ที่นอนกันแผลกดทับ จำเป็นไหม
และเลือกแบบไหนสำหรับผู้ป่วยติดเตียง
คู่มือฉบับสมบูรณ์ว่าใครบ้างที่ต้องใช้ที่นอนกันแผลกดทับ ประเภทไหนดีที่สุด และจะเลือกอย่างไรให้เหมาะกับผู้ป่วย โดยทีมพยาบาลวิชาชีพ KIN
สรุปสั้น: ผู้ป่วยที่เคลื่อนไหวเองไม่ได้หรือต้องนอนนิ่งนาน ควรใช้ที่นอนกันแผลกดทับเสมอ แผลกดทับที่เกิดแล้วรักษายากและเจ็บปวดมาก แต่ป้องกันได้ง่ายกว่ามากหากเลือกที่นอนถูกประเภทตั้งแต่แรก
แผลกดทับ (Pressure Ulcer หรือ Bedsore) คือปัญหาที่พบบ่อยที่สุดในผู้ป่วยติดเตียง และเป็นสัญญาณที่บอกว่าการดูแลที่บ้านยังขาดอุปกรณ์ที่ถูกต้อง ทีมพยาบาล KIN พบว่าผู้ป่วยที่มาขอรับบริการกายภาพบำบัดที่บ้านมากกว่า 30% มีแผลกดทับในระดับหนึ่งเมื่อเริ่มดูแล
ข่าวดีคือแผลกดทับป้องกันได้ด้วยสองอย่าง ได้แก่ การเปลี่ยนท่าสม่ำเสมอ และที่นอนที่กระจายแรงกดได้อย่างเหมาะสม บทความนี้อธิบายว่าควรเลือกแบบไหน
แผลกดทับคืออะไร และอันตรายแค่ไหน
คำตอบสั้น: แผลกดทับเกิดจากแรงกดซ้ำซากบนผิวหนังที่ทำให้เลือดไหลเวียนไม่ได้ เริ่มจากรอยแดงและอาจลุกลามไปถึงกระดูกในเวลาไม่กี่วัน รักษายากและเจ็บปวดมาก แต่ป้องกันได้ด้วยการเปลี่ยนท่าและที่นอนที่เหมาะสม
แผลกดทับเกิดเมื่อผิวหนังและเนื้อเยื่อที่อยู่ใต้กระดูกที่นูนออกมา เช่น สะโพก ก้นกบ ส้นเท้า ข้อศอก ถูกกดด้วยน้ำหนักตัวนานโดยไม่ได้เคลื่อนไหว เพียง 2 ชั่วโมงก็เริ่มเกิดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อได้แล้ว
ระดับ 1
รอยแดง ผิวยังไม่แตก กดแล้วไม่ซีด เริ่มรักษาได้ทันที
ระดับ 2
ผิวแตก ตุ่มน้ำ แผลตื้น ต้องดูแลแผลอย่างสม่ำเสมอ
ระดับ 3-4
แผลลึกถึงกล้ามเนื้อหรือกระดูก อาจติดเชื้อรุนแรง
เตือนจากทีมพยาบาล KIN: แผลกดทับระดับ 3-4 อาจใช้เวลารักษานานหลายเดือนถึงหลายปี และค่าใช้จ่ายการรักษาสูงกว่าราคาเช่าที่นอนกันแผลกดทับหลายเท่า การป้องกันตั้งแต่ต้นคุ้มค่ากว่าเสมอ
ที่นอนผู้ป่วยทั่วไป vs ที่นอนกันแผลกดทับ ต่างกันอย่างไร
คำตอบสั้น: ที่นอนผู้ป่วยทั่วไปรองรับน้ำหนักแบบเท่ากันทั่วพื้นผิว ส่วนที่นอนกันแผลกดทับออกแบบมาให้กระจายแรงกดออกจากจุดที่นูน เช่น สะโพกและก้นกบ ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดแผลมากที่สุด
| จุดเปรียบเทียบ | ที่นอนผู้ป่วยทั่วไป | ที่นอนกันแผลกดทับ |
|---|---|---|
| การกระจายแรงกด | เท่ากันทั่วพื้นผิว | กระจายแรงออกจากจุดนูน |
| ป้องกันแผลกดทับ | ป้องกันได้น้อย | ออกแบบมาป้องกันโดยตรง |
| ความนุ่มและการรองรับ | มาตรฐาน | สูงกว่า รองรับร่างกายตลอดแนว |
