งูสวัดในผู้สูงอายุ แผลหายแล้วยังปวด
ปวดประสาทหลังเป็นงูสวัดเกิดจากอะไร
รู้ทันอาการ ดูแลอาการปวด และข้อมูลวัคซีนงูสวัด
ของผู้เป็นงูสวัด (CDC)
ทั้งตัวโรคและภาวะแทรกซ้อน
ดีที่สุดภายใน 72 ชั่วโมงแรก (CDC)
เสี่ยงกระทบตา
ญาติหลายบ้านเล่าว่า คุณแม่เป็นงูสวัด แผลหายแล้ว แต่ยังปวดแสบจนนอนไม่หลับ อาการนี้เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยของงูสวัด ไม่ใช่การคิดไปเอง
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปสำหรับญาติ ไม่แนะนำชื่อยาหรือขนาดยา การรักษาและการฉีดวัคซีนให้ปรึกษาแพทย์
เนื้อหาในบทความนี้
1. งูสวัดในผู้สูงอายุคืออะไร ทำไมเป็นบ่อยเมื่ออายุมาก
คำตอบสั้น: งูสวัดเกิดจากเชื้อไวรัสอีสุกอีใสที่หลบอยู่ในปมประสาทตั้งแต่เคยเป็นอีสุกอีใส แล้วกลับมาแสดงอาการเมื่อภูมิคุ้มกันลดลง CDC ระบุว่าความเสี่ยงงูสวัดและภาวะแทรกซ้อนเพิ่มขึ้นชัดเจนหลังอายุ 50 ปี
ข้อมูลในสหรัฐฯ พบว่าราว 1 ใน 3 คนจะเป็นงูสวัดในช่วงชีวิต
งูสวัดเป็นเรื่องที่ผู้สูงอายุควรรู้ทัน
2. อาการงูสวัดเป็นอย่างไร ต้องพบแพทย์เร็วแค่ไหน
คำตอบสั้น: มักเริ่มจากปวด คัน หรือเสียวแปลบบริเวณผิวด้านเดียวของร่างกายก่อนผื่นขึ้นหลายวัน ตามด้วยตุ่มน้ำเรียงเป็นแนว ควรพบแพทย์เร็ว CDC ระบุว่าการรักษาได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง (งานวิจัยส่วนใหญ่นับจากผื่นขึ้น) เลยช่วงนี้แล้วก็ยังควรพบแพทย์
- ก่อนผื่นขึ้น ปวด คัน หรือเสียวแปลบตรงบริเวณที่ผื่นจะขึ้น อาจนำมาก่อนหลายวัน
- ผื่นและตุ่มน้ำ มักเป็นแนวเดียวรอบลำตัวข้างซ้ายหรือขวา หรือที่ใบหน้าด้านเดียว
- ระยะเวลา ตุ่มน้ำตกสะเก็ดใน 7–10 วัน และผื่นมักหายใน 2–4 สัปดาห์ (CDC)
พบแพทย์ทันทีเมื่อ ผื่นขึ้นที่หน้าผาก รอบตา ปลายจมูก ตาแดง ตาพร่า (เสี่ยงสูญเสียการมองเห็น) · ผื่นกระจายหลายบริเวณ โดยเฉพาะผู้ภูมิคุ้มกันต่ำ · หน้าเบี้ยว ปวดหู ได้ยินลดลง หรือแขนขาอ่อนแรง · ถ้าสับสน ซึมลง ปวดศีรษะมาก หรือคอแข็ง โทร 1669 (CDC)
3. ปวดประสาทหลังเป็นงูสวัดคืออะไร ใครเสี่ยง
คำตอบสั้น: CDC นิยามว่าคือปวดบริเวณที่เคยมีผื่น ต่อเนื่องเกิน 90 วันหลังผื่นขึ้น อาจนานเป็นปี พบราว 10–18% ผู้อายุน้อยกว่า 40 ปีพบน้อย ส่วนผู้สูงอายุพบบ่อยกว่าและมักปวดนานและรุนแรงกว่า
งานทบทวนการศึกษาไปข้างหน้า 19 งาน (วารสาร Pain พ.ศ. 2559) พบลักษณะตอนเป็นงูสวัดที่เพิ่มโอกาสปวดเรื้อรังตามมา ดังนี้
| ลักษณะตอนเป็นงูสวัด | โอกาสปวดเรื้อรังตามมา | ญาติทำอะไรได้ |
|---|---|---|
| อายุมากขึ้น | เพิ่มขึ้นทุก 10 ปีของอายุ | รีบพาพบแพทย์ตั้งแต่เริ่มมีอาการ |
| ปวดนำก่อนผื่นขึ้น | สูงขึ้นราว 2.3 เท่า | จดว่าเริ่มปวดวันไหน บอกแพทย์ |
| ปวดมากช่วงเป็นผื่น | สูงขึ้นราว 2.2 เท่า | บอกระดับปวดให้แพทย์ทราบ |
| ผื่นรุนแรง กว้าง | สูงขึ้นราว 2.6 เท่า | ดูแลแผลตามแพทย์สั่ง กันติดเชื้อ |
| ผื่นกระทบบริเวณตา | สูงขึ้นราว 2.5 เท่า | พบแพทย์ทันที |
Forbes และคณะ วารสาร Pain พ.ศ. 2559 · เป็นค่าเฉลี่ยจากต่างประเทศ บอกไม่ได้ว่าใครจะปวดเรื้อรัง
เสื้อผ้าหลวมนุ่มช่วยลดการเสียดสีบริเวณที่ปวด
