็นโรงพยาบาลกายภาพบำบัด ไม่ใช่ห้องฉุกเฉิน และไม่ได้ผ่าตัดหรือรักษาเนื้องอก เหมาะกับช่วงที่แพทย์ผู้รักษาให้ฟื้นฟูต่อ
- ฟื้นฟูหลังผ่าตัด แบบพักค้าง ไปกลับ หรือ Day Care เน้นฟื้นฟู
- แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูและแพทย์ประสาทวิทยาประจำสาขา แพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูออกตรวจผู้ป่วยนอกทุกวันพุธ
- ทีมแพทย์ครอบคลุม 5 สาขา ร่วมกับ 8 สาขาวิชาชีพ ดูรายชื่อทีม
- เบิกประกันสุขภาพได้ ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ · สอบถามข้อมูลและเยี่ยมชมสถานที่ฟรีทุกวัน 09:00–18:00 น. (ไม่รวมการตรวจรักษา)
ติดต่อ โรงพยาบาลคิน สุขุมวิท 107 | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาแผนฟื้นฟูหลังผ่าตัดเนื้องอกสมอง · เตรียมสรุปการรักษาจากโรงพยาบาลมาด้วย
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
ปวดหัวทุกวัน เป็นเนื้องอกในสมองไหม
มักเกิดจากสาเหตุอื่นค่ะ แต่ถ้าปวดแบบไม่เคยเป็น ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีอาการอื่นร่วม ควรพบแพทย์ค่ะ
เนื้องอกในสมอง อาการที่ควรสังเกตเป็นอย่างไร
ที่พบบ่อยคือปวดหัว ชัก คลื่นไส้อาเจียน ง่วงซึม ความจำหรือบุคลิกเปลี่ยน อ่อนแรงซีกเดียว มองเห็นหรือพูดผิดปกติค่ะ อาการขึ้นกับตำแหน่งก้อนค่ะ
เนื้องอกในสมอง รักษาหายไหม อยู่ได้นานแค่ไหน
ตอบรวมไม่ได้ค่ะ NCI ระบุว่าขึ้นกับชนิดและเกรดจากผลชิ้นเนื้อ ตำแหน่ง ผ่าออกได้หมดหรือไม่ และสุขภาพผู้ป่วย การตรวจมักใช้ MRI หรือ CT และการตรวจชิ้นเนื้อ ควรถามแพทย์ผู้รักษาโดยตรงค่ะ
หลังผ่าตัดเนื้องอกสมอง ควรเริ่มกายภาพเมื่อไร
เมื่อแพทย์ผู้รักษาประเมินว่าพร้อมค่ะ งานหนึ่งพบผู้ป่วยเข้าศูนย์ฟื้นฟูเฉลี่ย 13–34 วันหลังผ่าตัด แต่เป็นข้อมูลศูนย์เดียว ไม่ใช่เวลามาตรฐานค่ะ
ผ่าตัดเนื้องอกสมองแล้ว จะกลับมาเดินได้ไหม
ขึ้นกับตำแหน่งก้อน อาการ และการรักษาร่วมค่ะ บอกผลล่วงหน้าไม่ได้ ทีมจะตั้งเป้าหมายร่วมกับครอบครัวค่ะ
ฟื้นฟูหลังผ่าตัดเนื้องอกสมองที่ KIN สุขุมวิท 107 ได้ไหม
ได้ค่ะ ทั้งพักค้าง ไปกลับ และ Day Care เน้นฟื้นฟู เมื่อแพทย์ผู้รักษาให้ฟื้นฟูต่อแล้ว ส่วนการรักษาเนื้องอกยังอยู่กับแพทย์เดิมค่ะ
- Brain tumours — NHS
- Adult CNS Tumors Treatment (PDQ) — NCI ม.ค. 2567
- What to do if someone has a seizure (fit) — NHS
- Discharge instructions after craniotomy — Pacific Brain Tumor Center
- Incidence of neurologic deficits and rehabilitation of patients with brain tumors — Mukand JA Am J Phys Med Rehabil 2544
- Rehabilitation outcomes in patients with brain tumors and acute stroke — Greenberg E Am J Phys Med Rehabil 2549
- Multidisciplinary rehabilitation after primary brain tumour treatment — Khan F Cochrane 2558
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.ธัญชนก ชูธรรมสถิตย์ ว.62998 ผู้อำนวยการการแพทย์ ด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยเฉพาะราย ไม่พยากรณ์ชนิดเนื้องอก ตัวเลขงานวิจัยไม่ใช่ผลของผู้ป่วย KIN