ลดหย่อนภาษีดูแลพ่อแม่และผู้ป่วยติดเตียง 2569
ต้องมีบัตรคนพิการไหม ทำบัตรอย่างไร
สรุปจากเว็บไซต์กรมสรรพากรและกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ
เงินได้ผู้พิการไม่เกิน 30,000 บาท
อายุ 60 ปีขึ้นไป
พี่น้องเฉลี่ยตามส่วนได้
ผู้ดูแลยื่นแทนได้
หลายครอบครัวที่ดูแลพ่อแม่หรือผู้ป่วยติดเตียงยังไม่ได้ใช้ค่าลดหย่อนที่มีอยู่ เพราะไม่แน่ใจว่าต้องมีบัตรคนพิการไหม ใช้ได้กี่รายการ และใช้เอกสารอะไร
ข้อมูลทั่วไป ณ 23 ก.ย. 2569 สำหรับวางแผนปีภาษี 2569 (ยื่นแบบต้นปี 2570) ไม่ใช่คำแนะนำภาษีรายบุคคล ตรวจสอบกับกรมสรรพากร สายด่วน 1161 ก่อนยื่น
เนื้อหาในบทความนี้
1. ลดหย่อนภาษีดูแลพ่อแม่และผู้ป่วยติดเตียง มีรายการอะไรบ้าง
คำตอบสั้น: มี 3 รายการหลัก คือค่าอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดาคนละ 30,000 บาท ค่าอุปการะเลี้ยงดูคนพิการหรือคนทุพพลภาพคนละ 60,000 บาท และเบี้ยประกันสุขภาพพ่อแม่ตามจ่ายจริงไม่เกิน 15,000 บาท ทุกรายการกำหนดให้ผู้ที่ถูกนำมาลดหย่อนมีเงินได้ไม่เกิน 30,000 บาทต่อปี
| ค่าลดหย่อนที่เกี่ยวกับการดูแลพ่อแม่ | จำนวน | เงื่อนไขหลัก | เอกสาร |
|---|---|---|---|
| อุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา | คนละ 30,000 บาท | อายุ 60 ปีขึ้นไป · เงินได้ไม่เกิน 30,000 บาท · ผู้ยื่นเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย · พี่น้องใช้ได้คนเดียว | ล.ย.03 |
| อุปการะเลี้ยงดูคนพิการหรือคนทุพพลภาพ | คนละ 60,000 บาท | มีบัตรคนพิการที่ระบุผู้ยื่นเป็นผู้ดูแล หรือแพทย์รับรองทุพพลภาพ · เงินได้ไม่เกิน 30,000 บาท ไม่นับเงินได้ที่ยกเว้น | ล.ย.04 (+ ล.ย.04-1 กรณีทุพพลภาพ) |
| เบี้ยประกันสุขภาพพ่อแม่ | ตามจ่ายจริง ไม่เกิน 15,000 บาท | พ่อแม่มีเงินได้ไม่เกิน 30,000 บาท · รวมประกันการดูแลระยะยาว | หนังสือรับรองจากบริษัทประกัน |
| ค่าสถานดูแล หรือค่าจ้างผู้ดูแล | ไม่มีรายการเฉพาะ | — | — |
ที่มา: กรมสรรพากร ตรวจ 23 ก.ย. 2569 · รายการที่มักถูกมองข้ามคือค่าอุปการะคนพิการ ซึ่งไม่มีเงื่อนไขอายุ
เตรียมเอกสารลดหย่อนระหว่างปี ดีกว่ารอช่วงยื่นแบบ
2. ลดหย่อนภาษีดูแลคนพิการ 60,000 บาท เงื่อนไขและเอกสาร
คำตอบสั้น: หักได้คนละ 60,000 บาท เมื่อผู้พิการมีบัตรประจำตัวคนพิการ ผู้ยื่นมีชื่อเป็นผู้ดูแลในบัตร และผู้พิการมีเงินได้ไม่เกิน 30,000 บาทในปีนั้นโดยไม่นับเงินได้ที่ได้รับยกเว้น ใช้แบบ ล.ย.04 พร้อมสำเนาบัตร