4. ผู้สูงอายุปวดหลังงูสวัด ญาติช่วยดูแลอย่างไร
คำตอบสั้น: พาพบแพทย์เพื่อวางแผนจัดการความปวด กินยาตามที่แพทย์สั่งโดยไม่ปรับเอง และช่วยดูแลเรื่องการนอน การกิน และอารมณ์ เพราะ CDC ระบุว่าอาการปวดนี้รบกวนชีวิตประจำวันได้มาก
สิ่งที่ญาติทำได้ทุกวัน
ปวดไม่ดีขึ้น ถ้าปวดจนนอนไม่ได้ กินไม่ได้ หรือยาที่ได้ไม่ช่วย ให้กลับไปพบแพทย์ แพทย์อาจปรับแผนหรือส่งต่อผู้เชี่ยวชาญด้านความปวด
5. วัคซีนงูสวัด ผู้สูงอายุควรฉีดไหม
คำตอบสั้น: สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทยแนะนำวัคซีนงูสวัดในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ มี 2 ชนิด ชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นฉีด 2 เข็มตั้งแต่อายุ 50 ปี ชนิดเชื้อเป็นฉีด 1 เข็มตั้งแต่อายุ 60 ปี ควรปรึกษาแพทย์ว่าชนิดใดเหมาะ
- เคยเป็นงูสวัดแล้วก็ฉีดได้ โดยเว้นระยะอย่างน้อย 6 เดือน (คำแนะนำสมาคมฯ ฉบับประชาชน พ.ศ. 2566)
- ไม่ต้องตรวจว่าเคยเป็นอีสุกอีใส รับวัคซีนได้ไม่ว่าจะเคยหรือไม่เคยเป็น
- ชนิดเชื้อเป็นห้ามใช้ในผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง จึงต้องให้แพทย์ดูโรคประจำตัวและยาที่ใช้ก่อน
งานวิจัยในผู้อายุ 70 ปีขึ้นไป การทดลองแบบสุ่มใน 18 ประเทศ (วารสาร NEJM พ.ศ. 2559) พบวัคซีนชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นลดการเกิดงูสวัดได้ราว 90% และข้อมูลรวมพบลดปวดประสาทหลังงูสวัดได้ราว 89% ผู้ได้วัคซีนรายงานอาการที่แขน เช่น ปวดบวม หรืออาการทั่วตัว เช่น ไข้ อ่อนเพลีย อย่างใดอย่างหนึ่งภายใน 7 วัน 79.0% เทียบกับ 29.5% ในกลุ่มยาหลอก ข้อจำกัด: บริษัทผู้ผลิตวัคซีนเป็นผู้ให้ทุน และติดตามเฉลี่ยราว 3.7 ปี
ปรึกษาแพทย์ก่อนฉีดวัคซีน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว
6. งูสวัดติดต่อไหม ดูแลผู้ป่วยในบ้านอย่างไร
คำตอบสั้น: งูสวัดไม่ได้ติดเป็นงูสวัด แต่คนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่เคยได้วัคซีน อาจติดเชื้อจากการสัมผัสน้ำในตุ่มหรือหายใจรับอนุภาคไวรัสจากตุ่ม แล้วเป็นอีสุกอีใส CDC ระบุว่าไม่แพร่เชื้อก่อนตุ่มขึ้น และหลังผื่นตกสะเก็ดหมดแล้ว
- ปิดผื่นไว้ ไม่แตะหรือเกา และไม่ให้คนอื่นสัมผัสตุ่มน้ำ
- ล้างมือบ่อย ๆ อย่างน้อย 20 วินาที โดยเฉพาะหลังทำแผล
- เลี่ยงใกล้ชิด หญิงตั้งครรภ์ที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใส ทารกคลอดก่อนกำหนด และผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ จนกว่าผื่นตกสะเก็ด
“แผลงูสวัดหายแล้วแต่ยังปวด ไม่ใช่เรื่องคิดไปเองค่ะ จดความปวดไว้ แล้วพากลับไปคุยกับแพทย์ อย่าปล่อยให้ทนอยู่คนเดียว”
ดูแลผู้สูงอายุที่ปวดหลังงูสวัด ที่ KIN พัทยา
KIN พัทยา จังหวัดชลบุรี เป็นศูนย์ดูแลและฟื้นฟูผู้สูงอายุของ KIN Rehabilitation มีส่วนช่วยครอบครัวที่ดูแลผู้สูงอายุซึ่งปวดเรื้อรังหลังงูสวัด อ่านวิธีเลือกศูนย์ที่ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ พัทยา ชลบุรี เลือกอย่างไร
- พยาบาลดูแลตลอด 24 ชั่วโมง สังเกตความปวด การนอน การกิน และแจ้งแพทย์เมื่ออาการเปลี่ยน
