HomeCare คู่มือปฏิบัติจริง
ใช้เครื่องยกผู้ป่วยติดเตียง
อย่างไรให้ปลอดภัย
อุปกรณ์ที่ช่วยทั้งผู้ป่วยและผู้ดูแล แต่ใช้ผิดวิธีอาจอันตรายกว่าการยกด้วยแรงคน
ปลอดภัยกว่า
การยกด้วยแรงคน
ถ้าใช้ถูกวิธี
2 ฝ่าย
ที่ได้ประโยชน์
ผู้ป่วย+ผู้ดูแล
ฝึกก่อน
ใช้จริงเสมอ
ไม่ใช่แค่อ่าน
ตรวจสาย
ก่อนยกทุกครั้ง
ไม่ข้ามขั้นตอน
ครอบครัวจำนวนมากที่ดูแลผู้ป่วยติดเตียงประสบปัญหาปวดหลังเรื้อรังจากการยกย้ายผู้ป่วยด้วยแรงตัวเองซ้ำๆทุกวัน ขณะที่บางครอบครัวกลัวเครื่องยกผู้ป่วย (Hoyer Lift) เพราะดูซับซ้อนและกลัวทำผู้ป่วยตกหรือบาดเจ็บ ความจริงคือเครื่องยกที่ใช้ถูกวิธีปลอดภัยกว่าการยกด้วยแรงคนมาก ทั้งสำหรับผู้ป่วยที่ลดความเสี่ยงบาดเจ็บจากการทำท่าผิด และสำหรับผู้ดูแลที่ลดความเสี่ยงปวดหลังสะสมที่อาจนำไปสู่การบาดเจ็บถาวร บทความนี้อธิบายวิธีใช้ที่ถูกต้องเพื่อให้ทั้งสองฝ่ายปลอดภัย
ทำไมครอบครัวควรพิจารณาใช้เครื่องยกผู้ป่วย — คำตอบตรงๆ
คำตอบสั้น: การยกย้ายผู้ป่วยติดเตียงด้วยแรงคนซ้ำๆทุกวันเป็นสาเหตุอันดับต้นๆของการบาดเจ็บหลังในผู้ดูแล ขณะที่ตัวผู้ป่วยเองก็เสี่ยงบาดเจ็บจากการถูกยกผิดท่าหรือทำตกโดยไม่ตั้งใจ เครื่องยกช่วยกระจายน้ำหนักและควบคุมการเคลื่อนไหวได้แม่นยำกว่าแรงคนมาก
ผู้ดูแลหลายคนไม่รู้ตัวว่าการยกผู้ป่วยผิดท่าซ้ำๆสะสมความเสียหายที่กระดูกสันหลังไปเรื่อยๆ จนกระทั่งเกิดอาการปวดหลังเรื้อรังหรือหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ซึ่งอาจรุนแรงถึงขั้นทำให้ผู้ดูแลเองต้องการการรักษาระยะยาว การลงทุนเรียนรู้ใช้เครื่องยกตั้งแต่ต้นจึงเป็นการป้องกันปัญหาที่ใหญ่กว่าที่คิด
คำถามที่ควรถามจึงไม่ใช่ "จำเป็นต้องใช้เครื่องยกไหม" แต่คือ "ยกย้ายผู้ป่วยแบบเดิมต่อไปอีกกี่ปีโดยไม่เสี่ยงบาดเจ็บ" เพราะการดูแลผู้ป่วยติดเตียงมักเป็นภาระระยะยาวที่ต้องคำนึงถึงความยั่งยืนของผู้ดูแลด้วย
ความจริงที่ต้องพูด: เครื่องยกที่ใช้ผิดวิธีก็อันตรายได้เช่นกัน โดยเฉพาะการติดสลิงผิดตำแหน่งหรือลืมตรวจสอบความมั่นคงก่อนยก การเรียนรู้วิธีใช้ที่ถูกต้องจากผู้เชี่ยวชาญจึงสำคัญไม่แพ้การตัดสินใจซื้อเครื่องมา
ใช้ถูก vs ใช้ผิด — วิเคราะห์ตรงๆ
คำตอบสั้น: การใช้ที่ถูกต้องต้องตรวจสอบทุกจุดก่อนยกทุกครั้งโดยไม่ข้ามขั้นตอนแม้จะคุ้นเคยแล้ว ขณะที่ความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือการรีบเร่งข้ามการตรวจสอบเมื่อทำจนชิน