ผู้พิการที่หักได้ ได้แก่ พ่อแม่ของผู้ยื่นหรือของคู่สมรส คู่สมรส บุตรหรือบุตรของคู่สมรส และบุคคลอื่นที่ผู้ยื่นเป็นผู้ดูแลตามกฎหมายอีก 1 คน
- ชื่อผู้ดูแลในบัตรต้องเป็นคนที่ยื่นภาษี ถ้าเปลี่ยนระหว่างปี คนที่มีชื่อเป็นคนสุดท้ายของปีเป็นผู้มีสิทธิ
- มีผู้ดูแลหลายคนต้องตกลงเป็นหนังสือ เช่น ลูกกับพยาบาลที่จ้างมามีชื่อในบัตรทั้งคู่ ต้องยินยอมให้คนหนึ่งใช้สิทธิ
- หักได้ทั้งปี แม้พ่อแม่ที่พิการเสียชีวิตระหว่างปี ยังหักได้ในปีนั้น
3. ต้องมีบัตรคนพิการไหม ถ้ายังไม่มี ใช้ใบรับรองทุพพลภาพได้หรือไม่
คำตอบสั้น: ไม่จำเป็นเสมอไป ผู้ป่วยติดเตียงที่ยังไม่มีบัตรใช้สิทธิในฐานะคนทุพพลภาพได้ ถ้าแพทย์ตรวจและรับรองว่ามีภาวะจำกัดในการทำกิจวัตรหลักต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 180 วัน ใบรับรองต้องออกในปีภาษีที่ใช้สิทธิ และต้องมีแบบ ล.ย.04-1 รับรองการอุปการะ
- ใช้บัตรคนพิการ ยื่น ล.ย.04 กับสำเนาบัตรหน้าที่มีชื่อผู้ดูแล บัตรมีอายุ 8 ปี และเปิดสิทธิคนพิการอื่น เช่น การฟื้นฟู อุปกรณ์ และเบี้ยความพิการ
- ใช้ใบรับรองแพทย์ (ทุพพลภาพ) ยื่น ล.ย.04 กับ ล.ย.04-1 และใบรับรองแพทย์ ต้องออกใบรับรองใหม่ทุกปีภาษี
ผู้รับรองแบบ ล.ย.04-1 เป็นญาติของผู้ป่วย เช่น คู่สมรส บุตร หลาน พี่น้อง หรือกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สมาชิกท้องถิ่นในพื้นที่ ต้องรับรองทุกปีภาษี ถ้าผู้ป่วยเป็นทั้งคนพิการและคนทุพพลภาพ หักได้ฐานะคนพิการเพียงฐานะเดียว สิทธิอื่นที่บัตรเปิดให้ อ่านที่ บทความสิทธิผู้ป่วยติดเตียง 2569
ทั้งบัตรคนพิการและใบรับรองทุพพลภาพเริ่มจากการให้แพทย์ประเมิน
4. ใช้หลายรายการพร้อมกันได้ไหม และพี่น้องแบ่งสิทธิอย่างไร
คำตอบสั้น: แต่ละรายการมีเงื่อนไขของตัวเอง พ่อแม่อายุ 60 ปีขึ้นไปที่พิการและเข้าเงื่อนไขครบ ใช้ได้ทั้งค่าอุปการะบิดามารดาและค่าอุปการะคนพิการ แต่สองรายการนับรายได้ต่างกัน ค่าลดหย่อนบิดามารดานับรวมเงินได้ที่ได้รับยกเว้นด้วย บางบ้านจึงใช้ได้เพียงรายการคนพิการ
- ค่าอุปการะบิดามารดา พี่น้องใช้ได้คนเดียวต่อพ่อหรือแม่หนึ่งคน ตกลงกันเป็นรายปีได้ พ่อแม่ไม่ต้องอยู่ทะเบียนบ้านเดียวกัน
- ค่าอุปการะคนพิการ คนที่มีชื่อเป็นผู้ดูแลในบัตรเป็นผู้ใช้สิทธิ
- เบี้ยประกันสุขภาพพ่อแม่ พี่น้องที่ร่วมจ่ายใช้ได้ทุกคนตามส่วน เช่น 3 คนจ่ายรวม 12,000 บาท หักได้คนละ 4,000 บาท