| ค่าเช่า/เดือน KIN | รวมอยู่ใน Set เตียง | เพิ่ม 2,000 บ./เดือน |
| เหมาะกับ | ผู้ป่วยที่ยังขยับตัวได้ | ผู้ป่วยติดเตียง ขยับเองไม่ได้ |
ข้อสังเกตจากทีม KIN: ที่นอนกันแผลกดทับไม่ใช่ "สินค้าหรู" แต่เป็น "อุปกรณ์ทางการแพทย์จำเป็น" สำหรับผู้ป่วยที่ขยับตัวเองไม่ได้ ค่าเช่าเดือนละ 2,000 บาทถูกกว่าค่าดูแลแผลกดทับที่เกิดขึ้นแล้วหลายสิบเท่า
ที่นอนกันแผลกดทับมีกี่ประเภท แต่ละแบบต่างกันอย่างไร
คำตอบสั้น: ที่นอนกันแผลกดทับมี 3 ประเภทหลัก ได้แก่ โฟมพิเศษ ลม และน้ำ โฟมพิเศษเหมาะที่สุดสำหรับใช้ที่บ้าน เพราะไม่ต้องปรับความดัน ไม่มีเสียง และดูแลง่าย ประเภทลมเหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงมาก
1. ที่นอนโฟมพิเศษ (Pressure Relief Foam)
ทำจากโฟมที่ออกแบบให้รับน้ำหนักและกระจายแรงกด บางรุ่นตัดเป็นรูปทรงพิเศษ (เช่น ลูกบาศก์หรือไข่) เพื่อให้ระบายอากาศและกระจายแรงดีขึ้น คือประเภทที่นิยมใช้ที่บ้านมากที่สุด
ข้อดี
ไม่มีเสียง ดูแลง่าย ไม่ต้องปรับความดัน ราคาเช่าต่ำสุด
ข้อจำกัด
ยังต้องเปลี่ยนท่าทุก 2 ชม. ไม่ใช่ทดแทนการพลิกตัว
2. ที่นอนลม (Alternating Pressure / Air Mattress)
ใช้ปั๊มไฟฟ้าสลับความดันอากาศในห้องเล็กๆ เป็นจังหวะ ทำให้แรงกดที่ผิวหนังสลับตำแหน่งตลอดเวลา เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงแผลกดทับสูงมาก หรือเริ่มมีรอยแดงระดับ 1 แล้ว
ข้อดี
สลับแรงกดอัตโนมัติ ป้องกันได้ดีกว่าโฟมในเคสเสี่ยงสูง
ข้อจำกัด
มีเสียงปั๊มรบกวน ราคาสูงกว่า ต้องดูแลปั๊มไฟฟ้า
3. ที่นอนเจลหรือน้ำ (Gel / Water Mattress)
ใช้เจลหรือน้ำเป็นวัสดุรองรับน้ำหนัก กระจายแรงกดได้ดีเพราะของเหลวรับรูปร่างร่างกายได้ แต่น้ำหนักมากและดูแลยากกว่า มักใช้ในโรงพยาบาลมากกว่าที่บ้าน
คำแนะนำจากทีม KIN: สำหรับการดูแลที่บ้าน ที่นอนโฟมพิเศษคุณภาพสูงเพียงพอสำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ ถ้าผู้ป่วยมีแผลกดทับระดับ 1 อยู่แล้วหรือมีความเสี่ยงสูงมาก ควรปรึกษาทีมพยาบาล KIN เพื่อพิจารณาที่นอนลม
ใครบ้างที่จำเป็นต้องใช้ที่นอนกันแผลกดทับ
คำตอบสั้น: ผู้ป่วยที่ขยับตัวเองไม่ได้หรือต้องนอนนิ่งนานกว่า 6 ชั่วโมงต่อวัน ควรใช้ที่นอนกันแผลกดทับทันที ไม่ควรรอให้เห็นรอยแดงก่อนแล้วค่อยหาซื้อ
จำเป็นต้องใช้
- ผู้ป่วยติดเตียง ขยับเองไม่ได้
- ผู้ป่วย Stroke ระยะแรก
- ผู้ป่วยหลังผ่าตัดใหญ่
- ผู้ป่วยที่มีน้ำหนักมาก (BMI สูง)
- ผู้สูงอายุที่ผิวหนังบาง แห้ง
- ผู้ป่วยที่มีเบาหวานหรือโรคหลอดเลือด
อาจไม่จำเป็น
- ผู้ป่วยที่ยังพลิกตัวได้เองทุก 2 ชม.
