ผิวแห้ง คัน ในผู้สูงอายุ เกิดจากอะไร พร้อมวิธีดูแลผิวให้ถูกต้อง
คำตอบจากทีมแพทย์ KIN ว่าเหตุใดผู้สูงอายุถึงมีผิวแห้งคันง่ายกว่าคนวัยอื่น พร้อมวิธีดูแลผิวที่ถูกต้องและสัญญาณที่ควรพบแพทย์
ผิวแห้งคันในผู้สูงอายุ (Xerosis) เกิดจากการเสื่อมตามวัยของผิวหนังที่ผลิตน้ำมันและเก็บกักความชื้นได้น้อยลง ทำให้ผิวบางลง สูญเสียน้ำออกทางผิวหนังง่ายขึ้น และไวต่อสิ่งกระตุ้นภายนอกมากกว่าคนวัยอื่น พบได้บ่อยโดยเฉพาะบริเวณแขน ขา หน้าแข้ง และลำตัว มักมีอาการคันร่วมด้วยโดยเฉพาะช่วงกลางคืนหรือหลังอาบน้ำ หากปล่อยไว้ไม่ดูแลอาจนำไปสู่ผิวแตกเป็นร่อง เกาจนเป็นแผล หรือติดเชื้อแทรกซ้อนได้ ข่าวดีคือภาวะนี้ดูแลและป้องกันได้ด้วยการปรับพฤติกรรมง่ายๆ ในชีวิตประจำวัน
1. สาเหตุที่ทำให้ผิวแห้งคันในผู้สูงอายุ
คำตอบสั้น: ผิวแห้งคันในผู้สูงอายุเกิดจากการเสื่อมตามวัยของต่อมไขมันและต่อมเหงื่อที่ทำงานลดลง ร่วมกับปัจจัยกระตุ้นภายนอกอย่างอากาศแห้งและอาบน้ำร้อนบ่อย รวมถึงโรคประจำตัวและยาบางชนิดที่ทำให้ผิวแห้งมากขึ้น
เมื่ออายุมากขึ้น ต่อมไขมัน (sebaceous gland) และต่อมเหงื่อในผิวหนังจะทำงานลดลงตามธรรมชาติ ทำให้ชั้นไขมันที่เคลือบผิวบางลงและเก็บความชื้นได้น้อยลง ผิวหนังชั้นนอกยังบางลงและมีปริมาณคอลลาเจนกับอีลาสตินลดลง ส่งผลให้เกราะป้องกันผิว (skin barrier) อ่อนแอ น้ำระเหยออกจากผิวได้ง่ายกว่าคนวัยหนุ่มสาวหลายเท่า นอกจากปัจจัยตามวัยแล้ว ยังมีปัจจัยกระตุ้นภายนอกที่พบบ่อย ได้แก่ การอาบน้ำอุ่นจัดหรือร้อนจัดเป็นเวลานาน การใช้สบู่หรือผลิตภัณฑ์ที่มีฤทธิ์ชะล้างไขมันผิวรุนแรง การอยู่ในห้องแอร์หรือฤดูหนาวที่มีความชื้นในอากาศต่ำ และการดื่มน้ำไม่เพียงพอในแต่ละวัน ในบางกรณีผิวแห้งคันยังเป็นอาการร่วมของโรคประจำตัว เช่น เบาหวานที่ควบคุมน้ำตาลได้ไม่ดี โรคไตเรื้อรัง โรคตับ หรือภาวะไทรอยด์ทำงานผิดปกติ รวมถึงยาบางชนิดที่ผู้สูงอายุรับประทานเป็นประจำ เช่น ยาขับปัสสาวะ ยาแก้แพ้ หรือยาลดไขมันในเลือด ก็อาจมีผลข้างเคียงทำให้ผิวแห้งมากขึ้นได้เช่นกัน สำหรับผู้สูงอายุที่ติดเตียงหรือเคลื่อนไหวได้น้อย ภาวะขาดสารอาหารบางชนิด เช่น สังกะสีหรือกรดไขมันจำเป็น ก็เป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ผิวแห้งคันรุนแรงกว่าปกติ จึงควรสังเกตทั้งพฤติกรรมการดูแลตัวเองและโรคประจำตัวไปพร้อมกันเมื่อพบว่าผิวแห้งคันไม่ดีขึ้นด้วยการทามอยส์เจอร์ไรเซอร์ทั่วไป
2. วิธีดูแลผิวแห้งคันในผู้สูงอายุอย่างถูกต้อง และเมื่อไรควรพบแพทย์
คำตอบสั้น: ควรอาบน้ำอุ่นไม่ร้อนจัด ใช้สบู่อ่อนโยนไม่มีน้ำหอม ทามอยส์เจอร์ไรเซอร์ทันทีหลังอาบน้ำขณะผิวยังหมาดๆ ดื่มน้ำให้เพียงพอ ตัดเล็บสั้นเพื่อลดการเกาจนเป็นแผล และควรพบแพทย์หากผิวแตกเป็นแผล มีสัญญาณติดเชื้อ หรือคันจนรบกวนการนอน
การดูแลผิวแห้งคันในผู้สูงอายุเริ่มจากการปรับพฤติกรรมการอาบน้ำ ควรใช้น้ำอุ่นพอดี ไม่ร้อนจัด และอาบไม่เกิน 5-10 นาที เลือกสบู่หรือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดสูตรอ่อนโยนที่ไม่มีส่วนผสมของน้ำหอมหรือแอลกอฮอล์ หลังอาบน้ำให้ซับผิวเบาๆ ด้วยผ้าขนหนู ไม่ถูแรง แล้วทามอยส์เจอร์ไรเซอร์ทันทีภายใน 3 นาทีขณะผิวยังหมาดอยู่ เพื่อช่วยกักเก็บความชื้นไว้ในผิวได้ดีที่สุด ควรเลือกมอยส์เจอร์ไรเซอร์ที่มีส่วนผสมของเซราไมด์ ยูเรีย หรือกลีเซอรีน ทาซ้ำวันละ 