สิ่งที่ควรทำ
✓ตรวจสอบสลิงและตะขอทุกครั้ง — ก่อนยกทุกครั้งไม่ว่าจะทำมากี่ร้อยครั้งแล้ว
✓อธิบายขั้นตอนให้ผู้ป่วยฟังก่อนยก — ช่วยลดความกลัวและให้ผู้ป่วยร่วมมือมากขึ้น
✓ยกช้าๆและสังเกตการทรงตัว — ไม่รีบเร่งเพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วยตลอดการเคลื่อนย้าย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
✗ข้ามการตรวจสอบเพราะรีบหรือคุ้นเคย — สาเหตุหลักของอุบัติเหตุจากเครื่องยกที่ป้องกันได้ง่ายที่สุด
✗ติดสลิงไม่สมดุลหรือไม่แน่นพอ — ทำให้ผู้ป่วยเอียงหรือหลุดระหว่างยกได้
✗ใช้เครื่องยกบนพื้นที่ไม่เรียบหรือแคบเกินไป — เพิ่มความเสี่ยงเครื่องเอียงหรือล้มระหว่างใช้งาน
ขั้นตอนใช้เครื่องยกอย่างถูกต้อง
คำตอบสั้น: ขั้นตอนที่ปลอดภัยคือเตรียมอุปกรณ์และตรวจสอบทุกจุด ติดสลิงให้สมดุล ยกช้าๆพร้อมสังเกตผู้ป่วยตลอดเวลา และวางผู้ป่วยลงอย่างนุ่มนวลในตำแหน่งที่ต้องการ
1
เตรียมและตรวจสอบก่อนยก
ตรวจสอบสลิง ตะขอ ล้อ และพื้นที่โดยรอบว่าปลอดภัยและไม่มีสิ่งกีดขวาง
2
ติดสลิงให้สมดุล
วางสลิงใต้ตัวผู้ป่วยอย่างสมมาตร ติดตะขอทุกจุดให้แน่นและตรวจสอบซ้ำก่อนยก
3
ยกช้าๆพร้อมสังเกต
ยกทีละน้อยและสังเกตว่าผู้ป่วยรู้สึกมั่นคงหรือไม่ หยุดทันทีหากมีสัญญาณผิดปกติ
เลือกสลิงให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
คำตอบสั้น: สลิงมีหลายแบบตามการใช้งาน เช่น แบบเต็มตัวสำหรับผู้ป่วยที่ควบคุมศีรษะไม่ได้ หรือแบบครึ่งตัวสำหรับผู้ป่วยที่ยังนั่งได้มั่นคง การเลือกสลิงที่เหมาะกับสภาพผู้ป่วยส่งผลต่อความปลอดภัยโดยตรง
ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อเลือกขนาดและประเภทสลิงที่เหมาะกับน้ำหนักตัวและสภาพร่างกายของผู้ป่วยแต่ละราย สลิงที่หลวมหรือแน่นเกินไปล้วนเพิ่มความเสี่ยงอันตรายระหว่างการยกย้าย
"คุณลูกสาวคนหนึ่งดูแลคุณแม่ติดเตียงมาสองปีจนปวดหลังเรื้อรังจนต้องไปหาหมอกระดูกเอง ตอนแรกลังเลมากที่จะซื้อเครื่องยกเพราะกลัวใช้ไม่เป็นแล้วทำแม่ตก เราสอนและฝึกให้จนมั่นใจ ตอนนี้เธอยกย้ายคุณแม่ได้อย่างสบายโดยไม่ต้องใช้แรงตัวเองมากเหมือนเดิม อาการปวดหลังของเธอเองก็ดีขึ้นมากด้วย สิ่งที่อยากบอกทุกครอบครัวคือ การลงทุนเรียนรู้ใช้เครื่องยกให้ถูกวิธีคุ้มค่ากับสุขภาพของผู้ดูแลในระยะยาวจริงๆ"
การดูแลรักษาเครื่องยกให้ใช้งานได้ปลอดภัย