- พักฟื้นระยะสั้นไม่เกิน 1 สัปดาห์
- ผู้ป่วยที่ลุกขึ้นเดินได้ตลอดวัน
- ผิวหนังแข็งแรง ไม่มีปัจจัยเสี่ยง
หลักการง่ายๆ: ถ้าผู้ป่วยต้องนอนบนเตียงนานกว่า 6 ชั่วโมงต่อวันและขยับเองได้น้อย ให้ใช้ที่นอนกันแผลกดทับเป็นค่าเริ่มต้น ไม่ต้องรอให้เห็นอาการก่อน เพราะแผลกดทับมักไม่แสดงอาการที่ผิวหนังจนกระทั่งความเสียหายภายในลึกแล้ว
Mercury 15cm — ที่นอนกันแผลกดทับที่ KIN คัดเลือก
คำตอบสั้น: DHG Dyna-Form Mercury 15cm เป็นที่นอนโฟมพิเศษนำเข้าจากอังกฤษ ออกแบบมาสำหรับผู้ป่วยติดเตียงโดยเฉพาะ กระจายแรงกดได้ดีเยี่ยม เช่าจาก KIN ราคา 2,000 บาท/เดือน เช่า 12 เดือนขึ้นไป เริ่มเพียง 1,500 บาท/เดือน
ทีมสหวิชาชีพ KIN คัดเลือก DHG Dyna-Form Mercury 15cm สำหรับให้เช่าเพราะเป็นที่นอนที่ใช้จริงในโรงพยาบาลระดับสูง โฟมความหนาแน่นสูง 15 ซม. กระจายแรงกดได้ดีกว่าที่นอนทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด และดูแลรักษาง่ายสำหรับการใช้ที่บ้าน
โฟม 15 ซม.
ความหนาสูงสุดในกลุ่ม กระจายแรงกดดีเยี่ยม
Made in UK
DHG นำเข้าจากอังกฤษ ใช้จริงในโรงพยาบาล
2,000 บ./เดือน
เช่า 12 เดือน เริ่ม 1,500 บ./เดือน
ส่งถึงบ้าน
เช่า 3 เดือนขึ้นไป ส่งฟรี
สามารถเช่าที่นอน Mercury แบบเดี่ยวหรือรวมเป็น Set กับเตียงผู้ป่วยได้ที่หน้าเช่าอุปกรณ์การแพทย์ KIN ทีมพยาบาลช่วยแนะนำได้ว่าควรใช้คู่กับเตียงรุ่นไหน
"ทุกรายที่ทีม KIN ให้คำแนะนำ เราจะถามเสมอว่าผู้ป่วยใช้ที่นอนกันแผลกดทับอยู่หรือไม่ เพราะแผลกดทับที่เกิดแล้วทำให้การฟื้นฟูยากขึ้นมาก และเจ็บปวดมากสำหรับผู้ป่วย ป้องกันได้ง่ายกว่ารักษาเสมอ"
พว.อรฤทัย บุญตวง
ผู้จัดการสาขา KIN สุขุมวิท 107 | พยาบาลวิชาชีพ KIN
ติดต่อสอบถาม | นัดประเมินฟรี
ไม่แน่ใจว่าผู้ป่วยต้องใช้ที่นอนกันแผลกดทับแบบไหน ทีมพยาบาล KIN ช่วยประเมินและแนะนำได้ฟรี
KIN HomeCare — บริการทั่วประเทศ
คำถามที่พบบ่อย
ตอบโดยทีมแพทย์และพยาบาลวิชาชีพ KIN
ผู้จัดการสาขาโรงพยาบาลกายภาพบำบัด KIN สุขุมวิท 107 | พยาบาลวิชาชีพ เลขที่ พว.5311192883
เขียนและตรวจสอบโดย: ทีมวิชาการ KIN Rehabilitation & Homecare | ตรวจสอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN | อัปเดตล่าสุด: มิ.ย. พ.ศ. 2569
บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล กรุณาปรึกษาทีมแพทย์ก่อนตัดสินใจ