2 ครั้งเป็นอย่างน้อย นอกจากนี้ควรดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน สวมใส่เสื้อผ้าเนื้อนุ่มระบายอากาศได้ดี ใช้เครื่องเพิ่มความชื้นในห้องที่เปิดแอร์เป็นเวลานาน และตัดเล็บให้สั้นเพื่อลดความเสี่ยงที่จะเกาจนผิวเป็นแผลหรือติดเชื้อ หากคันมากควรประคบเย็นหรือตบเบาๆ แทนการเกา อย่างไรก็ตาม ควรพาผู้สูงอายุไปพบแพทย์ทันทีหากพบว่าผิวแตกเป็นร่องลึกจนมีเลือดออก มีสัญญาณของการติดเชื้อ เช่น บวมแดง ร้อน หรือมีหนอง คันรุนแรงจนรบกวนการนอนหลับต่อเนื่องหลายคืน หรือมีอาการผิวแห้งคันร่วมกับน้ำหนักลดผิดปกติหรือตัวเหลือง เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคภายในที่ต้องได้รับการวินิจฉัยเพิ่มเติม สำหรับครอบครัวที่มีคุณพ่อคุณแม่สูงอายุที่ต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิดทุกวัน KIN HomeCare มีบริการผู้ดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน (NA) และบริการ Day Care ที่ดูแลผู้สูงอายุแบบองค์รวม ไม่ใช่เพียงเรื่องการเคลื่อนไหวหรือฟื้นฟูร่างกายเท่านั้น แต่รวมถึงการสังเกตความผิดปกติของผิวพรรณ การทามอยส์เจอร์ไรเซอร์และดูแลสุขอนามัยผิวหนังอย่างถูกวิธีในกิจวัตรประจำวัน หากพบสัญญาณผิดปกติ ผู้ดูแลจะประสานกับพยาบาลวิชาชีพและทีมแพทย์เพื่อประเมินและดูแลต่อเนื่องได้ทันที ช่วยให้ครอบครัวอุ่นใจว่าคุณพ่อคุณแม่ได้รับการดูแลอย่างมืออาชีพครบทุกด้านในทุกๆ วัน
ให้ผู้ดูแลมืออาชีพของ KIN HomeCare ดูแลผิวพรรณและสุขภาพองค์รวมของคุณพ่อคุณแม่ทุกวัน
ปรึกษาทีม KIN HomeCare: 061-881-9399
คำถามที่พบบ่อย
ผิวแห้งคันในผู้สูงอายุเกิดจากสาเหตุอะไรบ้าง
สาเหตุหลักคือการเสื่อมตามวัยของต่อมไขมันและต่อมเหงื่อที่ทำงานลดลง ทำให้ผิวเก็บความชื้นได้น้อยลง ร่วมกับปัจจัยกระตุ้นภายนอก เช่น อากาศแห้ง อาบน้ำร้อนจัด และใช้สบู่ที่มีฤทธิ์ชะล้างรุนแรง นอกจากนี้ยังอาจเกี่ยวข้องกับโรคประจำตัวอย่างเบาหวาน โรคไต โรคตับ ภาวะไทรอยด์ผิดปกติ หรือผลข้างเคียงจากยาบางชนิดที่รับประทานเป็นประจำ
ควรทามอยส์เจอร์ไรเซอร์ตอนไหนถึงจะได้ผลดีที่สุด
ควรทาทันทีภายใน 3 นาทีหลังอาบน้ำขณะผิวยังหมาดๆ เพราะเป็นช่วงที่ผิวดูดซึมและกักเก็บความชื้นได้ดีที่สุด ควรเลือกสูตรที่มีเซราไมด์ ยูเรีย หรือกลีเซอรีน และทาซ้ำอย่างน้อยวันละ 2 ครั้งเพื่อรักษาความชุ่มชื้นของผิวไว้ตลอดวัน
ผิวแห้งคันแบบไหนที่ควรพาผู้สูงอายุไปพบแพทย์
ควรพบแพทย์หากผิวแตกเป็นร่องลึกจนมีเลือดออก มีสัญญาณติดเชื้อ เช่น บวมแดง ร้อน หรือมีหนอง คันรุนแรงจนรบกวนการนอนหลับต่อเนื่องหลายคืน หรือมีผิวแห้งคันร่วมกับน้ำหนักลดผิดปกติหรือตัวเหลือง เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคภายในที่ต้องตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม
KIN HomeCare ช่วยดูแลผิวและสุขภาพผู้สูงอายุที่บ้านอย่างไรบ้าง
KIN HomeCare มีผู้ดูแลผู้สูงอายุ (NA) และบริการ Day Care ที่ดูแลแบบองค์รวม สังเกตความผิดปกติของผิวพรรณ ทามอยส์เจอร์ไรเซอร์และดูแลสุขอนามัยผิวหนังอย่างถูกวิธีในกิจวัตรประจำวัน หากพบสัญญาณผิดปกติจะประสานพยาบาลวิชาชีพและทีมแพทย์ให้ประเมินต่อเนื่องทันที โทร 061-881-9399
อัปเดตล่าสุด: 23 ส.ค. พ.ศ. 2569 | ทีมแพทย์ KIN | บทความนี้จัดทำเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล