1. 6 อาการเสี่ยง โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทที่ควรสังเกต

อาการเสี่ยงของโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทมีลักษณะเฉพาะที่แยกจากอาการปวดกล้ามเนื้อทั่วไปได้ชัดเจน ข้อแรกคือปวดหลังส่วนล่างหรือปวดต้นคอเรื้อรังที่เป็นต่อเนื่องนานเกิน 2 สัปดาห์ ข้อที่สองคืออาการปวดร้าวลงขาข้างใดข้างหนึ่งในกรณีหมอนรองกระดูกเอวทับเส้นประสาท หรือปวดร้าวลงแขนในกรณีหมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาท ข้อที่สามคืออาการชาเป็นแนวตามเส้นประสาทที่ถูกกดทับ เช่น ชาที่น่องด้านนอกหรือปลายนิ้วเท้า ข้อที่สี่คือกล้ามเนื้ออ่อนแรง เช่น ยกปลายเท้าไม่ขึ้นหรือกำมือได้ไม่แน่น ข้อที่ห้าคืออาการปวดที่รุนแรงขึ้นเมื่อไอ จาม หรือเบ่ง เพราะแรงดันในโพรงกระดูกสันหลังเพิ่มขึ้นชั่วขณะ และข้อที่หกซึ่งถือเป็นสัญญาณฉุกเฉินคือการควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะหรืออุจจาระผิดปกติร่วมกับอาการชาบริเวณก้นกบ ซึ่งต้องพบแพทย์ทันทีโดยไม่รอนัด หากพบอาการตั้งแต่ข้อ 1-5 ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูหรือนักกายภาพบำบัดโดยเร็ว เพื่อวางแผนฟื้นฟูก่อนที่เส้นประสาทจะถูกกดทับนานจนเกิดความเสียหายถาวร

2. โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทเกิดจากอะไร และฟื้นฟูอย่างไรด้วยกายภาพบำบัด

สาเหตุหลักของโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทคือความเสื่อมตามวัย ซึ่งทำให้ปริมาณน้ำในหมอนรองกระดูกลดลงและปลอกหุ้มด้านนอกเปราะบางขึ้น โดยเฉพาะในช่วงอายุ 30-50 ปี นอกจากนี้พฤติกรรมในชีวิตประจำวันยังเร่งให้เกิดภาวะนี้เร็วขึ้น เช่น การยกของหนักด้วยท่าก้มหลังแทนการย่อเข่า การนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์เป็นเวลานานในท่าหลังค่อมหรือคอยื่น การนั่งขับรถทางไกลบ่อยครั้ง น้ำหนักตัวเกินที่เพิ่มแรงกดต่อหมอนรองกระดูกส่วนเอว รวมถึงอุบัติเหตุที่มีแรงกระแทกต่อกระดูกสันหลังโดยตรง เมื่อปลอกหมอนรองกระดูกฉีกและเนื้อวุ้นด้านในปลิ้นออกมากดทับรากประสาท ร่างกายจะตอบสนองด้วยอาการปวด ชา และอ่อนแรงตามที่กล่าวมาข้างต้น ในแง่การดูแล ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่ยังไม่มีอาการอ่อนแรงรุนแรงหรือควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ สามารถฟื้นฟูได้ด้วยกายภาพบำบัดโดยไม่ต้องผ่าตัด ทีมนักกายภาพบำบัดและแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูของ KIN จะประเมินระดับการกดทับ ออกแบบโปรแกรมการเคลื่อนไหวและท่าบริหารเฉพาะบุคคลเพื่อลดแรงกดต่อหมอนรองกระดูก ร่วมกับการปรับพฤติกรรมการนั่งและการยกของเพื่อลดโอกาสที่อาการจะกลับมาเป็นซ้ำ ทั้งนี้หากมีอาการปวดร้าวรุนแรง ชามาก หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงชัดเจน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยก่อนเริ่มโปรแกรมฟื้นฟูด้วยตนเอง ไม่ควรบริหารร่างกายเองโดยยังไม่ผ่านการประเมิน