ทำไมคอร์ส EECP ต้องครบ 35 ครั้ง
ทำไม่ครบต่างกันแค่ไหน

หลายคนที่เริ่มทำ EECP แล้วหยุดกลางคันเพราะคิดว่าอาการดีขึ้นแล้วหรือไม่สะดวกมาต่อ คำถามที่ตามมาคือ จำเป็นต้องทำให้ครบ 35 ครั้งจริงหรือไม่ และถ้าทำไม่ครบจะเสียโอกาสอะไรไปบ้าง บทความนี้เรียงตัวเลขจากงานวิจัยจริง ให้เห็นว่าทำไมตัวเลข 35 ถึงไม่ใช่ตัวเลขที่ตั้งขึ้นลอย ๆ

ตัวเลข 35 ครั้งไม่ใช่ตัวเลขที่คิดขึ้นเอง แต่เป็นโปรโตคอลที่ใช้กันมานานในโรคหัวใจ และถูกนำมาศึกษาต่อในผู้ป่วยสมองขาดเลือด ในฐานะแพทย์ที่ควบคุมเครื่องนี้เอง ผมเห็นคนไข้จำนวนไม่น้อยหยุดกลางคันเพราะรู้สึกว่าดีขึ้นแล้ว หรือเพราะติดขัดเรื่องการเดินทาง บทความนี้จะอธิบายว่าทำไมโปรโตคอลถึงกำหนดไว้ที่ 35 และทำไม่ครบแล้วต่างจากทำครบอย่างไรตามข้อมูลจริง

ตัวเลขและสัดส่วนในบทความนี้มาจากงานวิจัยในผู้ป่วยกลุ่มเฉพาะ ไม่ใช่การรับประกันผลลัพธ์รายบุคคล จำนวนครั้งที่เหมาะสมของแต่ละคนต้องให้แพทย์เป็นผู้พิจารณาและปรับตามการตอบสนอง

เนื้อหาในบทความนี้

คำตอบสั้น: โปรโตคอลมาตรฐานของ EECP คือ 1 ชั่วโมงต่อครั้ง ทำ 4 ถึง 5 ครั้งต่อสัปดาห์ ต่อเนื่อง 7 ถึง 8 สัปดาห์ รวมเป็น 35 ชั่วโมง ตัวเลขนี้มาจากข้อมูลเชิงประสบการณ์ในการรักษาผู้ป่วยเจ็บหน้าอกเรื้อรังจากประเทศจีนที่ใช้กันมานานหลายสิบปี ก่อนจะถูกนำมาเป็นมาตรฐานอ้างอิงในทะเบียนผู้ป่วยนานาชาติ และงานวิจัยผู้ป่วยสมองขาดเลือดในเวลาต่อมา

โปรแกรมจริงอาจปรับตามการตอบสนองและดุลยพินิจของแพทย์ผู้ควบคุม ไม่ใช่ตัวเลขตายตัวทุกราย

คำตอบสั้น: งานวิจัยที่ตอบคำถามนี้ตรงที่สุดคือการวิเคราะห์ทะเบียนผู้ป่วยสมองขาดเลือดที่โรงพยาบาลปรินซ์ออฟเวลส์ ฮ่องกง ตีพิมพ์ในวารสาร BMJ Open ปี 2556 ซึ่งติดตามผู้ป่วยที่ทำ ECP อย่างน้อย 10 ครั้งขึ้นไปจำนวน 155 ราย

ทั้ง 155 รายผ่านเกณฑ์ทำอย่างน้อย 10 ครั้งมาแล้วทั้งคู่ ความต่างจึงอยู่ที่ทำต่อจนครบหรือหยุดก่อน ไม่ใช่ทำหรือไม่ทำเลย

ตัวเลขจากโรคหัวใจที่ใช้เทียบเคียง งานวิจัยของ Lawson และคณะปี 2550 ในผู้ป่วยเจ็บหน้าอกเรื้อรังพบว่า กลุ่มที่ทำ EECP ไม่ครบคอร์สแรกมีเพียง 21.7% ที่อาการดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เทียบกับ 83.4% ในกลุ่มที่ทำครบคอร์ส เป็นอีกหลักฐานหนึ่งที่ชี้ไปทางเดียวกันว่า ความต่อเนื่องของการรักษามีผลต่อผลลัพธ์ แม้จะเป็นคนละโรคกับสโตรกก็ตาม

คำตอบสั้น: ในงานวิจัยเดียวกัน ผู้เขียนได้บันทึกเหตุผลของ 43 รายที่ทำไม่ครบ 35 ครั้งไว้อย่างละเอียด ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับ ผลข้างเคียงรุนแรงหรืออาการแย่ลงเลย

ตัวเลขจากผู้ป่วย 43 รายที่ทำ ECP ไม่ครบ 35 ครั้งในทะเบียนของ Lin และคณะ ปี 2556

สิ่งที่ทำให้คนไข้หยุดกลางคันบ่อยที่สุดคือเหตุผลเชิงระบบ ไม่ใช่ตัวโรคหรือตัวเครื่อง

• ไม่มีคนพาไปคลินิกต่อเนื่องหลังออกจากโรงพยาบาล เป็นเหตุผลอันดับหนึ่ง
• การรู้สึกว่าอาการดีขึ้นแล้วจึงหยุดเอง เป็นอันดับสอง ทั้งที่ยังไม่ครบคอร์ส
• ผลข้างเคียงที่ทนไม่ไหวจริง ๆ เกิดขึ้นเพียงส่วนน้อย ไม่ใช่เหตุผลหลัก

การวางแผนเรื่องการเดินทางและผู้ดูแลตั้งแต่ต้นคอร์ส ช่วยลดโอกาสทำไม่ครบได้มากที่สุด