ตัวอย่างจากกรมสรรพากร พ่อพิการอายุเกิน 65 ปี มีเงินได้ 200,000 บาท ได้รับยกเว้น 190,000 บาท ลูกหักค่าอุปการะคนพิการได้ แต่หักค่าอุปการะบิดามารดาไม่ได้ เพราะรายการนี้นับรวมเงินได้ที่ยกเว้นด้วย
5. ทำบัตรคนพิการให้ผู้ป่วยติดเตียง เอกสาร ที่ยื่น และยื่นแทนได้ไหม
คำตอบสั้น: เริ่มจากให้แพทย์ของสถานพยาบาลรัฐ หรือสถานพยาบาลเอกชนที่กรมประกาศ ออกเอกสารรับรองความพิการ แล้วยื่นคำขอที่ศูนย์บริการคนพิการหรือหน่วยรับคำขอในพื้นที่ ถ้าผู้ป่วยพิการมากจนดำเนินการเองไม่ได้ ผู้ดูแลยื่นแทนได้
ขั้นตอนทำบัตรคนพิการ
มีระบบยื่นคำขอออนไลน์ที่ efiling.dep.go.th ยืนยันตัวตนผ่านแอป ThaiD ถ้าไม่ได้รับอนุมัติ อุทธรณ์ได้ภายใน 15 วัน ระเบียบการยื่นคำขอแก้ไขในปี 2569 ควรโทรถามเอกสารล่าสุดก่อน กรุงเทพฯ 02-354-3388 ต่อ 701–705 ต่างจังหวัดที่ศูนย์บริการคนพิการจังหวัด
“ถ้ารอถึงช่วงยื่นภาษีค่อยทำบัตรคนพิการ อาจเตรียมเอกสารไม่ทัน เพราะต้องให้แพทย์ประเมินก่อน แนะนำให้ถามแพทย์ตั้งแต่อาการคงที่ค่ะ”
เอกสารรับรองความพิการออกโดยแพทย์หลังตรวจประเมิน
6. ค่าศูนย์ดูแล ค่าจ้างผู้ดูแล ลดหย่อนภาษีได้ไหม และข้อควรระวังปี 2569
คำตอบสั้น: ในรายการค่าลดหย่อนที่กรมสรรพากรเผยแพร่ ไม่มีรายการเฉพาะสำหรับค่าสถานดูแลผู้สูงอายุหรือค่าจ้างผู้ดูแล รายการที่ใกล้เคียงคือเบี้ยประกันสุขภาพพ่อแม่ ซึ่งนับรวมประกันการดูแลระยะยาว ไม่เกิน 15,000 บาท
ถ้าใช้เบี้ยประกันสุขภาพพ่อแม่ ต้องแจ้งบริษัทประกันให้ส่งข้อมูลแก่กรมสรรพากรภายใน 7 มกราคมของปีถัดไป
ข้อควรชั่งก่อนใช้ค่าลดหย่อนพ่อแม่ ปี 2569 ครม. เมื่อ 2 มิ.ย. 2569 กำหนดให้ผู้ที่ถูกนำชื่อไปใช้สิทธิลดหย่อนภาษีในฐานะบิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตร เป็นคุณสมบัติต้องห้ามของบัตรสวัสดิการแห่งรัฐรอบปี 2569 ถ้าพ่อแม่ยังใช้บัตรนี้ ควรตรวจเงื่อนไขที่ welfare.mof.go.th ก่อน
ค่าดูแลระยะยาวจึงยังเป็นภาระของครอบครัว อ่านโครงสร้างค่าใช้จ่ายที่ บทความค่าใช้จ่ายศูนย์ดูแลผู้สูงอายุต่อเดือน ถ้ากำลังเลือกระหว่างบริการดูแลผู้ป่วยที่บ้าน กับศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ ทีมพยาบาล KIN ให้คำปรึกษาได้
ติดต่อสอบถาม | ปรึกษาและเยี่ยมชมฟรี
ปรึกษาการดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้านและศูนย์ดูแลฟรี · เยี่ยมชมศูนย์ได้ทุกวัน 09:00–18:00 น.
