ภูมิคุ้มกันร่างกาย EP.2
"ภูมิคุ้มกันร่างกาย EP.1"
บรรยายโดย พลเอกรองศาตราจารย์นายแพทย์ ปริญญา ทวีชัยการ
- ภูมิคุ้มกันร่างกาย
- ภูมิคุ้มกันคือระบบป้องกันตัวเองของร่างกายจากสิ่งแปลกปลอม
- สิ่งแปลกปลอมแบ่งเป็น 2 กลุ่ม: จากภายนอก (เช่น เชื้อโรค) และจากภายใน (เช่น เซลล์ติดเชื้อ เซลล์มะเร็ง)
- ร่างกายใช้ Major Histocompatibility Complex (MHC) เพื่อแยกแยะสิ่งแปลกปลอม
- ภูมิคุ้มกันแบ่งเป็น 2 ชนิด:
- Innate Immunity (มีมาแต่กำเนิด)
- Acquired/Adaptive Immunity (สร้างขึ้นภายหลัง)
- Innate Immunity
- ประกอบด้วย:
- ผิวหนังที่ปกคลุมร่างกาย (กายนคร)
- เม็ดเลือดขาวชนิดต่างๆ
- ทวารทั้ง 6 (ตา หู จมูก ปาก ช่องปัสสาวะ ช่องอุจจาระ) เป็นจุดอ่อนของระบบ แต่มีกลไกป้องกัน
- เม็ดเลือดขาวสำคัญ ได้แก่:
- Neutrophils: ฆ่าแบคทีเรีย
- Macrophages: กินสิ่งแปลกปลอม
- Mast cells: ปล่อยสาร histamine เมื่อพบเชื้อโรค
- NK cells: กำจัดเซลล์ติดเชื้อและเซลล์มะเร็ง
- Dendritic cells: รวบรวมข้อมูลของศัตรูและส่งต่อให้ระบบภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะ
- Acquired/Adaptive Immunity
- ทำงานโดย Lymphocytes (B cells และ T cells)
- B cells สร้าง antibodies
- T cells สร้างหน่วยรบพิเศษที่มีความจำเพาะต่อเชื้อโรค
- มีความจำ (memory) ทำให้ตอบสนองได้เร็วขึ้นเมื่อเจอเชื้อโรคเดิมอีกครั้ง
- การเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน
- ไม่มียาหรือสารอาหารใดที่พิสูจน์ได้ว่าเพิ่มประสิทธิภาพภูมิคุ้มกันโดยตรง
- แนะนำให้ทำให้ร่างกายแข็งแรงโดยรวม:
- ไม่สูบบุหรี่
- ทานอาหารครบหมู่
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- รักษาน้ำหนักตัวให้เหมาะสม
- ดื่มสุราแต่พอควร
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
- ไม่เครียด
- รักษาสุขอนามัย
- อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี
- ไวรัสและการติดเชื้อ
- ไวรัสประกอบด้วย: กรดนิวคลีอิก (DNA หรือ RNA), แคปซิด, และบางชนิดมีเปลือกหุ้ม
- ไวรัสต้องอาศัยเซลล์มีชีวิตเพื่อเพิ่มจำนวน
- COVID-19 เป็น RNA ไวรัส เข้าสู่ร่างกายผ่านระบบทางเดินหายใจ
- ร่างกายต่อสู้ด้วยระบบภูมิคุ้มกันทั้งแบบ innate และ adaptive
- Cell Therapy
- การนำเซลล์มีชีวิตใส่เข้าไปในร่างกายเพื่อรักษาโรค
- แบ่งเป็น 3 แบบ: Autogenous, Allogeneic, และ Xenogeneic
- Stem cell therapy เป็นหนึ่งในวิธีการรักษาแบบ cell therapy
- ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ stem cell:
- ปริมาณลดลงตามอายุ
- การให้ stem cell ของตัวเองอาจช่วยชะลอวัยได้
- การใช้รักษาโรคบางชนิด เช่น มะเร็งเม็ดเลือดขาว มีความเสี่ยง
โดยสรุป เอกสารนี้ให้ข้อมูลครอบคลุมเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย การทำงานของไวรัส และการรักษาด้วย cell therapy โดยเน้นย้ำว่าการมีสุขภาพแข็งแรงโดยรวมเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน
ขอขอบคุณ พล.อ. รศ. นพ.ปริญญา ทวีชัยการ ที่ให้เผยแพร่สื่อวีดีโอ