คำตอบสั้น: ตัวเลข 70.5% เทียบ 46.5% ที่มักถูกหยิบไปพูดถึงบ่อย ต้องอ่านให้ถูกบริบท เพราะมีข้อจำกัดสำคัญที่ทำให้สรุปเกินจริงไม่ได้

สิ่งที่ตัวเลขนี้บอกไม่ได้ ตัวเลขนี้ไม่ได้แปลว่า EECP รักษาสโตรกได้ และไม่ได้แปลว่าทุกคนที่ทำครบ 35 ครั้งจะได้ผลลัพธ์ดีเหมือนกันหมด สิ่งที่พอสรุปได้อย่างระมัดระวังคือ ในกลุ่มผู้ป่วยที่แพทย์พิจารณาว่าเหมาะสมและเริ่มทำแล้ว การทำต่อจนครบคอร์สมีแนวโน้ม สัมพันธ์กับผลลัพธ์ที่ดีกว่าการหยุดกลางคัน

คำตอบสั้น: ทำได้ครับ แพทย์จะประเมินใหม่ตามอาการปัจจุบันและระยะเวลาที่ห่างจากคอร์สเดิม ไม่มีกฎตายตัวว่าต้องเว้นนานเท่าไร ข้อมูลจากทะเบียนผู้ป่วยเจ็บหน้าอกเรื้อรังชี้ว่าการทำซ้ำหรือทำต่อในผู้ที่เคยทำไม่ครบคอร์สแรก ยังช่วยให้อาการดีขึ้นเพิ่มได้

ข้อดีของการกลับมาทำต่อ ไม่ต้องเริ่มนับจากศูนย์เสมอไป แพทย์จะพิจารณาจากอาการและระยะเวลาที่ห่างหายไป ผู้ที่เคยทำไม่ครบคอร์สแรก แล้วกลับมาทำต่อหรือทำซ้ำ มีรายงานว่าอาการดีขึ้นเพิ่มเติมได้เช่นกัน

คำตอบสั้น: ก่อนตัดสินใจเริ่มคอร์ส EECP ควรวางแผนให้พร้อมทำต่อเนื่องจนครบ เพราะข้อมูลที่มีอยู่ชี้ไปทางเดียวกันว่าความต่อเนื่อง มีผลต่อผลลัพธ์ ทั้งในผู้ป่วยเจ็บหน้าอกเรื้อรังและผู้ป่วยสมองขาดเลือดที่มีการศึกษาไว้

เตรียมตัวก่อนเริ่มคอร์ส 35 ครั้ง

• วางแผนการเดินทางมาคลินิก 4 ถึง 5 ครั้งต่อสัปดาห์ ต่อเนื่อง 7 ถึง 8 สัปดาห์ล่วงหน้า
• หาผู้ดูแลหรือญาติที่พาไปได้สม่ำเสมอ โดยเฉพาะช่วงหลังออกจากโรงพยาบาลใหม่ ๆ
• แจ้งแพทย์ทันทีหากมีอาการผิดปกติระหว่างคอร์ส เช่น ปวดขามาก ผิวหนังถลอก แทนที่จะหยุดเองเงียบ ๆ
• ถามแพทย์ผู้ควบคุมทุกครั้งว่าจำนวนครั้งที่เหมาะกับตัวเองคือเท่าไร เพราะบางรายอาจต้องปรับจาก 35 ตามการตอบสนอง

ผู้ป่วยทุกรายต้องผ่านการประเมินและคัดกรองข้อห้ามโดยแพทย์ก่อนเริ่มคอร์สเสมอ

ติดต่อสอบถาม | นัดประเมินฟรี

ปรึกษาแพทย์ก่อนตัดสินใจทำ EECP ประเมินก่อนไม่มีค่าใช้จ่าย

KIN Medical Hub ลาดพร้าว 71

โรงพยาบาลกายภาพบำบัด KIN สุขุมวิท 107

KIN ศูนย์ฟื้นฟู พัทยา

KIN ศูนย์ฟื้นฟู ราชพฤกษ์

KIN รามคำแหง 24 จองสิทธิ์ก่อนเปิด 1 ต.ค. 2569

KIN ศาลายา จองสิทธิ์ก่อนเปิด 1 พ.ย. 2569

สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669

คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN

1. Lin W และคณะ ปัจจัยทำนายผลลัพธ์ในผู้ป่วยสมองขาดเลือดที่ได้รับ counterpulsation วารสาร BMJ Open ปี 2556
2. Lawson WE และคณะ ประสิทธิผลของการทำ EECP ซ้ำในผู้ป่วยเจ็บหน้าอกที่ทำคอร์สแรกไม่ครบ วารสาร Cardiology ปี 2550
3. Han JH และ Wong KS Counterpulsation กับโรคสมองขาดเลือด วารสาร Cerebrovascular Diseases ปี 2551

น.อ.นพ. เถลิงเกียรติ แจ่มอุลิตรัตน์ ว.28431

แพทย์เฉพาะทางรังสีร่วมรักษา · KIN × CHARNN Vascular Center สุขุมวิท 107

เขียนและตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย น.อ.นพ. เถลิงเกียรติ แจ่มอุลิตรัตน์ ว.28431 แพทย์เฉพาะทางรังสีร่วมรักษา ผู้ผ่านการรับรอง RENEW™ NCP-5 Operator Training | เรียบเรียงโดยกองบรรณาธิการ KIN | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ก.ย. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้นตามหลักฐานทางการแพทย์ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะราย จำนวนครั้งที่เหมาะสมของแต่ละคนต้องให้แพทย์ผู้ควบคุมเป็นผู้พิจารณา