KIN Medical Hub ลาดพร้าว 71
โรงพยาบาลกายภาพบำบัด KIN สุขุมวิท 107
KIN ศูนย์ฟื้นฟู พัทยา
KIN ศูนย์ฟื้นฟู ราชพฤกษ์
KIN รามคำแหง 24 จองสิทธิ์ก่อนเปิด 15 พ.ย. 2569
KIN ศาลายา จองสิทธิ์ก่อนเปิด 15 ธ.ค. 2569
สายด่วนกลาง: 02-096-4996 | กายภาพบำบัดที่บ้าน 095-767-6307 | ดูแล พยาบาล และเช่าอุปกรณ์ 061-881-9399 | กรณีฉุกเฉินโทร 1669
คำถามที่พบบ่อย ตอบโดยทีมแพทย์และสหวิชาชีพ KIN
ลดหย่อนภาษีดูแลคนพิการ ใช้เอกสารอะไรบ้าง
ใช้แบบ ล.ย.04 พร้อมสำเนาบัตรประจำตัวคนพิการหน้าที่แสดงว่าผู้ยื่นเป็นผู้ดูแล ถ้าใช้สิทธิในฐานะคนทุพพลภาพ ใช้ ล.ย.04 คู่กับ ล.ย.04-1 และใบรับรองแพทย์ที่ออกในปีภาษีนั้นค่ะ
ลดหย่อนภาษีผู้พิการได้เท่าไหร่ ได้กี่คน
คนละ 60,000 บาท ใช้ได้กับพ่อแม่ พ่อแม่ของคู่สมรส คู่สมรส และบุตรที่เข้าเงื่อนไข ส่วนบุคคลอื่นใช้ได้ 1 คน ผู้พิการต้องมีเงินได้ไม่เกิน 30,000 บาทในปีนั้นค่ะ
พ่อแม่อายุ 60 ปีและพิการ ลดหย่อนได้ทั้งสองรายการไหม
ได้ถ้าเข้าเงื่อนไขของแต่ละรายการครบ คือค่าอุปการะบิดามารดา 30,000 บาท และค่าอุปการะคนพิการ 60,000 บาท แต่ค่าลดหย่อนบิดามารดานับรวมเงินได้ที่ได้รับยกเว้นด้วย บางบ้านจึงใช้ได้เฉพาะรายการคนพิการ ควรยืนยันกับ 1161 ก่อนยื่นค่ะ
ผู้ป่วยติดเตียงต้องมีบัตรคนพิการไหมถึงจะลดหย่อนภาษีได้
ไม่จำเป็นเสมอไป ใช้สิทธิในฐานะคนทุพพลภาพได้ เมื่อแพทย์รับรองว่ามีภาวะจำกัดในการทำกิจวัตรหลักต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 180 วัน และใบรับรองออกในปีภาษีนั้นค่ะ
ผู้ป่วยติดเตียงไปทำบัตรคนพิการเองไม่ได้ ญาติทำแทนได้ไหม
ถ้าพิการมากจนดำเนินการเองไม่ได้ ผู้ดูแลยื่นแทนได้ ใช้เอกสารรับรองความพิการจากแพทย์ รูปถ่ายผู้ป่วย 2 รูป และหนังสือรับรองการเป็นผู้ดูแลจากกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือข้าราชการในพื้นที่ค่ะ
ค่าศูนย์ดูแลผู้สูงอายุหรือค่าจ้างคนดูแล ลดหย่อนภาษีได้ไหม
ในรายการค่าลดหย่อนที่กรมสรรพากรเผยแพร่ไม่มีรายการเฉพาะสำหรับค่าใช้จ่ายสองอย่างนี้ ที่ใกล้เคียงคือเบี้ยประกันสุขภาพพ่อแม่ซึ่งรวมประกันการดูแลระยะยาว หักได้ไม่เกิน 15,000 บาทค่ะ
- กรมสรรพากร — ผู้มีเงินได้มีสิทธิหักลดหย่อนอะไรได้บ้าง
- กรมสรรพากร — หมวดค่าลดหย่อนอุปการะเลี้ยงดูคนพิการและคนทุพพลภาพ
- กรมสรรพากร — หมวดค่าลดหย่อนอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา
- กรมสรรพากร — เกร็ดลดหย่อน (ประกันสุขภาพบิดามารดา)
- กรมสรรพากร — ข้อคิดการยื่นแบบ ภ.ง.ด.90/91 (ปรับปรุง 23 เม.ย. 2569)
- กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ — บัตรประจำตัวคนพิการ
- กรมประชาสัมพันธ์ — ลงทะเบียนยืนยันสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 2569 (2 มิ.ย. 2569)
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์โดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ ว.40854 แพทย์ประจำคิน | กำกับดูแลโดย ดร.ธงชัย โชคถนอมทรัพย์ ประธานกรรมการบริหาร | อัปเดตล่าสุด: 23 ก.ย. พ.ศ. 2569 | บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเรื่องภาษีและเอกสาร ณ 23 ก.ย. 2569 ไม่ใช่คำแนะนำภาษีรายบุคคล โปรดตรวจสอบกับกรมสรรพากร สายด่วน 1161 ก่อนยื่นแบบ