คำตอบสั้น: ควรตรวจสอบสภาพเครื่องเป็นประจำ ทำความสะอาดสลิงตามคำแนะนำ และเก็บในที่แห้งไม่โดนความชื้น เครื่องยกที่ดูแลรักษาดีจะทำงานได้อย่างปลอดภัยและมีอายุการใช้งานนานขึ้น
KIN ช่วยครอบครัวเรื่องเครื่องยกผู้ป่วยอย่างไร
คำตอบสั้น: ทีมพยาบาลของ KIN สอนวิธีใช้เครื่องยกผู้ป่วยที่บ้านอย่างถูกต้องและปลอดภัย พร้อมให้คำแนะนำเลือกสลิงที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย
เขียนโดย
พว.อรฤทัย บุญตวง
พยาบาลวิชาชีพ พว.5311192883
KIN Rehabilitation & Homecare
ตรวจสอบโดย: พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 — แพทย์เวชศาสตร์ชะลอวัย และทีมสหวิชาชีพ KIN | อัปเดตล่าสุด: ก.ค. พ.ศ. 2569 | ข้อมูลนี้เพื่อให้ความรู้เบื้องต้น ไม่ทดแทนการฝึกปฏิบัติจริงจากผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้งานเครื่องยกผู้ป่วย
KIN HomeCare | นัดประเมินฟรี
ทีมพยาบาลสอนใช้เครื่องยกผู้ป่วยอย่างปลอดภัยที่บ้าน
KIN HomeCare ทั่วประเทศ
โทร 061-881-9399
LINE: @Kinrehab | kinhomecare.com | ฟรีค่าเดินทาง
คำถามที่พบบ่อย — ตอบโดยทีมแพทย์ KIN
ผู้ดูแลคนเดียวใช้เครื่องยกได้ไหม?
เครื่องยกส่วนใหญ่ออกแบบมาให้ผู้ดูแลคนเดียวใช้ได้ ซึ่งเป็นข้อดีหลักของอุปกรณ์นี้ แต่ในช่วงแรกที่ยังไม่ชำนาญแนะนำให้มีคนช่วยดูแลความปลอดภัยด้วยจนกว่าจะมั่นใจ
เครื่องยกใช้ได้กับผู้ป่วยน้ำหนักเท่าไหร่?
แต่ละรุ่นมีขีดจำกัดน้ำหนักต่างกัน ควรตรวจสอบสเปคของเครื่องและเลือกรุ่นที่รองรับน้ำหนักผู้ป่วยได้อย่างปลอดภัย ไม่ควรใช้เครื่องที่มีขีดจำกัดใกล้เคียงกับน้ำหนักผู้ป่วยมากเกินไป
ใช้เครื่องยกในห้องน้ำได้ไหม?
ได้ค่ะ แต่ควรเลือกรุ่นและสลิงที่เหมาะกับพื้นที่เปียกและมีความมั่นคงเพียงพอ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อเลือกอุปกรณ์ที่เหมาะกับการใช้งานในห้องน้ำโดยเฉพาะ
ผู้ป่วยกลัวเครื่องยก ควรทำอย่างไร?
เป็นเรื่องปกติในช่วงแรก ควรอธิบายขั้นตอนให้ฟังก่อนทุกครั้งและเริ่มยกช้าๆอย่างนุ่มนวล เมื่อผู้ป่วยรู้สึกมั่นใจในความปลอดภัยจะค่อยๆคลายความกลัวลง
KIN สอนใช้เครื่องยกผู้ป่วยที่บ้านไหม?
สอนค่ะ ทีมพยาบาล KIN HomeCare สาธิตและฝึกให้ครอบครัวใช้เครื่องยกผู้ป่วยอย่างถูกวิธีจนมั่นใจ พร้อมให้คำแนะนำเลือกสลิงที่เหมาะสม
ติดต่อสอบถาม | นัดประเมินฟรี
