“เกมตึกถล่ม” ถล่มความเบื่อ ปลุกพลังสมอง
กิจกรรมฝึกสมาธิ เสริมกล้ามเนื้อมือ และเติมเสียงหัวเราะให้ผู้สูงวัยในแบบ KIN
การเล่นที่มากกว่าความสนุก
การดูแลผู้สูงอายุไม่จำเป็นต้องจริงจังหรือเคร่งเครียดเสมอไป ที่ KIN เราเชื่อว่า “การเล่น” คือหนึ่งในวิธีฟื้นฟูที่อ่อนโยนและได้ผลดี ทั้งต่อสมอง ร่างกาย และจิตใจ กิจกรรม “เกมตึกถล่ม” จึงถูกนำมาใช้เป็นกิจกรรมกลุ่มที่ช่วยกระตุ้นการทำงานของสมอง พร้อมสร้างบรรยากาศผ่อนคลายและเป็นกันเองให้กับผู้สูงวัย
เกมเรียบง่ายที่ดูเหมือนเล่นสนุกนี้ แท้จริงแล้วซ่อนประโยชน์ด้านการฟื้นฟูไว้อย่างครบถ้วน โดยเฉพาะในเรื่องสมาธิ การควบคุมมือ และการประสานงานระหว่างสายตากับการเคลื่อนไหว
เกมตึกถล่ม (Jenga) คืออะไร
เกมตึกถล่มเป็นกิจกรรมที่ใช้บล็อกไม้ซ้อนกันเป็นชั้น ๆ และให้ผู้เล่นค่อย ๆ ดึงบล็อกออกทีละชิ้น โดยต้องระมัดระวังไม่ให้โครงสร้างล้มลง กติกาเรียบง่าย เข้าใจง่าย และสามารถปรับระดับความยากให้เหมาะกับผู้สูงอายุแต่ละคนได้
ที่ KIN กิจกรรมนี้ถูกออกแบบให้เล่นในบรรยากาศสบาย ๆ ไม่เน้นแพ้–ชนะ แต่เน้นการมีส่วนร่วม ความตั้งใจ และความสนุกระหว่างการเล่น เพื่อให้ผู้สูงวัยรู้สึกผ่อนคลายและกล้าแสดงออก
- เล่นกลุ่มเล็ก 2–4 คน เพื่อให้มีช่วงพักและได้พูดคุย
- กำหนดเวลาต่อรอบแบบสบาย ๆ ไม่เร่งรีบ
- ให้เลือกมือถนัด และปรับระดับความสูงของตึกตามความสามารถ
- เริ่มจากตึกเตี้ยก่อน แล้วค่อยเพิ่มชั้นเมื่อมั่นใจขึ้น
- ใช้บล็อกขนาดใหญ่/น้ำหนักเบาสำหรับมืออ่อนแรง
- ให้ผู้ดูแลช่วย “ชี้ตำแหน่ง” แต่ให้ผู้สูงอายุเป็นคนตัดสินใจและลงมือ
ฝึกสมองผ่านการเล่นอย่างเป็นธรรมชาติ
ระหว่างการเล่นเกมตึกถล่ม ผู้สูงอายุจะต้องใช้สมาธิจดจ่อกับบล็อกไม้แต่ละชิ้น พิจารณาว่าควรดึงชิ้นใดออกก่อนและควรออกแรงอย่างไร กระบวนการคิดนี้ช่วยกระตุ้นสมองในหลายด้าน ทั้งการวิเคราะห์ การตัดสินใจ และความจำระยะสั้น
การรอคอยรอบของตนเอง การสังเกตการเล่นของผู้อื่น และการคาดเดาผลลัพธ์ ล้วนเป็นการฝึกสมองอย่างอ่อนโยน โดยไม่ทำให้รู้สึกกดดันหรือเครียด
- สมาธิและการจดจ่อ (attention)
- การวางแผนและการตัดสินใจ (executive function)
- ความจำระยะสั้น (working memory)
- การรับรู้เชิงพื้นที่ (visuospatial skill)