- จัดยาตามคำสั่งแพทย์ จากยาประจำตัวที่ญาติเตรียมมา ไม่ปรับยาเอง
- ทีมรวมของ KIN: แพทย์ 5 ท่าน ทีมแพทย์ครอบคลุม 5 สาขา · 8 สาขาวิชาชีพ (ดูทีม)
- ดูแลที่บ้าน KIN HomeCare มีเจ้าหน้าที่ในพื้นที่พัทยา และมีพยาบาลดูแลที่บ้าน
- เยี่ยมชมฟรีและปรึกษาฟรี ทุกวัน 09:00–18:00 น. ผู้ที่ยังมีตุ่มน้ำ ปรึกษาทีมก่อนนัดเข้าพัก
ติดต่อ KIN พัทยา | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาการดูแลผู้สูงอายุที่ปวดเรื้อรังหลังงูสวัด · ผื่นขึ้นที่ใบหน้าหรือรอบตา พบแพทย์ทันที
สาขาอื่นของ KIN Rehabilitation
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
งูสวัดหายแล้วแต่ยังปวด เป็นเพราะอะไร
ถ้าปวดบริเวณเดิมเกิน 90 วันหลังผื่นขึ้น เรียกว่าปวดประสาทหลังเป็นงูสวัดค่ะ พบราว 10 ถึง 18% และพบมากในผู้สูงอายุ ควรพบแพทย์เพื่อวางแผนจัดการความปวดค่ะ
ปวดประสาทหลังเป็นงูสวัด ปวดนานแค่ไหน
บางคนปวดเป็นเดือน บางคนเป็นปีค่ะ ผู้สูงอายุมักปวดนานและรุนแรงกว่า จึงควรพบแพทย์ ไม่ควรทนปวดเองค่ะ
เป็นงูสวัดต้องรีบพบแพทย์ไหม
ควรรีบค่ะ การรักษาได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มภายใน 72 ชั่วโมงแรก เลยช่วงนี้ก็ยังควรพบแพทย์ ถ้าผื่นขึ้นที่ใบหน้าหรือรอบตาให้พบแพทย์ทันทีค่ะ
ผู้สูงอายุควรฉีดวัคซีนงูสวัดไหม
สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทยแนะนำวัคซีนงูสวัดในผู้ใหญ่ ชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นตั้งแต่ 50 ปี ชนิดเชื้อเป็นตั้งแต่ 60 ปี ควรปรึกษาแพทย์ว่าชนิดใดเหมาะค่ะ
เคยเป็นงูสวัดแล้ว ฉีดวัคซีนได้ไหม
ฉีดได้ค่ะ คำแนะนำของสมาคมฯ ให้เว้นระยะอย่างน้อย 6 เดือนหลังเป็นงูสวัด ปรึกษาแพทย์เรื่องเวลาที่เหมาะค่ะ
งูสวัดติดต่อคนในบ้านได้ไหม
คนที่ไม่เคยเป็นอีสุกอีใสหรือไม่เคยได้วัคซีน อาจติดเป็นอีสุกอีใสจากการสัมผัสน้ำในตุ่มหรือหายใจรับเชื้อจากตุ่มค่ะ ให้ปิดผื่นและล้างมือบ่อย จนกว่าผื่นตกสะเก็ดค่ะ
- Clinical Overview of Shingles (Herpes Zoster) — Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Shingles Symptoms and Complications — CDC
- About Shingles (Herpes Zoster) — CDC
- Clinical Signs and Symptoms of Shingles — CDC
- Pink Book: Zoster — CDC
- คำแนะนำการให้วัคซีนป้องกันโรคสำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ พ.ศ. 2566 ฉบับประชาชน — สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย
- Efficacy of the Herpes Zoster Subunit Vaccine in Adults 70 Years of Age or Older — Cunningham AL และคณะ วารสาร The New England Journal of Medicine พ.ศ. 2559
- A systematic review and meta-analysis of risk factors for postherpetic neuralgia — Forbes HJ และคณะ วารสาร Pain พ.ศ. 2559
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 แพทย์ประจำคิน | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: ต.ค. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย การรักษา ยา และการเลือกวัคซีนต้องให้แพทย์ตัดสิน ตัวเลขงานวิจัยไม่ใช่ผลของผู้ป่วย KIN