เสริมกล้ามเนื้อมือ และการประสานงานมือ–ตา
การหยิบบล็อกไม้ ดึงออกอย่างช้า ๆ และควบคุมน้ำหนักมือให้พอดี ช่วยฝึกกล้ามเนื้อมัดเล็กของมือและนิ้วได้เป็นอย่างดี ขณะเดียวกัน ผู้สูงอายุต้องใช้สายตาในการประเมินตำแหน่งและความมั่นคงของตึก จึงช่วยพัฒนาการประสานงานระหว่างมือกับสายตา
กิจกรรมลักษณะนี้เหมาะสำหรับผู้สูงวัยที่ต้องการกระตุ้นการใช้งานมืออย่างปลอดภัย และช่วยรักษาความคล่องตัวในการทำกิจวัตรประจำวัน
เสียงหัวเราะที่ช่วยเยียวยาใจ
นอกจากประโยชน์ด้านสมองและร่างกายแล้ว เกมตึกถล่มยังสร้างความสุขทางใจได้อย่างชัดเจน เสียงหัวเราะเมื่อบล็อกใกล้ล้ม สีหน้าลุ้นระหว่างดึงไม้ หรือรอยยิ้มเมื่อเล่นสำเร็จ ล้วนเป็นช่วงเวลาที่ช่วยลดความเครียดและสร้างพลังบวกให้กับผู้สูงอายุ
บรรยากาศการเล่นร่วมกันทำให้ผู้สูงวัยได้พูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม ช่วยลดความรู้สึกโดดเดี่ยว และเสริมความอบอุ่นทางอารมณ์
การดูแลอย่างใกล้ชิดในแบบ KIN
ตลอดกิจกรรม ทีมผู้ดูแลของ KIN จะอยู่ใกล้ชิด คอยอธิบายกติกาอย่างใจเย็น สังเกตอาการเหนื่อยล้า และปรับจังหวะการเล่นให้เหมาะกับแต่ละคน เป้าหมายคือให้ผู้สูงอายุได้คิดและลงมือทำด้วยตัวเองอย่างมั่นใจ โดยมีทีมงานคอยอยู่ข้าง ๆ อย่างไม่กดดัน
การดูแลลักษณะนี้สะท้อนแนวคิดการดูแลแบบครอบครัว ที่ให้ความสำคัญกับความรู้สึก ความปลอดภัย และความสุขในทุกช่วงเวลา
ทำไมเกมตึกถล่มจึงเหมาะกับผู้สูงอายุ
เกมตึกถล่มเป็นกิจกรรมที่เหมาะกับผู้สูงอายุหลายกลุ่ม เพราะไม่ต้องใช้แรงมาก สามารถปรับระดับความยากได้ เล่นเป็นกลุ่มเล็กได้ และไม่สร้างแรงกดดันด้านการแข่งขัน จึงเหมาะทั้งกับผู้สูงอายุที่ยังแข็งแรง และผู้สูงอายุที่ต้องการการดูแลใกล้ชิดเป็นพิเศษ
- กติกาชัด เล่นได้ทันที ไม่ซับซ้อน
- ปรับความสูง/เวลา/รูปแบบการช่วยเหลือได้
- เน้นสนุกและมีส่วนร่วมมากกว่าแพ้–ชนะ
การเล่นที่สร้างคุณค่าในทุกวัน
เกมตึกถล่มอาจดูเป็นเพียงกิจกรรมเล่นสนุก แต่สำหรับผู้สูงวัยแล้ว นี่คือกิจกรรมที่ช่วยปลุกพลังสมอง เสริมความแข็งแรงของมือ และเติมเต็มความสุขทางใจ ที่ KIN เราเชื่อว่า การดูแลที่ดีไม่ใช่แค่การรักษา แต่คือการสร้างช่วงเวลาที่ผู้สูงอายุรู้สึกผ่อนคลาย มีคุณค่า และใช้ชีวิตในแต่ละวันได้อย่างมีความหมาย
